Naukowcy zebrali dane na temat około 6200 amerykańskich maluchów, które urodziły się w 2001 roku i latach 2006-2007 poszły do przedszkola. W ramach ankiet rodzice określali zachowanie oraz charakter swoich potomków, dzieci wypełniały również specjalne testy obejmujące kwestie zachowań czy zdolności językowych i matematycznych.

Po analizie zebranych danych okazało się, że jednym z kluczowych elementów mających wpływ na osiągnięcia szkolne dzieci jest… ciekawość. Związek między tą cechą a wynikami w nauce nie jest przy tym skorelowany ani z płcią, ani z poziomem tzw. „wytężonej kontroli” (czyli mówiąc w uproszczeniu umiejętnością „grzecznego siedzenia w klasie”).

Po prostu: ciekawskie dzieciaki niezależne od tego, czy są dziewczynkami, czy chłopcami, nawet wtedy, gdy nie są w stanie wysiedzieć w jednym miejscu, mają większe szanse na szkolny sukces niż ich „grzeczni” rówieśnicy.

- Nasze odkrycia sugerują, że nawet jeśli dziecko wykazuje niski poziom „wytężonej kontroli”, duża doza ciekawości może być u niego powiązana z osiąganiem lepszych wyników w nauce – mówi dr Shah.

Uczona zwraca przy tym uwagę, ze obecnie większość nauczycieli pilnuje, by dzieci przede wszystkim nauczyły się odpowiedniego zachowania w klasie, podczas gdy tak naprawdę powinno się stymulować ich ciekawość.

Jak rozbudzać ciekawość w kilkulatku?

Dużą rolę odgrywa różnorodność bodźców.

- Chodzi o to, żeby dziecko miało możliwość zetknięcia się z wiedzą, informacjami, doświadczeniami z różnych zakresów, dziedzin. Tak, żeby można było dostrzec w nim pasję, zainteresowanie – mówi dr Joanna Kwaśniewska z Wydziału Psychologii Uniwersytetu SWPS.

Ale nie chodzi o to, żeby dziecka „zamęczyć” jedną dziedziną. Jeśli nie wykazuje pasji, lepiej odpuścić, bo może to przynieść odwrotny od zamierzonego skutek. I najlepiej przekazywać rozmaite informacje regularnie, ale mniejszymi dawkami.

- Jakość kontaktu dziecka z nauką, wiedzą, światem jest ważna. Jeśli idziemy z nim do kina i oglądamy film, rozmawiajmy później na ten temat. Pytajmy: „Co ci się najbardziej podobało? Co cię zaciekawiło?” W ten sposób stymulujemy umysł dziecka, niezależność myślenia, wydawania sądów oraz opinii – mówi dr Kwaśniewska.

Ważne również, by wiedza przekazywana przez bliskich zawierała więcej pytań niż samych twierdzeń. Warto, by pojawiało się zdanie: „Słuchaj, jest jeszcze wiele rzeczy, których nie wiemy. Może zostaniesz naukowcem i to odkryjesz?”

– W ten sposób pokazujemy, że wiedza to coś, co się kształtuje na naszych oczach, że się rozwija, nie jest statyczna. I że nie ma głupich pytań, są tylko głupie odpowiedzi – mówi dr Kwaśniewska.

Badania zespołu dr. Shah sugerują ponadto, iż stymulowanie ciekawości jest szczególnie ważne dla maluchów z uboższych rodzin. Według niej dzieci z rodzin dobrze sytuowanych mają lepszy dostęp do zasobów zachęcających ich do czytania oraz osiągania lepszych wyników w nauce matematyki. Tymczasem kilkulatki z ubogich środowisk dorastają w mniej stymulujących warunkach.

Ogromną role w tym przypadku odgrywa system oświaty, zwłaszcza przedszkola, które mogą dać dziecku to, czego rodzice nie mają, albo nie mogą zapewnić.

W ten sposób można zapewnić dobry start w dorosłość dziecku, które inaczej nie miało by szans na życiowy sukces.

- Od lat wiadomo, że motywacja, szczególnie motywacja wewnętrzna, której elementem jest ciekawość poznawcza, ciekawość świata, jest o wiele lepszym wyznacznikiem sukcesu w przyszłości niż np. inteligencja, czyli coś, co jest nam dane jako rodzaj zasobu. Ciekawość świata stanowi paliwo do poszukiwania nowych informacji, rozwijania oraz poszerzania wiedzy – mówi dr Kwaśniewska.

Anna Piotrowska (zdrowie.pap.pl)
Źródło: Shah et al.: Early Childhood Curiosity and Kindergarten Reading and Math Academic Achievement, w: Pediatric Research 2018