Wokół hormonalnych huśtawek u kobiet narosło już wiele krzywdzących mitów i dowcipów. Praca niemiecko-szwajcarskiego zespołu to już kolejna publikacja, przecząca powszechnym teoriom na temat wpływu cyklu menstruacyjnego na funkcje poznawcze kobiety. Wprawdzie jest kilka artykułów, które je potwierdzają, ale najnowsza praca dowodzi, że tak naprawdę opisują on zjawiska nieistniejące (anegdotyczne, przypadkowe) albo wyniki badań na bardzo małych grupach (np. 10 kobiet.)

Autorzy pracy w „Frontiers in Behavioral Neuroscience” podkreślają zresztą, że większość opublikowanych wcześniej badań nie potwierdziła znaczącego i trwałego związku między wahaniami hormonów płciowych a funkcjami poznawczymi kobiet.

Warto tu też pamiętać, że badanie takich związków jest dodatkowo utrudnione ze względu na naturę wahań poziomu hormonów płciowych w organizmie kobiety. Dlaczego? Przykładowo: wprawdzie co do zasady poziom estrogenów w fazie jajeczkowania jest wyższy niż tuż przed miesiączką, niemniej jednak jest bardzo wiele pań, które mają wyższy poziom estrogenów właśnie przed miesiączką, a nie w czasie owulacji.

Metodologia badania

Do swojego eksperymentu badacze początkowo włączyli grupę prawie 100 kobiet, jednak część z nich ostatecznie zostało wykluczonych z uwagi na niektóre problemy zdrowotne, które mogły wpływać albo na poziom hormonów płciowych, albo na funkcje poznawcze. Z badania wykluczono także karmiące matki i ciężarne, pracujące na zmiany czy przyjmujące środki antykoncepcyjne. Ostatecznie w badaniu wzięło udział 68 ochotniczek z Niemiec i Szwajcarii w wieku 18-40 lat.

W kolejnych fazach cyklu menstruacyjnego mierzono ochotniczkom poziomy hormonów: estrogenów, progesteronu i testosteronu, a ponadto rozwiązywały one szereg testów sprawdzających ich funkcje poznawcze związane z działaniem kory przedczołowej.
Rezultaty

Okazało się, że zmiany hormonalne w ciele kobiet nie wpływały na ich funkcje poznawcze. Zdarzało się, że w trakcie jednego cyklu u niektórych ochotniczek obserwowano nieznaczne pogorszenie którejś z funkcji poznawczych, np. podzielności uwagi albo pamięci roboczej, jednak w kolejnym cyklu nie miało to już miejsca. Stąd badacze uznali, iż przyczyny tego zjawiska były inne niż hormony.

- Jako specjalista medycyny reprodukcyjnej i psychoterapeuta często mam do czynienia z kobietami, które odnoszą wrażenie, że cykl menstruacyjny wpływa na ich poziom dobrostanu i funkcjonowania poznawczego – mówi główna autorka badania prof. Brigitte Leeners.

- Nie wykazano jednak, by zmiany hormonalne zachodzące podczas cyklu menstruacyjnego miały jakikolwiek związek z funkcjami poznawczymi. Być może są wyjątki od tej reguły, ale generalnie funkcje poznawcze kobiet nie ulegają zakłóceniu w trakcie cyklu menstruacyjnego – dodaje.

A co z emocjami?

Ochotniczki wypełniały też testy dotyczące emocji, jednak badacze świadomie wykluczyli te wyniki z publikacji, jako że głównym celem ich badania było sprawdzenie funkcji poznawczych. Trzeba zatem poczekać na kolejną publikację. Tymczasem warto zwrócić uwagę, że naukowcy badali w testach czynności, za które odpowiedzialna jest kora przedczołowa. Jest ona odpowiedzialna w dużej mierze za działanie pamięci roboczej, planowanie ruchów i działań, rozważanie ich konsekwencji, ale wpływa także hamująco na spontaniczne i często gwałtowne stany emocjonalne.
Ograniczenia badania

Autorzy przyznają, że choć badana przez nich grupa kobiet była większa niż w wielu innych badaniach, to jednak warto podobny eksperyment przeprowadzić na co najmniej 100-osobowej grupie. Ponadto ich eksperyment dotyczył dwóch cykli, zatem trzeba sprawdzić, czy podobne rezultaty uzyskałoby się w większej liczbie cykli menstruacyjnych.

Dlaczego warto sprawdzać ewentualną zależność między hormonami płciowymi a funkcjami poznawczymi? Nie można zapominać, że istniała teoria, która uzasadniała podawanie kobietom zaraz po menopauzie estrogenów w celu zmniejszenia ryzyka demencji. Teoria ta została obalona w randomizowanym badaniu z podwójnie ślepą próbą i placebo, jednak wciąż nie jest jasne, na ile i czy w ogóle hormony płciowe wpływają na nasze funkcje poznawcze. Jeśli zostanie dobitnie wykazane, że np. estrogeny na funkcje poznawcze nie wpływają, można liczyć więc nie tylko na koniec seksistowskich uwag i dowcipów, ale i poszukiwanie skutecznej terapii zapobiegającej demencji.

Źródło: http://journal.frontiersin.org/article/10.3389/fnbeh.2017.00120/full

Justyna Wojteczek (www.zdrowie.pap.pl)

Do granic dochodzimy, gdy piękna kobieta staje się osobą wysoko postawioną, wpływową, osiąga sukces. Wtedy jej atrakcyjność zaczyna działać na niekorzyść, co stanowi tzw. efekt femme fatale. Mit pięknych, dumnych kobiet prowadzących mężczyzn do zguby sięga starożytności, jest utrwalony w kulturze masowej, ale czy ma podstawy? To, niestety, drugorzędne. Na pierwszym planie staje bowiem postrzeganie kobiet w oparciu o utarte już wzorce.

– Bardzo atrakcyjne kobiety częściej są postrzegane jako zagrożenie. A to ma istotne znaczenie, gdy przychodzi nam oceniać zaufanie do nich czy szerzej ich prawdomówność. Dochodzi do zwarcia dwóch sprzecznych stereotypów. Z jednej strony mamy przeświadczenie, że atrakcyjnym jest łatwiej. Z drugiej, gdy chodzi o kobiety, piękno fizyczne może okazać się przeszkodą w konkretnym kontekście – ocenia autorka sześciu badań na ten temat, prof. Leah Sheppard z Washington State University.

Na takie wnioski naprowadziły ją właśnie badania, podsumowane niedawno na łamach periodyku „Sex Roles”. Wspólnie z prof. Stefanie Johnson z University of Colorado Boulder, badaczka ze stanu Waszyngton przeprowadziła szereg internetowych badań na zróżnicowanych grupach odbiorców.

W pierwszych czterech badaniach przedstawiano kobiety piastujące wysokie stanowiska, udzielające wypowiedzi w fikcyjnych artykułach prasowych. Za każdym razem, w dodatku niezależnie od branży czy konkretnego stanowiska, kobiety bardziej atrakcyjne były oceniane przez uczestników jako mniej prawdomówne, a zatem mniej godne zaufania, od kobiet odbiegających od wzorców piękna. Warto tu zwrócić uwagę, że prawidłowość dotyczyła tak samo typowo męskiej branży nowych technologii, jak mocniej sfeminizowanej obsługi szpitala.

W piątym i szóstym badaniu autorki użyły bodźca zmieniającego nastawienie uczestników. Najpierw część osób poproszono o opisanie sytuacji, w której czuły się bezpiecznie i komfortowo w związku z partnerem/partnerką. W ten sposób wprowadzono ich w stan poczucia bezpieczeństwa, by następnie sprawdzić, jak oceniają pokazywane im kobiety na wysokich stanowiskach. Okazuje się, że osoby czujące się mniej zagrożonymi niewiernością w związku, korzystniej oceniały atrakcyjne kobiety. U drugiej grupy piękno zewnętrzne zaczynało działać jako czynnik wprowadzający niepewność.

Dokładnie ten sam efekt zaobserwowano w przypadku szóstego badania, gdy uczestnicy byli pytani, kogo należy zwolnić z powodu braku zaufania. Kobiety mniej atrakcyjne były z reguły oceniano jako piastujące swoje stanowisko z uwagi na kompetencje. Natomiast kobiety szczególnie atrakcyjne pod względem urody i figury były odczytywane jako potencjalnie mniej prawdomówne i kompetentne, zwłaszcza w grupie osób „niepewnych seksualnie”, a więc z zaszczepionymi wątpliwościami na temat wierności i bezpieczeństwa w ich własnym związku.

Źródło: Sex Roles

Nie poprzestała jednak na sukcesach za kierownicą. Noor jest też trenerem personalnym, uprawia boks tajski, a dla przyjemności skacze ze spadochronem. Bo, właściwie, dlaczego nie?

Hartowała się z konieczności od wczesnego dzieciństwa, gdy wychowywała się na okupowanym przez Izrael Zachodnim Brzegu. Dziękuje swojej matce za to, że była dla niej wzorem, jak przeciwstawiać się arabskim oczekiwaniom społecznym raz za razem.

– Zawsze wiedziałam, że samochody to moja miłość. Mama bardzo mnie wspierała i czasami brałam jej samochód, żeby próbować driftu. A to na parkingach supermarketów, a to na terenie w zasięgu izraelskiej broni. Ludzie mówią: po co to robisz, powinnaś zająć się czymś lepszym, na przykład wyjść za mąż – wylicza Noor.

– A ja boksuję przed każdym wyścigiem, by się skupić. Kiedy zakładam kask, czuję się jednością z moim samochodem. Trenerem personalnym jestem dlatego, że lubię pomagać ludziom w osiąganiu celów – ripostuje.

Sława pomogła jej i innym kobietom-kierowcom stworzyć zespół, który nazwały Speed Sisters. To pięć kobiet, które w swoich wypatroszonych BMW, Volkswagenach i Datsunach stają w szranki z mężczyznami na torze.

– Jesteśmy jednym zespołem. Kochamy się i wspieramy nawzajem. Jesteśmy dziewuchami z Bliskiego Wschodu reprezentującymi Palestynę, więc nie było nam łatwo stworzyć taki zespół i zacząć się ścigać.

Noor dodaje: – Wielu ludzi nie chciało, bym się tym zajmowała. Spotkało mnie dużo niechęci, ale nigdy się nie poddałam i nie zamierzam się poddać. To moje życie, moja pasja, jedyna rzecz dająca mi szczęście. Wierzę, że jeśli się czegoś bardzo mocno chce, to się to osiągnie – kończy kobieta, która jest żywym potwierdzeniem swoich słów.

Dzięki uprzejmości Red Bull Content Pool

Mariusz, 31 lat
Kobieta idealna? Rudowłosa z zielonymi oczami. Elficka uroda, jasna skóra, delikatne, dziewczęce rysy twarzy, długie, proste włosy. Podobają mi się bardzo szczupłe, drobne dziewczyny z wcięciem w talii i dużym biustem. Raczej niewysokie, takie, które łatwo podnieść. Od razu wyobrażam sobie, co mógłbym z nią robić, będąc w sytuacji intymnej. To, co mnie najbardziej uwodzi, to jej naturalny zapach: wyjątkowa mieszanka tego, czym pachnie jej skóra, włosy, perfum i kosmetyków, których używa.
Oglądam się za fajnie ubranymi dziewczynami, takimi, które mają swój styl, gdzie strój, makijaż i fryzura współgrają i tworzą jedną harmonijną całość. Irytuje mnie nachalne „szczucie cycem”, piersi wywalone do połowy bluzki albo majtki wystające ze spodni i jeszcze do tego nadęta mina pod tytułem: „Gdzie się patrzysz i tak tobą gardzę”. Lubię kobiety tajemnicze, subtelne, empatyczne, takie, które nie są nachalne w prezentowaniu całemu światu swojego „ja”. Nie znoszę księżniczkowania, udawania niedostępnej i domagania się specjalnego traktowania, tylko dlatego, że ona jest kobietą. Idealna dziewczyna to taka, która mnie akceptuje, a nie próbuje zmieniać, która mnie rozumie, jest ciepła i potrafi okazywać czułość.

Tomek, 29 lat
Najważniejsza jest twarz. Podoba mi się Emma Watson, jest śliczna, dziewczęca. Nie musi mieć żadnej tapety, jest naturalnie piękna i takie dziewczyny zawsze zwracały moją uwagę. Nieważny jest kolor oczu czy fryzura. Kobieta idealna dobrze wygląda bez makijażu, bo w jej twarzy wszystko jest harmonijne, cera po której widać, że skóra jest zdrowa, promienny uśmiech, ładny kształt oczu i ust, gęste włosy. Może farbować włosy, doklejać rzęsy, ale nawet bez tego jest po prostu ładna, sama w sobie.
Jeśli chodzi o figurę, to fajnie kiedy kobieta jest wysportowana, taka w typie Lary Croft, czyli ma okrągły, wyćwiczony tyłeczek, delikatnie zarysowane mięśnie nóg, płaski brzuch. Nie wierzę w photoshopa, to znaczy wiem, do czego go się używa, dlatego wyretuszowane laski w gazetach i na billboardach są dla mnie jak manekiny. Pokaż mi swoją fotkę, po tym jak wstaniesz z łóżka, a powiem ci czy jesteś ładna. Kobieta idealna jest wesoła, dużo się śmieje, jest rozsądna, zaradna, potrafi poradzić sobie w wielu sytuacjach i nie muszę jej cały czas, na zasadzie męskiego ramienia, wspierać i zachęcać do działania. Na ulicy zwracam uwagę na dziewczynę, która się ładnie uśmiecha.

Maciej, 26 lat
Jest jeden typ urody, który kręci większość facetów, kobieta musi mieć dziewczęcą buzię, taką jak Anna Przybylska. I tyle w temacie.

Grzegorz, 37 lat
Rozważania o kobietach idealnych są bezzasadne, bo przecież każdy ma subiektywny gust. Kobieta nie musi być piękna ani nawet bardzo ładna, żeby błyszczeć. Jak wejdziesz do sali, gdzie będzie 100 kobiet, to mężczyzna zwróci uwagę na tę, która ma jeden wyróżniający ją wabik. Może być cała przeciętna, ale jeśli ma super zgrabne, opalone nogi w seksownych szpilkach, będzie królową.

Wiktor, 30 lat
Blondynka, nieważne czy długie czy krótkie włosy, niebieskie lub brązowe oczy, sympatyczna twarz. Kobieca figura, czyli wszelkie okrągłości mile widziane. Nie musi być szczupła, na modelki i wyretuszowane zdjęcia patrzę raczej w kategoriach estetycznych, te dziewczyny nie są dla mnie kobiece i seksowne. Są jakieś takie za wysokie i nieprzytulne. Lubię miękkość w ciele kobiety, dlatego taka Ewa Chodakowska w ogóle mi się nie podoba. Wolę, kiedy kobieta ma szerokie biodra i całe jej ciało jest przyjemne w dotyku, ma okrągły brzuszek, raczej większe piersi. Kobiety ciągle narzekają na te swoje fałdki, ale seksowne są takie szczegóły, jak gładka skóra, pachnące włosy, wasze mniejsze od naszych stópki. Jeśli chodzi o strój i makijaż, to może być lekki lub mocny, to jest zupełnie nieważne, jeśli pasuje do danej dziewczyny. Jeśli ona próbuje być kimś innym niż jest, i na przykład ubiera się wyzywająco, a naprawdę jest nieśmiała, to po dłuższym czasie to widać i jest zgrzyt. Idealna kobieta lubi swoje ciało i seks, jest pozytywnie nastawiona do innych i można z nią porozmawiać za pomocą argumentów.

Jarek, 28 lat
Idealna kobieta ma w sobie coś kociego. Nie potrafię inaczej nazwać tej cechy. Drapieżne spojrzenie, dzikość w oczach albo niski, zmysłowy głos, którym potrafi w jednej chwili wprowadzić seksowną atmosferę. Albo to, jak ona chodzi, porusza się, przeciąga, odgarnia włosy. Jeśli jest w tym coś trochę leniwego, trochę bardzo kobiecego, a trochę dzikiego, jestem kupiony. Na ulicy oglądam się za bardzo różnymi dziewczynami, niekoniecznie za tymi najładniejszymi albo z piersiami na wierzchu. Lubię, jak kobieta jest ciekawie ubrana, na przykład wygląda jak słodka dziewczynka albo bizneswoman z klasą. Czasem nawet bardzo zgrabna, piękna kobieta, idzie jak na szczudłach, przygarbiona, albo zamaszyście jak facet i wtedy, mimo jej śliczności, ona mi się nie podoba. Ale jak zobaczę pewną siebie, zmysłowo ruszającą się kobietę, mogę ją podziwiać godzinami.

Krzysztof, 50 lat
Obraz idealnej kobiety zmieniał się w moim przypadku wraz z wiekiem. Kiedy byłem młody, podobał mi się dosyć stereotypowy typ seksownej kobiety, a więc szczupły blond kociak, z dużym biustem i okrągłą, dużą pupą. Do tego słodka twarzyczka, czyli duże, niebieskie oczy, mały nos i piękne, raczej duże usta. Oczywiście najlepiej w krótkiej, obcisłej sukience albo taka typowa amerykańska dziewczyna kowboja, w dżinsowych spodenkach i koszulą w kratę przewiązaną tak, żeby odsłaniała brzuch. Kiedy bliżej poznałem kobiety, ta blondyna – laleczka odeszła w niepamięć. Teraz idealna kobieta ma dla mnie w twarzy coś, co ją wyróżnia, może to nawet być coś niedoskonałego, ale nadającego jej uroku. Na ulicy zwracam uwagę na klasyczne piękności, w stylu Grażyny Szapołowskiej, ale to dlatego, że takich babeczek jest bardzo niewiele.

Co studiujesz? Jaką ścieżkę kariery zawodowej dla siebie widzisz po studiach?
Studiuję zarządzanie i inżynierię produkcji na AGH w Krakowie. Nie mam planu na przyszłość. Zobaczę, co mi zaoferuje każde miasto. Ludzi w mojej sytuacji widzi się przed komputerem. Ja chciałbym od tego uciec, nie zdecydowałem się jeszcze, jak. Mam kilka pomysłów, ale zweryfikuje je najbliższa przyszłość.

Jakie sporty uprawiasz, jak starasz się być w formie?
Nie mam dyscypliny sportowej, którą uprawiam regularnie. Może przewalanie ciężarów. Gram czasem w kosza, dużo jeżdżę, a ostatnio odkryłem nurkowanie. To jedna z tych rzeczy, po zrobieniu których jesteś zadowolony sam z siebie.

Co najbardziej wkurza cię w tym, że jeździsz na wózku? Że nie pójdziesz sam na imprezę, bo potrzebujesz kogoś, kto cię zniesie lub wniesie do tego klubu?
Tak, jak mówisz, najbardziej wkurzające są utrudnienia w poruszaniu się. Całe to przestawienie się na inne życie bywa irytujące. To jak z wyjazdem za granicę – nie możesz przeliczać. Jak zaczniesz przeliczać, w ile zrobią to inni, a w ile ty, dostaniesz szału. A jak skoncentrujesz się na tym, czego już nie możesz robić, to zawiążesz sobie pętlę.

Czy wkurza cię, jak ludzie się nad tobą litują?
Zależy, co rozumiesz poprzez litowanie się, bo jeżeli ustępowanie w kolejkach do urzędów czy lekarza, to spokojna głowa, nie pamiętam żeby mi się coś takiego przytrafiło (śmiech). Do kilku pociągów też nie wsiadłem, bo były pełne, więc jako takie litowanie się, rzadko występuje. W mojej sytuacji bywają dni, że się dużo prosi. To znaczy w pociągu czy na peronie, przed sklepem czy ogólnie kiedykolwiek. W końcu się przyzwyczajasz i nie zwracasz na to aż takiej uwagi. Czego nienawidzę, to politowania w ludzkich oczach.

Byłeś w związku przed wypadkiem. A później?
Byłem i przed, i po. Kilka razy się nie udawało, ale od pewnego czasu myślę, że karta się odwróciła.

Czy dziewczyny nadal cię podrywają?
Czasami spotkam się wzrokiem z jakąś, ale myślę, że dziewczyny spoglądają bardziej z ciekawości…

A ty? Podrywasz? Wózek w tym przeszkadza?
Aktualnie nie podrywam, jestem w szczęśliwym związku z piękną kobietą. Chociaż sam fakt, że z nią jestem, świadczy o tym, że podrywam (śmiech). A wózek przeszkadza, jak wszystko inne. Niektórzy znajdą sobie powody i nie podrywają. Mają niską samoocenę z różnych błahych przyczyn. Ja do nich nie należę.

Pogodziłeś się z tym, że jeździsz na wózku?
Nie można się z tym pogodzić, można to zaakceptować. Z myślą, że to tymczasowe. Nie można dopuścić do głosu, że tak już zostanie, tak już będzie na zawsze. Żyję w przeświadczeniu, że to my pierwsi dopuszczamy, aby sprawy się urzeczywistniły. Jak się z tym pogodzisz – przegrasz. Myślę, że tak, jak ja ma dużo osób w podobnej sytuacji. Nie mówimy o tym, ale to w nas jest.

Jak chciałbyś, żeby ludzie cię postrzegali?
Nie chciałbym być postrzegany „z nastawieniem”. Wiem, że brzmi to śmiesznie, ale wiemy o co chodzi. Chcę poznawać ludzi bez łaty na czole ”biedny gość”. Wierzę, że nie trzeba być odizolowanym i przestraszonym, tylko z takiego powodu, że się od innych odstaje. Trzeba wyjść treścią poza formę.

Rozmawiała: Anna Chodacka

Gejom mówimy „nie”

Maciek ma 33 lata. Urodził się w małej podlaskiej miejscowości. Zawsze dobrze się uczył, bo zamiast ganiać za piłką z kolegami, czytał książki, chodził do biblioteki i uczył się na kolejne klasówki. Odkąd w wieku 13 lat dostał swój pierwszy komputer, wiedział, że jego praca będzie jakoś związana z tym urządzeniem. I tak się też stało. Maciek skończył liceum, poszedł na studia i znalazł dobrą pracę blisko domu. Wszystko było pięknie. Do czasu.

- Mam jeden mankament, który utrudnia bardzo życie w małej miejscowości, gdzie każdy wie o każdym wszystko – uśmiecha się młody mężczyzna. – Jestem gejem. Nigdy nie miałem dziewczyny, nigdy nie chodziłem na randki, nie jestem już ojcem co najmniej dwójki dzieci, jak większość moich znajomych ze szkoły. Nie pasuję do otoczenia – przyznaje Maciek.

Do takiego samego wniosku doszedł były szef Maćka. Na jednym z wyjazdów integracyjnych, podczas suto zakrapianej imprezy, wśród współpracowników mężczyzny rozgorzała dyskusja na temat mniejszości seksualnych. – Choć trudno to nazwać dyskusją. Były to niewybredne uwagi na temat homoseksualistów. Poczułem się nimi bardzo dotknięty i stanąłem w obronie tego, kim jestem. Oczywiście nie przyznałem się wtedy. Ale od tamtego wieczoru moja tajemnica ciążyła mi coraz bardziej – opowiada Maciek. – Aż pewnego dnia wysłałem do wszystkich, łącznie z szefem maila, w którym poinformowałem po pierwsze o tym, że jestem gejem, a po drugie, że odchodzę z pracy. Od szefa usłyszałem tylko, że to dobra decyzja, bo dla takich ludzi jak, ja w firmie nie ma miejsca. Spakowałem się w jeden dzień, tydzień później byłem już w Warszawie, u znajomych. Pracę znalazłem w ciągu miesiąca. Od razu na rozmowie poinformowałem przyszłego pracodawcę, że jestem homoseksualistą. Nie zrobiło to na nim żadnego wrażenia. Powiedział, że nie obchodzi go to, z kim sypiam, byle bym nie robił tego w godzinach pracy. Jestem w tej firmie do dziś – mówi grafik.

Rodzicom Maciek nigdy nie powiedział o swojej orientacji seksualnej, ale to taka tajemnica Poliszynela w jego rodzinie. – Oni nie pytają, ja nie muszę kłamać. Myślę, że zdają sobie sprawę z tego, że nigdy się nie ożenię i nie dostarczę im wnuków – uśmiecha się Maciek. – Dlaczego tak myślę? Kiedy mój ojciec, który całe życie przepracował w fabryce mebli i całe życie o gejach wiedział tylko tyle, że to chorzy zboczeńcy, powiedział ostatnio podczas rodzinnego obiadu, że każdy ma prawo żyć i kochać, jak chce, dotarło do mnie, że przed najbliższymi coming out nie jest konieczny – wyznaje młody mężczyzna. – Szkoda, że nie wszyscy ludzie są w stanie wytłumaczyć sobie różnorodność tak, jak mój tata – dodaje.

I 100 tysięcy nie pomoże

Praca, nawet nie taka, w której można się realizować, ale często jakakolwiek, jest dla wielu osób celem bardzo trudnym do osiągnięcia. Z wielu przyczyn. Na przykład z powodu sześćdziesiątki na karku.

- Jakbym wiedział, że te sto tysięcy to tak mało na życie, tobym nie wziął odprawy. Jak człowiek ma mniej pieniędzy, to je umie wydawać. Jakoś to wszystko idzie wtedy łatwiej, sprawniej, a i odłożyć coś można. Jak dostanie za dużo, to przepływają przez palce jak woda – mówi były hutnik spod Krakowa. Pana Wiesława poznaliśmy przed ponad rokiem, kiedy stracił pracę. Nie chciał wtedy rozmawiać. – Później napiszecie, że jestem nieudacznikiem, bo przepuściłem sto tysięcy – mówił. – A to nie tak, że wydaliśmy z żoną te pieniądze, one po prostu rozeszły się szybciej, niż się spodziewaliśmy.

Mężczyzna dostał blisko 100 tys. zł odprawy w krakowskiej Hucie im. Sendzimira, w której w 2009 i 2010 przeprowadzono zwolnienia grupowe. Zakład się wówczas modernizował, a zbędni pracownicy odchodzili, za sporą odprawą, która zależała głównie od czasu przepracowanego w zakładzie.

Pan Wiesław mieszka na obrzeżach krakowskiej Nowej Huty w 45-metrowym mieszkaniu spółdzielczym. Przepracował w hucie ponad 30 lat swojego życia. Dziś jest, jak o sobie mówi, panem pod sześćdziesiątkę. Jak odchodził z pracy, dostawał prawie 3 tys. na rękę. Żona nigdy nie pracowała. Dzieci już na swoim. Z odprawy się ucieszył. – Żona powiedziała: „Bierz, a później coś znajdziesz. Później cię zwolnią, bo mają młodszych i lepszych”, więc złożyłem wniosek – opowiada pan Wiesław.

Pieniądze szybko się rozeszły. Na początek trzeba było wykupić mieszkanie – bo jak długo można mieszkać w nie swoim. Później przyszła kolej na urządzenie. Po 10 tysięcy dla dzieci i jakiś lepszy samochód, bo ten opel, którym jeździli, to potrafił się zepsuć na środku skrzyżowania w mieście… I tak ze stu tysięcy po pół roku zrobiło się 10 tys. zł. Wtedy przyszedł czas na działanie.

– Człowiek łatwo się do dobrego przyzwyczaja, ale trzeba myśleć o przyszłości – zauważa pan Wiesław. I opowiada, że kiedy pieniądze z odprawy się rozeszły, przypomniał sobie, że trzeba poszukać pracy. Zapisał się do pośredniaka, ale tam pojawiała się jedna oferta miesięcznie i to zanim się dodzwonił do jakiegoś pracodawcy, była już nieaktualna. – Szukałem w gazetach. Dzwoniłem, umawiali mnie na wizyty – opowiada mężczyzna. – Ubrany jak na jakieś święto chodziłem na te spotkania. A tam mówili o rzeczach, których nie rozumiałem, krzywo patrzyli, żem taki stary. Raz, czy dwa to mi nawet w biurze powiedzieli, że się nie nadaję, bo lata nie te i źle się prezentuję… I to do jakiej roboty – stróża nocnego, albo zwykłego chłopa na budowie…

Pan Wiesław szukał długo. Ponad pół roku. – Nawet ulotki poszedłem już rozdawać, bo pieniędzy było coraz mniej, a do emerytury daleko. A ja zdrowy chłop jestem, nie jednego dwudziestolatka przegonię w robocie – wzdycha. W końcu zadzwoniła do niego jedna z firm, do której syn pomógł mu wysłać CV – szukali ochroniarza. – Zdziwiłem się, bo to ze trzy miesiące do tyłu było. Ale poszedłem na spotkanie. Dostałem tę pracę, ale, wie pani, zrozumiałem przez te pół roku, że staremu ciężko się u nas żyje. Nawet jeśli chciałby pracować, to nie ma lekko. Ale ja tam się nie zrażam, powtarzam sobie, że jak nie tu, to gdzie indziej, i jak widać, działa – uśmiecha się mężczyzna. Dziś już nie bezrobotny.

Zaczęło się od porwania

Większość z ponad 20 tys. Romów żyjących w Polsce nie ma pracy i korzysta z pomocy społecznej. To przyczynia się do ich społecznego wykluczenia. Według ostatniego badania przeprowadzonego dwa lata temu, ponad połowa Romów mieszkających na przykład w Małopolsce, nigdy nie pracowała, jakiekolwiek zajęcie miała jedynie co 10 osoba. Co piąty obywatel romskiego pochodzenia ma wykształcenie zawodowe, a średnim może pochwalić się tylko 4 proc.

