Badanie cytologiczne to obecnie nadal najpopularniejsza metoda profilaktyki raka szyjki macicy.

- Umożliwia ono wczesne wykrycie stanów przedrakowych i wdrożenie skutecznego leczenia. To zabezpiecza kobietę przed rozwojem tzw. inwazyjnej postaci nowotworu, kiedy leczenie jest już o wiele mniej efektywne – zaznacza profesor Andrzej Nowakowski, kierownik Centralnego Ośrodka Koordynującego Program Profilaktyki Raka Szyjki Macicy w Centrum Onkologii w Warszawie.

Prof. Nowakowski podkreśla, że to właśnie upowszechnienie regularnych badań cytologicznych sprawiło, że rak szyjki macicy, który w latach 50. ubiegłego wieku był najczęstszym złośliwym nowotworem kobiecym w Polsce, obecnie zajmuje dopiero 6-7 miejsce na liście. Jednak nadal sytuacja nie jest tak dobra jak np. w Skandynawii czy w niektórych krajach Europy Zachodniej.

- Rocznie notujemy ok. 2700 zachorowań i 1600 zgonów z powodu raka szyjki macicy. Dane te są nadal wyższe (w przeliczeniu na populację kobiet) niż średnia w tzw. starej Unii Europejskiej. Chcielibyśmy dorównać do tej czołówki europejskiej, do takich krajów jak Finlandia, Holandia czy Wielka Brytania, gdzie zarówno zachorowalność jak i umieralność z powodu raka szyjki macicy jest nadal dużo niższa niż w Polsce – mówi prof. Nowakowski.

W Polsce od 2006 r. działa program profilaktycznych badań cytologicznych obejmujący kobiety od 25 do 59 roku życia. Bezpłatna cytologia przysługuje tej grupie raz na 3 lata.

- Niestety zgłaszalność do programu nadal jest niska i nie przekracza 20 procent – podkreśla prof. Nowakowski.

Dodaje jednak, że z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że ponad 70 proc. Polek w niektórych grupach wiekowych (np. pomiędzy 30-40 r.ż.) regularnie poddaje się badaniom cytologicznym, korzystając nie tylko z programu, lecz także z prywatnej opieki medycznej lub badań oferowanych poza programem przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Niestety brak kompleksowego systemu rejestracji badań profilaktycznych uniemożliwia pełną ocenę objęcia populacji badaniami oraz identyfikację i dotarcie do grup ryzyka czyli kobiet, które bardzo rzadko lub wcale nie korzystają z badań.

Zgodnie ze standardami europejskimi cytologia w Polsce – we wspomnianym programie profilaktyki – oferowana jest raz na 3 lata, natomiast jeżeli kobieta należy do grupy ryzyka (np. jest zakażona wirusem brodawczaka ludzkiego) ma prawo do darmowej cytologii raz w roku.

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego czyli HPV (z ang. Human Papilloma Virus) stanowi podstawową przyczynę rozwoju złośliwego nowotworu szyjki macicy. Dlatego oprócz cytologii do wczesnej diagnostyki tej choroby zaczęto wykorzystywać również badania molekularne w kierunku wirusa HPV.

- Cytologia ma swoje ograniczenia, tzw. czułość badania oceniana jest na maksymalnie 70-80 proc. Oznacza to, że na 10 pacjentek ze stanem przedrakowym szyjki macicy, 3 będą miały wynik fałszywie ujemny – mówi prof. Nowakowski.

Ekspert podkreśla, że w przypadku badań molekularnych w kierunku wirusa brodawczaka ludzkiego, czułość sięga ponad 90 proc.

- Mamy nadzieję, że w najbliższych miesiącach w Centrum Onkologii rozpoczniemy pilotaż, który będzie miał za zadanie porównanie efektów zastosowania badań cytologicznych, które są nadal standardem, do tych nowych technologii – zapowiada ekspert.

Autorka: Paulina Pomianowska dla zdrowie.pap.pl

Niechlubne polskie statystyki, czyli choroba wykryta za późno

Polska ma jedne z najwyższych współczynników zachorowalności i umieralności na nowotwór szyjki macicy spośród wszystkich państw Unii Europejskiej. Niestety w naszym kraju nadal brakuje świadomości nt. czynników ryzyka odpowiedzialnych za pojawienie się tej choroby chorób, ale także wciąż zbyt małą wagę przywiązujemy do regularnego wykonywania badań profilaktycznych, którym poddaje się niewielki odsetek kobiet między 25 a 29 r. życia.

Za rozwój nowotworu szyjki macicy odpowiedzialne jest przede wszystkim przewlekłe zakażenie wirusem HPV 16/18 lub innymi typami wysoko onkogennymi. Ponadto lekarze zwracają uwagę, że do czynników ryzyka należy wczesne rozpoczęcie współżycia, duża liczba partnerów seksualnych, duża liczba porodów. Nie bez znaczenia jest także wieloletnie palenie tytoniu czy niski status socjoekonomiczny. Tym, co może zrobić dla siebie każda kobieta jest więc regularne wykonywanie badań przesiewowych – komentuje lek. med. Krzysztof Kucharski.

Nie masz niepokojących objawów? Mimo to sprawdź, czy wszystko jest w porządku

Rak szyjki macicy to drugi co do częstości występowania nowotwór narządów płciowych, który niestety często diagnozowany jest już w zaawansowanym stadium klinicznym – co sprawia, że leczenie staje się bardzo trudne. Regularne badania cytologiczne to jedyny sposób na wczesne wykrycie choroby i natychmiastowe podjęcie leczenia – we wczesnej postaci RSM nie daje żadnych objawów klinicznych.

Niestety musimy sobie zdawać sprawę, że ten nowotwór dotyczy także młodych kobiet, a brak dolegliwości nie jest gwarantem zdrowia. Niezmiernie istotne jest stałe budowanie świadomości wśród społeczeństwa i wykształcenie nawyku wykonywania regularnych badań. Rak szyjki macicy to nowotwór o charakterystycznym przebiegu, dlatego dzięki systematycznemu wykonywaniu cytologii i szczepieniom możemy go skutecznie uniknąć lub wcześnie wykryć – dodaje ginekolog.

Cytologia nie boli. Wykonaj ją dla siebie i swoich bliskich!

Cytologia jest szybkim i niemal nieodczuwalnym badaniem, które możemy wykonać w każdym gabinecie ginekologicznym. Polega na pobraniu przy pomocy specjalnej szczoteczki komórek z tarczy i kanału szyjki macicy. Następnie próbki wysyłane są do laboratorium i tam poddawane ocenie specjalisty. Jeśli wynik rozmazu cytologicznego jest nieprawidłowy konieczna jest weryfikacja koloposkopowa. Badanie oznacza oglądanie powierzchni szyjki macicy (dolnej części kanału, pochwy i sromu) przy pomocy dedykowanego urządzenia optycznego.

W przypadku podejrzenia rozpoznania choroby wykonywana jest biopsja. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego corocznymi badaniami profilaktycznymi powinna być objęta każda kobieta po ukończeniu 25 r. życia. W przypadku, gdy rozpoczęcie współżycia nastąpiło bardzo wcześnie – zaleca się wykonać cytologię w ciągu 3 lat od inicjacji seksualnej. Z kolei kobiety, u których poprzednie rozmazy cytologiczne były mało czytelne np. z powodu stanu zapalnego, powinny zgłosić się na powtórne badanie w okresie krótszym niż 12 miesięcy.

Szczepionka ochronna – daj sobie szansę

Za rozwój raka szyjki macicy najczęściej odpowiada wirus HPV. Można się nim zarazić podczas stosunku bez zabezpieczenia, ale nie tylko. Groźne może być także korzystanie z tych samych przyborów higienicznych czy kontakt z bielizną chorego. Wiedząc, że za chorobę odpowiada przewlekłe zakażenie onkogennym typem wirusa brodawczaka ludzkiego, należy ponownie wspomnieć o roli profilaktyki – tym razem w kontekście niedopuszczenia do infekcji.

Dotychczasowe wyniki badań wskazują jednoznacznie na 100% skuteczność użycia szczepionki we właściwym przeciwdziałaniu przed rozwojem przewlekłego zakażenia wywołanego przez HPV 16 i 18. Szczepionka jest także uznawana za bezpieczną i nie powoduje poważnych działań niepożądanych. Zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej jej zastosowanie zaleca się dziewczynkom w wieku od 9 do 15 lat oraz kobietom w wieku 16-26 lat. Oczywiście mogą otrzymywać ją też osoby starsze, jednak trzeba wiedzieć, że decyzja o przyjęciu szczepionki nie może oznaczać rezygnacji z regularnego wykonywania cytologii.

Leczenie zależne od stopnia zaawansowania

Jeśli u danej pacjentki zostanie zdiagnozowany RSM, kolejnym krokiem jest dobranie odpowiedniej metody leczenia. W przypadku niewielkiej zmiany, zazwyczaj wystarczy wykonać drobny zabieg operacyjny, polegający na usunięciu szyjki macicy i węzłów chłonnych miednicy (daje to kobiecie szansę na zajście w ciążę i urodzenie dziecka). Większe guzy mogą wymagać nawet wycięcia macicy z usunięciem węzłów chłonnych miednicy. Z kolei, gdy zmiana jest jeszcze bardziej zaawansowana (nieoperacyjna), najczęściej stosuje się radioterapię. W dalszych etapach choroby, gdy nie ma już możliwości zastosowania innych rozwiązań – zazwyczaj lekarz decyduje o podaniu chemioterapii.

Pamiętajmy jednak, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Nowotwór wykryty na etapie przedinwazyjnym jest niemal całkowicie wyleczalny. Im później nastąpi diagnoza, tym rokowania stają się gorsze. Dlatego regularne badania to najprostszy sposób na zachowanie zdrowia, a w przypadku zachorowania – szansa na pełne wyzdrowienie.

Źródło: 38 PR

Dzięki tej akcji kolejne kobiety nie tylko wykonują badania, ale i otrzymują sporo informacji na temat cytologii jak i ewentualności wystąpienia raka szyjki macicy. To nie tylko kampania społeczna, służąca kobietom i mająca znaczenie dla ich zdrowia, ale również platforma, poprzez którą przekazywane są istotne informacje dla każdej z pań, bez wyjątku.

Więcej informacji znajdziecie na: https://www.facebook.com/redbandfight/ i https://www.instagram.com/red_band_fight/.

Projekt realizowany jest w ramach platformy „Zwolnieni z Teorii”.

A czy Ty dołączysz do #RedBandFight?

Szacuje się, że rak piersi dotyka rocznie 1,5 miliona kobiet na całym świecie. To najczęstszy nowotwór wśród mieszkanek państw wysoko rozwiniętych, takich jak Stany Zjednoczone, Kanada czy państw Europy Zachodniej. W naszym kraju sytuacja wcale nie wygląda jednak najlepiej. Rak piersi to jeden z najczęściej występujących nowotworów u kobiet. Liczba zachorowań sięga tu nawet 16,5 tys. rocznie.

Z tą chorobą można jednak walczyć. Potrzeba jedynie odpowiedniej profilaktyki. Istotna jest w tym przypadku mammografia, a także samobadanie piersi. Czynności bardzo ważne z punktu widzenia naszego zdrowia, jednak wciąż stanowiące pewien rodzaj tabu. Dlatego tak ważne są akcje promujące walkę z rakiem piersi i rozszerzające nasza wiedzę w tym zakresie. Nowotwór w zależności od stopnia zaawansowania, można bowiem leczyć zarówno operacyjnie, jak i nieoperacyjnie.

