– To jest rezultat długotrwałego utrzymywania się niskiej skłonności do posiadania potomstwa, co prowadzi do tego, iż coraz częściej mamy do czynienia z rodzinami, w których jest większa liczba dziadków niż wnuków – podkreślił prof. Szukalski.

Do tego dochodzi to, że moment stawania się dziadkami w Polsce, jest coraz bardziej odraczany. – Jeśli w ciągu ostatnich 30 lat wiek, w którym kobiety najczęściej posiadają potomstwo, przesunął się z 21-22 lat do mniej więcej 28 lat, to nie dziwmy się, że automatycznie typowa kobieta staje się babką nie tak jak to było wcześniej, między 45. a 50. rokiem życiem, tylko dzieje się to znacznie po pięćdziesiątce i co więcej cały czas ten wiek się podnosi. W przypadku mężczyzn, ponieważ z reguły panowie się troszkę starsi w rodzinach, coraz częściej stajemy się dziadkami po 55. roku życia – zaznaczył ekspert.

Zwiększanie się liczby urodzeń, w tym i tych pierwszych, wydawanych na świat po 35. roku życia prowadzi do coraz częstszego pojawiania się sytuacji, gdy pierwszy wnuk rodzi się, gdy jego dziadkowie mają 60-70 lat. Oznacza to, iż często nie mogą oni – choćby z uwagi na ograniczenia zdrowotne – kultywować aktywnego stylu „dziadkowania”, tj. zabaw czy dłuższej opieki.

Jak podkreślił prof. Szukalski, następuje także zmiana sposobu kontaktu i osłabienie więzi dziadków z wnukami wskutek m.in. migracji na duże odległości, a także dużej liczby rozwodów.

– Z uwagi na pojawienie się bardzo dużej grupy osób, które wyemigrowały do Wielkiej Brytanii, Irlandii czy innych krajów, mamy do czynienia ze zmianą sposobu kontaktowania się pomiędzy wnukami i dziadkami. W naturalny sposób w takich przypadkach zdecydowanie rzadziej dziadkowie świadczą usługi opiekuńcze, zdecydowanie rzadziej mają bezpośredni kontakt, w związku z tym ta więź emocjonalna również jest osłabiona – ocenił.

W podobny sposób jak migracje na relacje pomiędzy wnukami a dziadkami wpływa także liczba rozwodów. Jak podkreślił demograf, od 12-13 lat utrzymuje się ona na bardzo wysokim poziomie, i choć liczba dzieci dotkniętych rozwodem rodziców wydaje się być stabilna, to należy pamiętać, że generalnie liczba dzieci się zmniejszała.

– W związku z tym coraz większa część dzieci doświadcza rozwodu rodziców. I to ma bardzo często taki sam wpływ jak migracje, osłabiając, a niekiedy zrywając, możliwość bezpośredniego kontaktu z dziadkami – zaznaczył.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Ważną rolą pełnioną przez osoby starsze jest też, jej zdaniem, dbałość o tradycję i rodzinne rytuały, na co młodsze pokolenie nie zawsze ma czas. „Człowiek starszy jest też osobą, która ma zupełnie inny rodzaj doświadczeń, ale też pewien rodzaj dystansu. Myślę, że nie doceniamy tego, że oni patrzą na świat już z większym spokojem, tolerancją, wyrozumiałością, że z ich perspektywy pewne problemy wyglądają inaczej – to jest taki obszar, którego zupełnie nie wykorzystujemy” – oceniła.

Dr Ratajczak nie ma wątpliwości, że mniejszy szacunek, jakim we współczesnych społeczeństwach jest darzony człowiek starszy, to efekt przemian kulturowych, w tym kultu młodości i witalności. „Starość jest niepożądana. Kiedy stajesz się osobą starą, przestajesz być użyteczny, a przecież każde pokolenie coś wnosi, musimy się przygotować na to, że za chwilę też będziemy starzy” – przypomniała.

Jej zdaniem stosunek do osób starszych w Polsce jest niejednoznaczny. „Jak myślimy o dziadku, babci – bliskich osobach starszych, to badania pokazują, że ten stosunek jest przychylny, pozytywny, nacechowany ciepłymi emocjami, ale jeśli myślimy w ogóle o osobach starszych, to Polacy prezentują raczej postawy dystansu, być może pewnego chłodu, a nawet nieprzychylności, bo starość wzbudza w Polakach dużo lęków i obaw związanych z utratą pamięci, niepełnosprawnością, chorobą. Starość nie kojarzy nam się pozytywnie” – powiedziała dr Ratajczak.

W opinii psycholog w polskim społeczeństwie funkcjonują dwa modele postrzegania starości. „Z jednej strony doświadczamy wizerunku osoby starszej, która jest zadbana, aktywna, korzysta z zajęć w uniwersytetach trzeciego wieku, klubach seniora, z drugiej strony słyszymy o łatwowiernych staruszkach, padających ofiarą wszelkich oszustw, wyłudzeń, manipulacji” – wskazała.

Przyznała, że proces starzenia sprzyja takim sytuacjom – u osób w podeszłym wieku myślenie krytyczne jest bardziej upośledzone, są bardziej podatne na manipulacje, mają mniejszą wiedzę, jeśli chodzi o stosowanie socjotechnik. Jednocześnie oszuści potrafią świetnie odczytać potrzeby swojej ofiary.

„Ktoś, kto chce sprzedać osobie starszej kołdrę za kilka tysięcy złotych dotyka potrzeb, które są dla tego seniora bardzo ważne. Będzie mówić o zdrowiu, które dla osoby starszej jest priorytetem, pewnie okaże troskę, której być może ta osoba nie dostaje od innych osób, zainteresowanie, poświęci czas na rozmowę, więc to jest też taki podatny grunt dla wszelkich wyłudzeń i oszustw”- powiedziała dr Ratajczak.

Dlatego specjalistka apeluje o edukowanie seniorów. „Mogą to robić z jednej strony bliskie osoby z rodziny – mogę uprzedzić dziadków, rodziców, że absolutnie w takich sytuacjach mają nie podejmować żadnych decyzji finansowych, że wszelkie droższe zakupy powinni konsultować, mogę się umówić, że absolutnie nigdy nie będę przez telefon prosić o pieniądze. Jeśli osoba starsza jest samotna, takie działania edukacyjne mogą podjąć media, policja, kluby seniorów, parafie – wszystkie miejsca, gdzie te osoby się spotykają, są miejscem, gdzie takie informacje można przekazywać. Trzeba po prostu edukować osoby starsze, zresztą słyszymy nieraz o seniorach, którzy z oszustami świetnie sobie poradzili, zaalarmowali policję, podjęli odważne i świadome decyzje, więc to jest możliwe” – podsumowała.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce