Zjawisko odurzania się lekami dostępnymi bez recepty (tzw. OTC), a także ziołami i grzybami, niepodlegającymi kontrolowanemu obrotowi, przeanalizowali niedawno naukowcy z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Uniwersytetu Szczecińskiego. Z ich analizy wypływa kilka ciekawych wniosków.

• Po pierwsze, naukowcy potwierdzili, że popularne leki przeciwbólowe, na przeziębienie i przeciwhistaminowe zawierają substancje psychoaktywne (takie jak np. dekstrometorfan, efedryna, pseudoefedryna czy kodeina). Dodajmy, że zawierają je również inne grupy leków, np. nasenne i uspokajające.
• Po drugie, z analizy wynika, że nadużywanie leków OTC dotyczy głównie płci żeńskiej. Ponadto dziewczęta częściej niż chłopcy wykorzystują je w próbach samobójczych.
• Po trzecie, naukowcy stwierdzili, że zatrucia lekami OTC powodowane są najczęściej przez preparaty wpływające na układ oddechowy, przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Liczba zatruć wzrasta sezonowo – w okresie wiosenno-letnim (koniec roku szkolnego, egzaminy, wakacje).
• Po czwarte, badacze wskazali, że odurzanie się substancjami psychoaktywnymi powoduje pogorszenie relacji między młodymi ludźmi.
• Po piąte, z analizy wynika, że młodzież ma dostęp do grzybów mogących mieć działanie halucynogenne, nie tylko rosnących w lasach i na łąkach, ale również hodowlanych, które w formie świeżej lub suszonej można kupić w niektórych sklepach zielarskich, ogrodniczych czy też w internecie.

Niestety, na samobójstwo decydują się często młodzi ludzie. W grupie wiekowej 15-29 lat to już druga najczęstsza przyczyna śmierci (po wypadkach drogowych). Z kolei w najmłodszym analizowanym przedziale, 15-19 lat, to druga przyczyna u dziewcząt (po komplikacjach okołociążowych) i trzecia u chłopców (po wypadkach i napaściach).

Sposoby odebrania sobie życia są zróżnicowane. W USA najskuteczniejsze i łatwo dostępne jest użycie broni palnej, a w niektórych krajach Azji najbardziej dostępnym „wyjściem” jest picie pestycydów, ponieważ nie ma na nie odtrutki.

Decyzja o sposobie jest jednak drugorzędna, najważniejsza to ta o zakończeniu życia. Według Światowej Organizacji Zdrowia większość tego rodzaju wyborów można by odwrócić, gdyby osoby myślące o samobójstwie otrzymały niezbędne wsparcie. WHO dysponuje sprawdzonymi strategiami wsparcia dla osób stojących przed dramatyczną decyzją. Takie działania powinny być prowadzone w ramach ministerstw zdrowia, ponieważ wiele przyczyn leży w zdrowiu psychicznym i fizycznym.

Choć niektóre choroby psychiczne, jak schizofrenia paranoidalna, zwiększają ryzyko takiego czynu, to nie należy demonizować chorób psychicznych jako takich. Często po ostateczne rozwiązanie sięgają osoby bez historii chorób mentalnych, za to znajdujące się w chwili ekstremalnego stresu. Dlatego innym sposobem jest utrudnienie samego czynu poprzez ograniczenie dostępu do najskuteczniejszych metod. Dla przykładu, odcięcie powszechnego dostępu do pestycydów na Sri Lance mogło uratować ok. 95 tys. osób w latach 1995-2015.

W USA z kolei co roku ok. 20-22 tysiące osób dokonuje samobójstwa z użyciem broni palnej, w tym ok. tysiąc dzieci. Gdyby dostęp do niej był bardziej ograniczony – np. związany z wymogiem oceny psychologicznej lub z wymaganym okresem oczekiwania – można by uratować wiele istnień. To tym bardziej istotne, że osoby po jednej nieudanej próbie samobójczej najczęściej nie decydują się na kolejną – pestycydy i pistolet nie dają takiej szansy.

Dziś jednak nie o nich, ponieważ każde samobójstwo zostawia po osobie zmarłej pustkę, a najczęściej również bliskie osoby pogrążone w żałobie. Podobnie jak trudno zrozumieć, co czują osoby posuwające się do samobójstwa, tak skomplikowana jest sytuacja tych zostawionych na ziemi. Ich życie zmienia się na zawsze, często w sposób niespodziewany i trudny, czasami niemożliwy do pojęcia.