Inga pochodzi spod Tarnowa. Jest bezrobotna. W dodatku jest Romką, co utrudnia jeszcze znalezienie pracy. To stwierdzenie jest niepoprawne politycznie, dlatego nikt głośno nie powie Indze, że nie da jej pracy, bo jest Cyganką, a jak wiadomo, na Cyganów liczyć nie można, ale Inga czuje, że ma to spore znaczenie. Uwielbia kwiaty i umie z nich wyczarować wszystko. Tera się cieszy, bo na warsztatach uczy się profesjonalnych zasad bukieciarstwa. – Nie myślałam, że układanie kwiatów może być pracą. Może mi to przynosić nie tylko przyjemność, ale i korzyści. Może nawet, jak skończę kurs, to ktoś mnie zatrudni, jak zwykłego, dobrego pracownika – wzdycha młoda kobieta.

Inga bierze udział w projekcie „Romska droga do pracy”. Pieniądze pochodzą z unijnych środków, a cel to przygotowanie kilkuset Romów z Małopolski i Podkarpacia do samodzielnego szukania pracy. Są też staże dla najbardziej aktywnych. – Poza pomocą w odnalezieniu się na rynku, ważna jest poprawa wizerunku Romów i ich integracja ze społecznościami lokalnymi – podkreśla Anna Wieczorek, jedna z koordynatorek projektu prowadzonego wspólnie przez Uniwersytet Łódzki, UEK z Krakowa oraz Centrum Aktywizacji Zawodowej Romów.

- Początki były trudne. Najpierw nikt nie chciał z nami rozmawiać, bo byliśmy obcy w tej zamkniętej społeczności – wspomina Marcin Stańczak z Uniwersytetu Łódzkiego. – Nikt też nie podchodził poważnie do tego, co proponowaliśmy – dodaje, i wspomina jedną z przygód, która przydarzyła się organizatorom szkoleń zawodowych w Małopolsce. – Wysłaliśmy po grupę mężczyzn autokar, który miał ich dowieźć na miejsce spotkania. Nie zjawiali się przez kilka godzin, więc zadzwoniłem, żeby spytać, co się stało. Okazało się, że mężczyźni porwali pojazd! – opowiada.
– Jak to porwali? – pytamy.
– Wsiedli i poprosili kierowcę o kurs do innego miasta, bo jeden z nich miał tam akurat coś do załatwienia. Kierowca oczywiście się zgodził, bo trudno odmówić z czterdziestu rosłym mężczyznom – uśmiecha się Stańczak.

Podobnych przygód było więcej, ale kiedy do współpracy udało się uczelniom zaprosić organizacje i liderów romskich, bariera braku zaufania zaczęła powoli znikać. – Musieliśmy ich przekonać, że nie chcemy ingerować w ich odrębność. Nie chcemy się też narzucać. Chcemy doradzać, odpowiadać na pytania i pomagać w tych dziedzinach, w których sami Romowie poproszą o pomoc – wyjaśnia Stańczak.

Rekrutację chętnych do znalezienia pracy prowadzono już w Krośnicy, Ochotnicy Górnej, Nowym Targu, Krakowie, Mielcu, Tarnowie i Krośnie. Na każde ze spotkań z pracodawcami przychodziło po kilkadziesiąt osób. – Pomoc w szukaniu pracy to doskonały pomysł. Bo wśród Romów bezrobocie, obok niskiego poziomu edukacji, to największy problem – ocenia pełnomocnik wojewody małopolskiego ds. mniejszości zawodowych Elżbieta Mirga-Wójtowicz. – Przez pracę Romowie mogą się integrować, a to zmniejsza negatywne stereotypy i nietolerancję – zaznacza.

Inga o stereotypach i nietolerancji wie sporo. – Nie raz widziałam zdziwione spojrzenia, kiedy pojawiałam się na rozmowie kwalifikacyjnej i starałam się o pracę, jak każdy inny człowiek. Dopiero na tych warsztatach popatrzyli na mnie, jak na pracownika, a nie Cygankę, która na pewno okradnie, albo po kilku dniach rzuci pracę – wyznaje. – Ale na szczęście się da – uśmiecha się.