Rynek suplementów diety przeznaczonych dla sportowców jest ogromny. Dlatego zacznijmy od tego, że warto spożywać środki o potwierdzonym, pozytywnym działaniu na organizm człowieka. Według Australijskiego Instytutu Sportu, który od lat prowadzi liczne badania wpływu sportowych suplementów diety, takie działanie wykazują: kofeina, β-alanina, dwuwęglan sodu, kreatyna oraz sok z buraka. Sama lista jest zatem dość krótka.

Najlepszy suplement – zbilansowana dieta
Suplementy nigdy nie powinny stanowić zamiennika w diecie, a jedynie odpowiadać na deficyt, który ciężko uzupełnić zróżnicowanymi posiłkami. Dlatego bardzo istotną kwestią jest zastosowanie najpierw zbilansowanych, opracowanych pod okiem specjalisty zasad odżywiania, a dopiero później odpowiedni dobór suplementów. Poza wymienionymi wcześniej środkami, stosowanymi często zamiennikami posiłków są odżywki białkowe, shake’i, batony sportowe, żele oraz napoje izotoniczne lub energetyczne. Polecam zażywać je raczej w sytuacjach, gdy zabraknie czasu i możliwości na zbilansowany posiłek lub kiedy trzeba szybko uzupełnić energię. Oczywiście, idealnym rozwiązaniem byłoby rozpoczęcie swojej aktywności od konsultacji ze specjalistą, który po wykonaniu podstawowych badań krwi i po przeanalizowaniu dotychczasowego sposobu odżywiania się, wprowadzi zmiany oraz ewentualnie potrzebną suplementację. Niestety, w praktyce nie zawsze tak to wygląda. Naturalnie, poza wymienionymi suplementami dla sportowców,  jeśli nie jesteśmy w stanie pokryć zapotrzebowania na witaminy czy składniki mineralne, warto również pomyśleć o wyrównaniu niedoborów.  

Należy pamiętać, że suplementację powinno dobierać się indywidualnie pod okiem dietetyka według zapotrzebowania danej osoby i w relacji do odpowiednio zbilansowanej diety. W przeciwnym razie możemy osiągnąć efekt odwrotny do oczekiwanego. Zupełnie inaczej dobiera się suplementację dla sportowców wyczynowych.

Oprac. na podstawie materiałów prasowych 2PR

Po blisko trzech miesiącach przyjmowania tych suplementów żona Jima któregoś dnia zauważyła, że ma on mocno pożółkłą twarz i oczy. Po badaniach lekarskich okazało się, że mężczyzna ma poważnie uszkodzoną wątrobę i od rychłej śmierci uratować go może tylko przeszczepienie tego organu.

Jim miał szczęście, bo szybko znaleziono dawcę. Cały czas boryka się jednak z różnymi przewlekłymi powikłaniami, takimi jak chroniczne bóle brzucha czy przewlekła choroba nerek. Pozostaje więc pod stałą opieką hepatologa i nefrologa.

Lekarze Jima, szukając przyczyn problemu stwierdzili, po wyeliminowaniu wszystkich innych możliwości, że za uszkodzenie jego wątroby odpowiadają suplementy z zielonej herbaty.

Kiedy suplementy z zielonej herbaty są groźne

Zapewne tysiące ludzi przyjmują suplementy z zielonej herbaty, a mimo to nie lądują na stole chirurgicznym transplantologów. Jednak warto wiedzieć, że historia Jima McCantsa nie jest wcale odosobniona. Na świecie stwierdzono już co najmniej 80 podobnych przypadków. Ale oczywiście nie oznacza to, że należy pożegnać się z zielonkawym, herbacianym naparem.

Zielona herbata jest spożywana przez ludzi w formie naparu już od tysięcy lat i dotąd kojarzona była głównie z dzialaniem prozdrowotnym. W tej kwestii nic się nie zmienia. Wspomniane wcześniej kontrowersje i problemy dotyczą tylko suplementów diety, które zawierają jej ekstrakt.

Przypomnijmy, że Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w tym roku opublikował stanowisko w tej sprawie, w reakcji na pojawiające się w Europie przypadki uszkodzenia wątroby, spowodowane przez suplementy zawierające ekstrakt z zielonej herbaty. Eksperci z EFSA, po wnikliwej analizie dostępnych danych naukowych orzekli, że katechiny z zielonej herbaty (konkretnie wskazali na związek o nazwie galusan epigalokatechiny – EGCG), mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia, jeśli są przyjmowane w postaci suplementów diety, w dawce zawierającej 800 mg lub więcej EGCG na dobę.