Dlatego tak ważne jest, by mając w swoim otoczeniu osobę dotkniętą samobójstwem kogoś bliskiego, zaoferować jej odpowiednie wsparcie. – Ich spojrzenie na życie jest w ruinie, czasami sami popadają w depresję, poczucie osamotnienia. Obawiają się pochłonięcia przez dożywotni smutek, którego nikt wokół nie zrozumie. To paraliżująca samotność, niemożliwa do opisania – opisuje prof. Lekeisha Sumner z University of California, psychiatrka i biobehawiorystka.

Na tym problemy osoby opłakującej samobójstwo wcale się nie kończą. Nie tylko traci osobę bliską, ale też spotyka się ze społecznymi konsekwencjami tego zdarzenia. Wciąż zdarza się, że księża nie chcą udzielać pogrzebów samobójcom, a – zwłaszcza w małych społecznościach – osoba zmarła może stać się przedmiotem bolesnych plotek. W końcu nikt normalny się nie zabija – jak zdają się myśleć niektórzy. Tyle że samobójcy są tak normalni, jak inni wokół nas, aż do momentu samobójstwa właśnie.

Co ich pchnęło, czy można było temu zapobiec, czy były jakieś sygnały, czy ktoś jest temu winien? Czy to miało jakiś sens? To pytania, które zadają sobie po samobójstwie niemal wszyscy, a zwłaszcza żałobnicy. Nie należy jednak szukać na nie odpowiedzi na siłę, pierwszym krokiem powinna być próba pomocy najbliższym. O czym należy pamiętać? Oto porady prof. Lekeishy Sumner.

1. Pamiętaj, że to inna żałoba

Strata to strata, ale okoliczności się różnią. Samobójstwo jest nagłe i silnie negatywnie nacechowane – wszak to grzech śmiertelny, przeciw życiu. Często pozostają nieodpowiedziane pytania o przyczyny, a nierzadko również trauma związana ze znalezieniem ciała bliskiej osoby. To może prowadzić do silnego wycofania osoby, która kogoś straciła.

2. Bliscy są w grupie ryzyka

Z uwagi na skrajnie silne, negatywne oddziaływanie samobójstwa, bliscy osoby zmarłej są szczególnie narażeni na zaburzenia. Lęki, depresja, ale też znaczne pogorszenie fizycznego zdrowia nie są rzadkością. Należy mieć szczególnie delikatną sytuację na uwadze. Zdarza się nawet, że żałobnicy sami zaczynają myśleć o odebraniu sobie życia w poczuciu rozpaczy czy z chęci połączenia się z bliską osobą. Może to być oznaka predyspozycji genetycznych do skrajnych zaburzeń emocjonalnych.

3. Twoje słowa mają znaczenie

Z uwagi na szczególne piętno samobójstwa warto szczególnie delikatnie rozmawiać. O zmarłym mówić nie jako osobie, która popełniła samobójstwo (sprawca haniebnego czynu), lecz o ofierze samobójstwa. Nie jest to tylko bardziej wrażliwe, ale też bardziej trafne określenie. Samobójstwo jest bowiem skutkiem wielu różnych czynników, na które osoba wykonująca czyn może nie mieć wpływu.

4. Szczegóły to nie Twoja sprawa

Nie dopytuj o konkretne okoliczności zdarzenia, ponieważ to może pogłębić poczucie wstydu u żałobnika, zniechęcając go do dzielenia się przemyśleniami i emocjami. – Miewałam pacjentów, u których ludzie dobrej woli, swoimi komentarzami, wywoływali skrajnie bolesne wspomnienia. To, jak rozmawiamy, pomaga osobie zmagającej się z żałobą poukładać sobie życie po stracie – tłumaczy prof. Somner.

5. Pamiętaj o pustce

Strata bliskiej osoby, zwłaszcza w tak trudnych okolicznościach, pozostawia po sobie zburzone życie, które trzeba budować na nowo. Nie wypada więc mówić, że „Bóg miał swój plan” albo „nie zesłałby na Ciebie niczego, z czym sobie nie poradzisz”. Nie zapewniaj, że wiesz, przez co ktoś przechodzi, jeśli nie masz silnego przeświadczenia o wspólnocie doświadczeń związanych z samobójstwem.