Wykorzystanie mastektomii jako metody leczenia pozwala pomóc blisko 90% kobiet. Choć stan fizyczny pacjentek jest później dobry to często nie mogą one sobie poradzić z chorobą pod względem psychicznym. Dlatego też tak ważna jest pomoc w każdym aspekcie życia. Profesjonalna rehabilitacja, opieka psychologa i rodziny są tymi elementami, które mają znaczący wpływ na odzyskanie sprawności psychofizycznej u pacjentki.

Coraz częściej panie stawiają również na turnusy mające pomóc kobietom walczącym z nowotworem piersi. Holistyczne podejście do zdrowia oraz praca z ekspertami z wielu dziedzin gwarantuje pełny powrót do zdrowia. Ważne staje się również wsparcie psychiczne oraz sprzyjające otoczenie.

Źródło: Lightscape

Powodów, dla których kobiety rezygnują z badań jest więcej. Część z nich nie zapisuje się na wizyty, bo boi się informacji o tym, że jednak coś jest nie tak jak trzeba. Wczesne wykrycie tej choroby daje jednak spore możliwości na podjęcie leczenia. Często takie leczenie wiąże się też z usunięciem narządów rodnych. Pamiętajmy jednak, że im wcześniej zostanie wykryty problem tym większa szansa, że zostaną one zachowane. Nawet jeżeli potrzeba będzie interwencja chirurgiczna.

Szyjka macicy

Rak szyjki macicy bije rekordy popularności wśród nowotworów. Jest tym najczęściej występującym u kobiet. Statystyki pokazują, że tylko w 2010 roku zapadło na niego ponad 3000 Polek, a zmarło ponad 1700. Teoretycznie liczba chorych maleje, ale nadal przekracza europejskie normy. Ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy wzrasta po ukończeniu 30. roku życia. Najczęściej jako jego przyczynę wskazuje się zakażenie wirusem HPV, ale niebezpieczne są także na przykład stany zapalne pochwy.

Pierwszym sygnałem, jaki wysyła organizm, są dłuższe i bardziej obfite miesiączki, krwawienia pomiędzy menstruacjami i po stosunku. Z czasem mogą pojawić się także upławy, bóle podbrzusza i w okolicy lędźwiowo-krzyżowej oraz nieprzyjemne uczucie przy oddawaniu moczu. Takie symptomy towarzyszą jednak nowotworowi szyjki macicy w jego bardziej zaawansowanym stadium. Ten rodzaj raka może przez kilka, a nawet kilkanaście lat rozwijać się bez żadnych charakterystycznych objawów. Właśnie dlatego lekarze podkreślają znaczenie badań – systematycznie wykonywana cytologia jest podstawą profilaktyki.

Nowotwór trzonu macicy

Rak szyjki macicy wydaje się być jednak o wiele bardziej znaną dolegliwością niż na przykład nowotwór trzonu macicy, czyli tzw. endometrium. Dotyczy on szczególnie kobiet po 50. roku życia. Wiąże się z wysokim poziomem estrogenu. Wszystko dlatego, że wydzielany podczas ciąży progesteron hamuje rozwój komórek nowotworowych. Problem z nim mogą mieć głównie kobiety borykające się z bezpłodnością lub zaburzeniami hormonalnymi. Często także z otyłością, cukrzycą czy nadciśnieniem.

Rak endometrium rozwija się powoli, a jego objawami w okresie okołomenopauzalnym są najczęściej nieregularne krwawienia pojawiające się pomiędzy kolejnymi miesiączkami, częste plamienia, a także różna długość i obfitość samych miesiączek. Po menopauzie alarmującym sygnałem jest z kolei ponowne pojawienie się krwawień. Inne symptomy to bóle w dolnej części brzucha i odczuwanie dyskomfortu podczas bądź tuż po stosunku. Pierwszym krokiem do zdiagnozowania tej choroby jest badanie histopatologiczne, a potem przeprowadza się przezpochwowe USG.

