Niewierność nie obywa się bez kary, ponieważ wybaczenie przychodzi za jakąś cenę. Znaczną część tej ceny sprowadzamy na siebie jednak sami. Kiedy nie wierzymy w deklarację drugiej osoby, że ta nam wybacza, nawet jeśli informacja jest podkreślana, mamy tendencję do przesadnego nadrabiania.

Objawia się to na wiele sposobów. Można okazywać więcej zainteresowania, kupować prezenty czy inne rzeczy, które w naszych oczach druga osoba doceni. Zdaniem naukowców ten mechanizm można wytłumaczyć ewolucyjnie: walczymy aż za mocno, gdy czujemy, że naraziliśmy relację na szwank.

W myśl zasady „przezorny zawsze ubezpieczony” lepiej wykonać większy wysiłek niż zrobić zbyt mało. Nawet jeśli mylnie obawiamy się, że ktoś nam jeszcze nie wybaczył. Wyjaśnia to teoria zarządzania błędami (error management theory). W skrócie sprowadza się do tego, że intuicyjnie wolimy wykonać mniejszy błąd (wykazać skruchę przesadnie) niż większy (niedostatecznie przepraszać, a więc narazić się na rozpad związku).

Statystycznie większość osób zdradzonych wcale nie chce mścić się na partnerach czy powodować u nich cierpienia. Oczywiście to się zdarza, ale dotyczy w równym stopniu obu płci. Znacznie powszechniejsze jest odsunięcie się i trzymanie drugiej osoby na dystans, by nie ulec zranieniu ponownie.

– Niewierność musi kosztować, jednak rzadko zdarza się odpowiedź w postaci niewierności w akcie zemsty – tłumaczy psycholog ewolucyjny Trond Viggo Grøntvedt. Nie ma też pomiędzy płciami zasadniczych różnic w kwestii zakończenia naruszonego zdradą związku. Mężczyźni i kobiety równie często decydują się zakończyć relację po zdradzie.

Wiele jest zbieżności u mężczyzn i kobiet, ale jest również jedna istotna różnica. – Panowie często nie zdają sobie sprawy, jakim ciężarem emocjonalnym jest zdrada dla kobiety – zdradza prof. Leif Edward Ottesen Kennair z NTNU. Bo choć zdrada boli każdą zdradzoną osobę, to kobiety odczuwają zachowania uważane za niewierność znacznie mocniej. Już regularny flirt czy spotkania towarzyskie z „rywalką” są postrzegane jako element zdrady, podczas gdy u mężczyzn częściej zdrada oznacza akt seksualny.

I tu pojawia się problem, ponieważ dla wielu panów brak seksu to brak zdrady. Co za tym idzie, w takim wypadku nie występuje mechanizm nadrabiania i walki, by związek się nie rozpadł. Z drugiej strony panowie znacznie łatwiej zapominają o niewierności emocjonalnej i nie czują potrzeby dystansowania się od partnerki.

Psychologowie właśnie tak sądzili. Wcześniej analizowali bowiem reakcje na zazdrość u pań i panów i zaobserwowali podobne wzorce. Kobieta jest najbardziej zazdrosna, gdy obawia się więzi emocjonalnej między partnerem a osobą trzecią. Dla mężczyzn zazdrość dotyczy głównie strefy seksualnej. Takie wyniki obserwacji są spójne z teorią ewolucji i historycznymi normami zachowań.

Źródło: Evolutionary Behavioral Sciences

Jak mężczyzna może zareagować na zdradę partnerki? Potrafi wybaczyć i zapomnieć?
Dotychczas uważano, że mężczyźni są o wiele bardziej zazdrośni, kiedy kobieta zdradza ich z pobudek czysto seksualnych np.: z młodszym, lepiej zbudowanym i sprawniejszym mężczyzną. To przekonanie ma również ewolucyjne uzasadnienie, ponieważ mężczyźni byli przez tysiąclecia uczeni, żeby być bardzo czujnymi w sprawach seksu, a to dlatego, że nigdy nie mogli być całkowicie pewni, że to właśnie oni są ojcami własnego dziecka.
Najnowsze badania proponują jednak alternatywne wytłumaczenie tej teorii. Psychologowie Kenneth Levy i Kristen Kelly z Uniwersytetu Stanowego w Pensylwanii twierdzą, że różnice w zazdrości mogą być zakorzenione bardziej w naszych charakterach, będących skutkiem osobistych historii i doświadczeń wyniesionych ze związku, niż samej płci.
Przeprowadzone badania dowiodły, że osoby, które czują się bardziej dotknięte zdradą fizyczną, są ze sobą związane bardziej aspektami seksualnymi niż prawdziwą, emocjonalną zażyłością. A mężczyźni, którzy byli w związku o silnej bliskości psychicznej, o wiele boleśniej odczuwali zdradę emocjonalną niż cielesną.
Z tym wiąże się również to, czy potrafimy wybaczać i zapominać. Trudniej jest zapomnieć o zdradzie emocjonalnej, która rujnuje to, na czym opierał się dotychczasowy związek. Natomiast zdradę fizyczną łatwiej jest zaakceptować, gdy jest to jednorazowy „skok w bok”, bo gdy się powtarza częściej, to może stanowić zły prognostyk na przyszłość danej relacji.

A co kiedy zdradza mężczyzna? Jak radzi sobie z wyrzutami sumienia, zakładając oczywiście, że zależy mu na związku? Jak zabiega o wybaczenie?
Zdradzającego mężczyznę można rozpoznać nie tylko po tym, że zaczyna o siebie bardziej dbać i rzadziej bywa w domu. Paradoksalnie, zdrada jako rodzaj trójkąta w relacji, na początku może stabilizować pierwotny związek. To znaczy, że zdradzający mężczyzna może chodzić bardziej uśmiechnięty i szczęśliwy, a ten uśmiech i szczęście może promieniować na jego relacje z partnerką, które mogą wręcz rozkwitać.
Aby poradzić sobie z wyrzutami sumienia, taki mężczyzna bardzo chętnie obdarowuje swoją partnerkę podarunkami, demonstruje uczucia i przywiązanie. Stara się również zadośćuczynić zdradę w seksie. Stąd na początku romansu stała relacja może bardzo na tym zyskać. I nie chodzi tu tylko o uśpienie czujności partnerki i złagodzenie wyrzutów sumienia, ponieważ – paradoksalnie – niewierni panowie bywają zadowoleni ze swoich związków i czują znacznie większą więź emocjonalną ze stałą partnerką (madonną) niż z kochanką (ladacznicą).

Mężczyźni często powtarzają, że jednorazowy „skok w bok” to tak naprawdę nie jest zdrada, zdradza się dopiero, kiedy ma się dłuższy romans…
Taka postawa świetnie obrazuje naturę nas, mężczyzn, ponieważ w naszym rozumieniu jednorazowy seks nie powoduje żadnych konsekwencji dla relacji i stałej partnerki, a dopiero długotrwały romans może negatywnie wpłynąć na stałą relację.
Taką postawę potwierdzają też badania, według których 70 proc. mężczyzn uważa, że dla dobra związku, do jednorazowego „skoku w bok”  nie należy się przyznawać.
Dopiero romans kojarzy nam się z ewentualnymi konsekwencjami dla nas samych i pierwotnego związku, choć oczywiście na początku nowej relacji niewielu panów się nad tym zastanawia.

Fragment materiału pochodzi z najnowszego wydania EksMagazynu. Cały artykuł znajdziecie w 15. numerze EksMagazynu.