6. Bądź

Wystarczy powiedzieć: „nie wiem, jak to jest, ale chcę być przy Tobie”. Nie oczekuj, daj czas i wykaż się cierpliwością. Zaoferowanie swojego czasu i uwagi to najcenniejsze, co można oddać w takiej sytuacji. Czasami nawet rozmowy, zwłaszcza gdy ktoś się otwiera, mają prawdziwie terapeutyczne działanie.

Dzieciństwo okularnicy

Dalida, która naprawdę nazywała się Iolanda Cristina Gigliotti urodziła się w 1933 r. w Kairze. Z pochodzenia była Włoszką, a jej rodzina postanowiła przeprowadzić się do Egiptu jeszcze przed urodzeniem córki.

Niemal od początku Iolanda miała problemy ze wzrokiem, przeszła kilka poważnych operacji, ale nie przyniosły one oczekiwanych skutków, dlatego nosiła później okulary. Dopiero po ukończeniu 18. roku życia ufundowała sobie jeszcze jedną operację, dzięki której jej wzrok się poprawił.

Muzyczna ścieżka Dalidy została zainicjowana już w dzieciństwie. Pietro Gigliotti, ojciec artystki, był bowiem skrzypkiem Opery Kairskiej. Niejednokrotnie zabierał on córkę na próby czy występy, a ona, jako mała dziewczynka, chłonęła świat muzyki i czerpała z doświadczenia oraz wiedzy tamtejszych artystów. Jej miłość do ojca została jednak narażona na poważną próbę. Gdy dziewczynka miała 7 lat, Pietro Gigliotti został internowany. Był to częsty proceder wśród włoskich imigrantów. Podejrzewano ich bowiem o konotację z faszystami. To internowanie znacznie zmieniło Giglottiego, nie był już tym samym człowiekiem. Niedługo później mężczyzna umiera na udar. Mając 12 lat Iolanda zostaje bez ojca.

Miss, która wybrała marzenia

Choć mama Dalidy liczyła, że jej córka zostanie np. sekretarką, to ta miała na siebie zupełnie inny pomysł. Początkowo jednak próbowała sprawdzić się w roli przypisanej jej przez matkę. W wieku 18 lat została wybrana Miss Egiptu i zauważona przez filmowców. Postanowiła zatem spróbować swoich sił w aktorstwie. Egipskie kino nie było jednak szczytem jej pragnień. Marzył jej się Paryż i filmy nieco innego kalibru. Kupiła więc bilet i 24 grudnia 1954 r. poleciała do Paryża. Początki były jednak trudne. Castingi, z których nic nie wychodziło, brak pieniędzy i niepowodzenia sprawiały, że Iolandzie, która wtedy postanowiła przyjąć pseudonim Dalila, było naprawdę ciężko. Na jednym z przesłuchań doradzono jej jednak zmianę pseudonimu artystycznego na Dalida.

Manager, przyjaciel, mąż – Lucien Morisse

Choć kolejne przesłuchania nie przynosiły większych sukcesów, a młoda artystka musiała zacząć śpiewać w kabaretach, aby mieć się z czego utrzymywać, to w końcu trafiła na ludzi, którzy docenili jej talent. Na jednym z castingów pojawił się właściciel wytwórni Barclay Records, a także Lucien Morisse – dyrektor radia Europe 1. Wytwórnia wydawała jej kolejne piosenki, Lucien promował Dalidę, a z czasem zakochał się w niej bez pamięci. Po kilku latach para zdecydowała się zalegalizować związek, ale ten rozpadł się po paru miesiącach. Jedną z przyczyn był podobno fakt, iż dla Dalidy sama praca przestała być wystarczająca. Chciała życia, w którym pojawi się coś, a może ktoś, więcej niż tylko kolejna świetna piosenka. To jednak trudno było zrozumieć Lucienowi.

Czy to koniec kariery Dalidy? Wiele osób było przekonanych, że koniec związku i współpracy z Morissem sprawi, iż artystka sobie nie poradzi. Pomimo różnych doniesień i przykrości, jakich w tym czasie doświadczyła Dalida, wyszła na scenę i pokazała, że talent to coś, co nie zmienia się w zależności od współpracowników.

Dramat w San Remo

Krótko trwał kolejny związek artystki. Jej partnerem był młody malarz – Jean Sobieski. Następną jej miłością był natomiast Luigi Tenco, którego miała okazję poznać w 1966 r. Zrodziła się pomiędzy nimi wielka i bardzo ważna dla Dalidy miłość. Przełomowy był jednak występ w San Remo, podczas którego każde z nich miało wystąpić osobno. Dalida okazała się być wielką docenioną, Tenco natomiast nie otrzymał tyle zainteresowania. Decyzje jury, a także fakt, że jego piosenka nie spodobała się jury tak jak tego oczekiwał bardzo go zdenerwowała. W nocy Dalida odnajduje go postrzelonego w pokoju hotelowym. Popełnił samobójstwo na znak protestu i braku zgody na takie werdykty komisji konkursowych.

Po tych wydarzeniach Dalida sama próbuje popełnić samobójstwo, zażywając tabletki nasenne. Zostaje jednak uratowana i po rekonwalescencji powraca do zdrowia. Poddaje się później wpływowi znawcy hinduizmu i buddyzmu tybetańskiego, lecz ta znajomość sprawia, że Dalida decyduje się wrócić do muzyki.

W poszukiwaniu szczęścia

To nie był łatwy czas dla Dalidy, śmierć Tenco, a także późniejsza wiadomość o samobójstwie jej pierwszego męża znacznie odbiły się na artystce. Ona nadal szukała jednak miłości. Jej kolejnym wybrankiem był Lucio Battisti. Młody student, z którym zaszła w ciążę. Postanowiła jednak dokonać aborcji, co sprawiło, że później nie mogła już mieć dzieci. Ten związek również nie przetrwał.

Trudna miłość

Później Dalidzie udało się stworzyć jeszcze jeden związek. Przez prawie dziesięć lat jej partnerem był Richard Chanfray. Człowiek, który pozornie zajmuje się wieloma różnymi dziedzinami sztuki, ale nie odnosi większych sukcesów. Żyje poniekąd w swoim świecie i nie w każdej kwestii może porozumieć się z Dalidą. W końcu rozstają się, a mężczyzna popełnia później samobójstwo.

Odchodzi, bo „życie jest nie do zniesienia”

Taką wiadomość, wraz z prośbą o wybaczenie pozostawiła artystka swoim bliskim. Napisała wiadomość, zażyła tabletki nasenne, popiła whisky i zasnęła na zawsze.

Wiele historii z jej życia znalazło odzwierciedlenie w wykonywanych przez nią utworach. Nie brakuje tam wspomnień o ojcu czy kolejnych miłościach artystki. Jej życie to nie tylko setki piosenek nuconych przez cały świat, to też wiele dramatów, które do dzisiaj wiszą nad jej spuścizną i wpływają na postrzeganie Dalidy – divy, kobiety sukcesu, ale i człowieka, który po prostu szukał miłości.

- Samobójstwo nie jest przeważnie czymś, co się zdarza bez uprzedzenia. To bardzo często jest proces. Można go przedstawić w postaci wykresu. Na jednej osi można zaznaczyć czynniki ryzyka genetyczne i uwarunkowania osobowościowe, a na drugiej osi można odłożyć stresory, czyli kolejne sytuacje w życiu powodujące stres. Jeżeli dojdzie do pewnej kumulacji, czyli u osoby, która ma predyspozycje (tzw. podatność) skumulują się negatywne doświadczenia i kryzysy, to ryzyko zamachu samobójczego znacząco wzrasta, szczególnie, gdy wystąpi sytuacja spustowa (np. poniżenie) - mówi psychiatra dr hab. Agnieszka Gmitrowicz. Myśli samobójcze nie zawsze muszą jednak prowadzić do targnięcia się na swoje życie. U młodych ludzi wiążą się one np. z kryzysem tożsamości i dojrzewaniem.

Specjaliści niejednokrotnie podejmowali już próby stworzenia portretu osoby, która ma specjalne predyspozycje do tego, aby popełnić samobójstwo. Twierdza oni, że samobójcami są zazwyczaj osoby impulsywne, agresywne i mające niską samoocenę. Często tacy ludzie nie mają również żadnego celu w życiu i ogarnia ich ogóle poczucie beznadziejności. Szczególnie zagrożone targnięciem się na swoje życie są osoby młode, które dokonują samookaleczeń, a także ludzie dający się łatwo sprowokować, widzący tylko jedno wyjście z sytuacji, a więc charakteryzujący się spojrzeniem „tunelowym” czy też ci znani z myślenia „czarno-białego”. Mamy też osoby, które nie są zdolne do pamiętania dobrych zdarzeń i pamiętają tylko trudne. Ciekawe są również badania nad bliźniętami jednojajowymi. Analizy wykazały, że jest między nimi spora zgodność pod względem podejmowania prób samobójczych.

To jednak tylko efekty badań, które nie są adekwatne do wszystkich przypadków. Aby dowiedzieć się, kto z nas nosi się z myślami samobójczymi potrzeba indywidualnych analiz każdej z osób. Samobójstwom można jednak przeciwdziałać dzięki różnym medykamentom i terapiom. Trzeba natomiast wziąć pod uwagę, że u 90% osób, które podejmowały próby samobójcze widoczne są również zaburzenia psychiczne. Zazwyczaj są to zaburzenia depresyjne.

Czy ciężka choroba lub poważna diagnoza mają wiele wspólnego z samobójstwami? Okazuje się, że cukrzyca, astma oskrzelowa czy choroba nowotworowa mogą sprzyjać negatywnemu myśleniu, a tym samym zwiększać ryzyko targnięcia się na własne życie. Nie w każdym wypadku ta zasada się sprawdza, ale bez trudu można znaleźć przykłady potwierdzające tę teorię.

Podstawową kwestią, nad którą warto się dłużej zatrzymać jest to, w jaki sposób przeciwdziałać tego typu zachowaniom. Co powinna robić rodzina, która zauważy, że ktoś z jej bliskich zaczyna się zachowywać inaczej? Nic nie da powtarzanie, iż należy wziąć się w garść. Warto natomiast od razu udać się z taką osobą do psychiatry lub psychologa.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl

Gdyby Kleopatra żyła obecnie to z pewnością ciągle widzielibyśmy ją na pierwszych stronach gazet. W końcu była kochanką nie tylko Juliusza Cezara, ale i Marka Antoniusza. Nawet teraz niejednokrotnie mówi się o niej jako o rozpustnej i walecznej królowej. Skandal, w jej przypadku, mógłby gonić skandal.

Skąd jednak wątpliwości, że śmierć Kleopatry miała charakter samobójczy? Wspomniana badaczka swoje obiekcje uzasadnia faktem, że źródła pisane na temat Kleopatry zachowane po dziś dzień pochodzą w zasadzie jedynie od jej wrogów – autorów z Rzymu, państwa, które podbiło Egipt i uczyniło go swoją prowincją w 30 roku p.n.e. – w momencie śmierci królowej.

Nie ma na ten temat egipskich tekstów, trudno zatem przesądzić, czy to co mówią wrogowie tego kraju jest prawdą. W rzymskich źródłach znacznie łatwiej znaleźć jakiekolwiek informacje o Kleopatrze. Choć nadal jest to jedynie niewielka część informacji na temat tego, co moglibyśmy o niej wiedzieć. Nie posiadamy wielu podstawowych informacji na temat życia ostatniego faraona. Kim była jej matka? Jak wyglądała? Jakie były jej losy do momentu objęcia tronu w wieku 18 lat? – na te pytania ciągle trudno uzyskać jednoznaczną odpowiedź.

Nie oznacza to, że nasza wiedza jest prawdziwa, trudno natomiast rozsądzić na ile posiadane informacje są wiarygodne. Większość z nich zostało opisanych wiele dziesięcioleci po śmierci królowej. Zdaniem badaczki wyłania się z nich następujący przekaz: po samobójczej śmierci kochanka i przejęciu władzy nad Aleksandrią przez Oktawiana, królowa miała wynegocjować bezpieczeństwo swoich dzieci ze związku z Markiem Antoniuszem. Po zapewnieniach, że nic jej nie grozi, zamknęła się wraz z dwiema służkami i popełniła samobójstwo. W ten sposób miała ochronić swoją godność przed udziałem jako branka w triumfie w Rzymie. Doktorantka Karolina Anna Kulpa stawia zatem hipotezę, że już antyczny przekaz jest wyobrażeniem na temat życia i śmierci królowej.