Rak jajnika

Najpóźniej wykrywalny jest jednak rak jajnika. Jest to związane między innymi z brakiem testów, które pozwoliłyby go zdiagnozować we wczesnym stadium. Badanie ginekologiczne i USG pozwalają zauważyć niepokojące zmiany, które jednak trzeba potwierdzić analizą histopatologiczną pobranej próbki. Leczenie związane jest głównie z interwencją chirurga. O tym na ile będzie on interweniował decydują natomiast szczegółowe badania.

Wykrycie tego nowotworu utrudnia też fakt, że jego objawy łatwo pomylić z dolegliwościami związanymi z układem trawiennym – gdy rak zaczyna się rozwijać, można odczuwać bóle podbrzusza, pełność brzucha, wzdęcia, zaparcia, a także zauważyć zwiększenie obwód w talii bez powodu. Sytuację komplikuje również to, że przyczyny nowotworu jajnika nie zostały jeszcze dokładnie poznane. Eksperci jako czynniki zwiększające prawdopodobieństwo zachorowania wskazują między innymi wydłużony okres pracy jajników wynikający z wczesnej pierwszej miesiączki bądź późnej menopauzy, a także bezdzietność. Najkrócej mówiąc: im więcej cykli, tym większe ryzyko. Istotne są również obciążenia genetyczne.

Źródło: Wizerunkowo.com

Czarnoskóra farmerka
Kim była Henrietta Lacks? Kobieta, która bez swojej wiedzy i zgody(!) przyczyniła się do rozwoju medycyny? Henrietta urodziła się 1 sierpnia 1920 r. w Roanoke w Virginii, jako Loretta Pleasant. Zmarła z powodu raka szyjki macicy w wieku 31 lat, w 1951 r.
Henrietta (tego imienia zaczęła używać później) żyła i pracowała na farmie tytoniu. Tam zaszła w ciążę w wieku 14 lat z kuzynem Davidem Lacksem. Potem para miała jeszcze córkę (dziewczynka była osobą niepełnosprawną), następnie w 1941 r. wzięli ślub. Małżeństwo przeniosło się do Maryland, gdzie Henrietta urodziła jeszcze trójkę dzieci. 29 stycznia 1951 r. Henrietta trafiła do Johns Hopkins Hospital z objawami bólu brzucha i krwawieniem. Lekarz szybko rozpoznał u niej raka szyjki macicy. Podczas leczenia naświetlaniami, lekarz bez wiedzy Henrietty pobrał od niej fragmenty chorego narządu. Kobieta zmarła 4 października 195 1 r. I w tym momencie tak naprawdę rozpoczyna się niezwykła historia Henrietty.

Tak powstała HeLa
Komórki pochodzące z jej ciała powędrowały do laboratorium dr George’a Otto Gey’a. Uczony zauważył niezwykłą właściwość komórek pochodzących od zmarłej Henrietty. W przeciwieństwie do innych, które badał, te były bardzo wytrzymałe i potrafiły długo przetrwać. Gey wyizolował i pomnożył je. Tak powstała HeLa – linia komórkowa, która zrewolucjonizowała medycynę. John Salk użył HeLi do wyprodukowania szczepionki na Polio. W 1955 r., w związku z tym, że zapotrzebowanie na nie w medycynie rosło, komórki HeLi zostały sklonowane. Od tamtego czasu niemal 10 tys. patentów związanych z komórkami HeLa zostało zarejestrowanych.
Rodzina Henrietty dowiedziała się o sekwencji komórek HeLa w latach 70., kiedy to jeden z naukowców skontaktował się z członkami rodziny Henrietty, aby móc pobrać od nich materiał genetyczny oraz próbki krwi do badań. Liczne pytania rodziny Henrietty Lacks, od momentu nabycia przez nich wiedzy o HeLi, pozostały bez odpowiedzi. Cała sprawa nabrała rozgłosu w 1998 r. po filmie dokumentalnym nakręconym przez BBC. Sprawę rodziny Lacksów opisała też Rebecca Skloot w książce „The Immortal Life of Henrietta Lacks”. W 2010 roku chęć opowiedzenia historii Henrietty (była Afroamerykanką) na srebrnym ekranie zadeklarowała Oprah Winfrey.
Odkąd sprawa nabrała rozgłosu, instytucje, które korzystały z komórek Henrietty zaczęły o tym otwarcie mówić. Henrietta Lacks została pośmiertnie uhonorowana przez Morgan State University. Rodzina Lacksów otrzymała liczne podziękowania od instytucji za wkład Henrietty w rozwój medycyny.

