Ważnym pojęciem przy temacie samoopalaczy jest DHA. DHA (dihydroksyaceton) to główny składnik aktywny odpowiedzialny za przyciemnienie skóry. Jest to związek o charakterze cukrowym, pierwotnie stosowny w leczeniu cukrzycy. Ciekawostką jest, że właściwości przyciemniające DHA zostały odkryte przypadkowo. Dzieci, które przyjmowały syrop zawierający DHA, wylewając go plamiły skórę, na której pojawiały się brązowe przebarwienia

- Efekt brązowienia skóry jest wynikiem reakcji chemicznej dihydroksyacetonu i aminokwasów zlokalizowanych w warstwie rogowej naskórka tj. argininy, glicyny, proliny, metioniny. Jest to reakcja nieenzymatyczna wolnych grup aminowych z grupami karbonylowymi cukrów redukujących. W kontakcie z DHA najbardziej reaktywna jest arginina, która powoduje brązowe zabarwienie skóry już po 30 minutach – mówi specjalistka z firmy Lirene. - Reakcja przebiega bardzo szybko, co stanowi zabezpieczenie przed wnikaniem DHA do głębszych warstw skóry – dodaje.

Powstają melanoidy, czyli barwne związki polimeryczne. Opalenizna uzyskana w ten sposób nie ma więc nic wspólnego z produkcją melaniny, która powoduje ciemnienie skóry w przypadku „kąpieli słonecznych”.

Substancje odpowiedzialne za przyciemnianie skóry, stosowane w połączeniu z DHA, to różne ekstrakty roślinne. Do najbardziej popularnych należą juglon – naturalny barwnik pozyskiwany z zielonych łupin orzecha włoskiego oraz lawson – wyciąg z rośliny Lawsonia internis (z henny). Ekstrakty roślinne stosowane samodzielnie nie dają zadawalających efektów, natomiast w połączeniu z DHA przyczyniają się do uzyskania bardzo naturalnego koloru „opalenizny”.

Stopień zabarwienia skóry oraz odcień uzyskanej „opalenizny” zależny jest od kilku bardzo indywidualnych czynników. Należą do nich: grubość naskórka – im jest grubszy, tym ciemniejszy kolor opalenizny można uzyskać, wartość pH skóry – im bardziej kwaśny odczyn, tym ładniejszy odcień i koloryt  oraz zawartość odpowiednich aminokwasów i peptydów w warstwie rogowej. Dodatkowo, intensywność zabarwienia zależna jest od stężenia DHA w produkcie (najczęściej od 2 do 5 proc.) oraz od ilości zaaplikowanego na skórę kosmetyku. Wszystkie te czynniki sprawiają, że każdy może inaczej zareagować na ten sam produkt i otrzymać inny odcień i intensywność zabarwienia.

- Gdyby jednak powstały plamy, można sobie z nimi poradzić stosując sok z cytryny lub kremy z kwasami owocowymi, które delikatnie rozjaśnią powstałe przebarwienie. Wraz z upływem czasu, „opalenizna” będzie powoli zanikała, dla przedłużenia efektu konieczne jest więc ponowne aplikowanie preparatu, najlepiej co kilka dni – radzi Justyna Szpanka, ekspert Laboratorium Naukowego Lirene.

Dihydroksyaceton jest związkiem łagodnym, nie wywołuje podrażnień i alergii,. Jest bezpieczny także przez wzgląd na swoje powierzchniowe działanie. Niewątpliwą zaletą DHA jest to, że powstała opalenizna jest niezmywalna. Znika ona stopniowo wraz ze złuszczaniem się kolejnych warstw naskórka. Natomiast jej trwałość jest uwarunkowana szybkością odnowy naskórka oraz zależy od głębokości, powstał do której sięga zabarwienie.

Cechą, która zniechęca do stosowania samoopalaczy, jest zapach  towarzyszący  reakcji pomiędzy DHA a naskórkiem. W nowoczesnych produktach jest on częściowo eliminowany przez dodanie kompozycji zapachowych lub naturalnych olejków roślinnych. Uzyskana dzięki kosmetykom „opalenizna” nie zapewnia ochrony przed promieniowaniem ultrafioletowym, dlatego też samoopalacze często posiadają w swoim składzie, obok substancji nawilżających i antyutleniaczy, także filtry chroniące przed UV.