Motyw śmierci Kleopatry pojawia się w wielu dziełach. W części z nich pojawia się wąż, jako ten, który przyniósł jej śmierć. Z kolei w przekazach Plutarcha, Strabona czy Kasjusza Diona Kokcejanusa autorzy nie potrafili jednoznacznie stwierdzić, co zabiło królową, ale wymieniają oprócz jadu węża truciznę. Warto zauważyć, że na temat trucizn wiedziała ona podobno wiele. Część z nich, jak podają źródła, wypróbowała nawet na niewolnikach.

Być może motyw węża w kontekście śmierci Kleopatry pojawia się również z innych powodów. W pochodzie triumfalnym po podbiciu Egiptu przez Oktawiana brał udział posąg kobiety z wężem. Stąd zapewne zrodziła się relacja o takiej śmierci Kleopatry. Współcześni badacze debatują również nad tym, jaki gatunek węża, kryjący się pod terminem „aspis”, mógł być na tyle jadowity, żeby zabić, jak podają antyczne źródła, aż trzy osoby, po czym przepaść bez wieści. Źródła podają, że gad miał być sekretnie dostarczony w naczyniu z wodą, bukiecie kwiatów lub koszu z figami. Jednak na ciele królowej nie było żadnych śladów wskazujących na zatrucie jadem.

Wspomniana badaczka twierdzi, że bardziej prawdopodobna jest teoria, według której śmierć nadeszła po spożyciu trucizny pochodzenia roślinnego. Była ona znacznie łatwiejsza do przemycenia i zaaplikowania. Możliwe jest jednak to, że Kleopatra odebrała sobie życie pod przymusem. Prawdopodobne jest także przekupienie przez Oktawiana lekarza królowej, Olymposa lub służby, aby nakłonili Kleopatrę lub wręcz zmusili do samobójstwa.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl

W styczniu 2008 roku wśród pracowników przedsiębiorstwa doszło do pierwszego samobójstwa. Równocześnie w prasie zaczęły pojawiać się komentarze i opisy bezprecedensowej sytuacji. Duże znaczenie miały także świadectwa byłych pracowników, którzy określali swoją poprzednią pracę mianem piekła. Jednym z nich był Vincent Talaouit, inżynier i były kadrowy, który wydał książkę pt. O mało mnie nie zabili. Opisuje w niej metody zarządzania i presję, jaka była wywierana na podopiecznych przez przełożonych.

Proces degradacji pracownika przedstawił w trzech etapach: destabilizacji, izolacji i destrukcji. Destabilizacja sprowadzała się do sprzecznych i niejasnych informacji, nieodnoszących się do konkretnych osób, ale sugerujących możliwość zwolnień bez podawania klarownych przyczyn. Sprawiało to, że niektórzy pracownicy rezygnowali z pracy z własnej inicjatywy, co było zresztą jednym z celów reorganizacyjnych. Według Talaouita, drugi etap, izolacja, był realizowany poprzez insynuacje ze strony dyrekcji HR. Pracownicy otrzymywali od kadrowców e-maile z informacjami, że dane stanowisko przestaje istnieć, a osoba na nim pracująca powinna zacząć szukać nowego zatrudnienia. Równocześnie nie dostrzegali żadnyc h konkretnych działań, które miałyby na celu rzeczywiste zwolnienie. Dezorientację pogłębiał fakt, iż zatrudnieni nie mogli wyjaśnić sytuacji w bezpośredniej rozmowie z przełożonym – w mniejszych oddziałach firmy kontakt z kadrą zarządzającą odbywał się poprzez telekonferencje dla wszystkich pracowników działu.

Trzeci etap, destrukcja, miał miejsce w nowej siedzibie oddziału. Pomimo przeniesienia stanowiska pracy wraz z wszystkimi dokumentami dotyczącymi bieżącego projektu, w nowym biurze pracownik dowiadywał się, że nie jest już częścią ekipy. Autor książki stwierdza na koniec, że sam uniknął samobójstwa tylko dzięki intensywnej terapii psychologicznej i farmakologicznej. Obecnie toczy się proces między nim i byłym pracodawcą.