Cały tekst dostępny w drukowanym wydaniu EksMagazynu (nr 27).

Choć w porównaniu do poprzednich lat, dzisiaj kobiety znacznie bardziej dbają o siebie, to nadal zdarza się, że pacjentka nie przychodzi do lekarza kilka lub kilkanaście lat i pojawia się dopiero jak ma krwawienia lub silne upławy. – Niedawno miałam pacjentkę w wieku 42 lat, czyli młodą kobietę i już miała zaawansowany nowotwór. Ostatni raz była na badaniu u ginekologa 7 lat temu. Gdyby zdecydowała się przyjść wcześniej, miałaby zdecydowanie więcej lat życia przed sobą – ostrzega dr Jolanta Dynia–Kiesler, specjalista cytolog Szpitala Ginekologiczno-Położniczego Łubinowa 3.

Lekarka zwraca uwagę, że zaletą stosowania antykoncepcji u młodych kobiet jest w tym przypadku to, że pacjentki nie dostaną recepty bez wizyty lekarskiej. Stąd niejako ta sytuacja sama wymusza regularne wizyty lekarskie, które każda kobieta powinna mieć wpisane na stałe w kalendarz swoich zajęć. Bez względu na to, czy jest młoda, czy już w dojrzałym wieku. Zdaniem specjalistów najlepiej odwiedzać lekarza co pół roku, ale nie rzadziej niż raz do roku. Co najmniej raz na trzy lata powinniśmy też wykonywać cytologię, która jest bezbolesna i trwa tylko chwilę, a pozwala wykryć zmiany nowotworowe szyjki macicy. Dzięki tym badaniom lekarz może ocenić także stan hormonalny pacjentki.

Kiedy robić cytologię?

Badanie najlepiej przeprowadzić pomiędzy 10. a 20. dniem cyklu, co najmniej dwa dni po ostatniej miesiączce i nie później niż dwa dni przed rozpoczęciem kolejnej. Cytologię powinno się robić co najmniej jeden dzień po badaniu ginekologicznym lub USG dopochwowym. Na dwa-trzy dni przed pobraniem wymazu pacjentka powinna też zaprzestać stosowania leków dopochwowych, zrezygnować ze współżycia płciowego i ograniczyć irygacje, czyli zabiegi higieniczno-pielęgnacyjne okolicy narządów płciowych.

- Nie powinno się przeprowadzać badania cytologicznego w trakcie stanu zapalnego szyjki macicy, gdyż może on zniekształcać wynik, na przykład go zawyżając. Najpierw należy farmakologicznie wyleczyć wszelkie infekcje, a dopiero później pobrać próbkę do ekspertyzy – zwraca uwagę dr Jolanta Dynia–Kiesler z Łubinowej.  Pacjentki, które mogą być narażone na problemy nowotworowe dróg płodnych, bo na przykład mama czy babcia była chora, powinny się zaszczepić przeciwko rakowi szyjki macicy. Badania farmaceutyczne dowodzą, że po tych szczepionkach utrzymuje się wysoka odporność i  co najważniejsze: nie spada. – Stąd namawiamy młode dziewczyny i panie z predyspozycjami genetycznymi na rozważenie takiej formy profilaktyki – zaleca dr Dynia–Kiesler, specjalista cytolog Szpitala Ginekologiczno-Położniczego Łubinowa 3.