W tym kontekście nasuwa się pytanie, czy istnieje całkowicie bezpieczna dla zdrowia dawka katechin z zielonej herbaty i ile ona wynosi? Tego niestety ekspertom nie udało się jeszcze precyzyjnie ustalić.

Ile można pić zielonej herbaty?

Jednak naukowcy zapewniają, że picie zielonej herbaty w formie tradycyjnej jest „generalnie bezpieczne”. EFSA podaje, że osoby pijące regularnie umiarkowane ilości zielonej herbaty przyjmują wraz z nią średnio od 90 do 300 mg EGCG. Dla porównania, w przypadku suplementów diety dzienna dawka tego związku może sięgać nawet 1000 mg.

W związku ze stwierdzonym ryzykiem zdrowotnym wynikającym z nadużywania suplementów diety z zielonej herbaty EFSA skierowała do Komisji Europejskiej rekomendacje, które proponują zwiększenie obowiązkowego zakresu informacji podawanych na ich opakowaniach w UE (odnośnie zawartości katechin oraz ryzyka związanego z ich nadmiernym spożyciem).

Tego samego, tyle że od konkretnego producenta suplementów, domaga się wspomniany wcześniej Jim McCants, który walczy o to na drodze sądowej.

Dlaczego suplementy z zielonej herbaty mogą być groźne

Są one bardzo popularne w wielu krajach świata, w tym również w Polsce. I nic dziwnego, bo reklamuje się je jako remedium na wiele powszechnie występujących dolegliwości. Ich producenci sugerują, że pomagają m.in. zwalczać otyłość, zbijać zły cholesterol, „wymiatać” wolne rodniki, wzmacniać odporność i koncentrację, zmniejszać ryzyko nowotworów czy udarów. Najczęściej jednak ekstrakt z zielonej herbaty jest składnikiem suplementów mających wspomagać odchudzanie.

Choć większość ludzi zażywa te suplementy bez uszczerbku dla zdrowia, a być może nawet z korzyścią, to jednak nie sposób zaprzeczyć, że niektórym osobom one szkodzą. Dlaczego tak się dzieje? Tego naukowcy niestety wciąż nie są do końca pewni i postulują prowadzenie dalszych badań nad tą kwestią. Podejrzewają, że wpływ na to, czy suplementy szkodzą komuś, czy nie, mają zarówno czynniki wewnętrzne (np. genetyczne), jak i zewnętrzne (np. sposób korzystania z suplementów).

Jedno jest pewne. Podwyższone ryzyko uszkodzenia wątroby występuje u osób, które przyjmują zieloną herbatę w formie najbardziej skoncentrowanych ekstraktów – podkreśla prof. Herbert Bonkovsky, badacz chorób wątroby z amerykańskiej Wake Forest University School of Medicine, który analizuje uszkodzenia związane z suplementami z zielonej herbaty już od blisko 20 lat. Specjalista zwraca uwagę na jeszcze jeden możliwy mechanizm zwiększający ryzyko toksycznego działania EGCG.

- Zazwyczaj ludzie biorą ekstrakt z zielonej herbaty próbując zrzucić zbędne kilogramy, co wiąże się z tym, że często też mało wtedy jedzą (powstrzymują się od jedzenia). A z badań na zwierzętach wiemy, że wyposzczone osobniki wchłaniają znacznie większą ilość katechin aniżeli zwierzęta opasłe – mówi prof. Herbert Bonkovsky.

Podsumowując, również w odniesieniu do zielonej herbaty można przywołać liczącą setki lat sentencję autorstwa Paracelsusa: Omnia sunt venena, nihil est sine veneno. Sola dosis facit venenum, czyli: „Wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną. Tylko dawka czyni truciznę”. Przyjmując jakiekolwiek suplementy diety, także te z zielonej herbaty, warto więc zachować zdrowy rozsądek i umiar, a najlepiej przed zaordynowaniem sobie takich specyfików skonsultować się z lekarzem.

Więcej o ryzyku zdrowotnym związanym z nieodpowiedzialnym zażywaniem suplementów diety można dowiedzieć się m.in. z poradnika konsumenckiego pt. „Co warto wiedzieć o suplementach diety?”, który opracował zespół ekspertów z wiodących polskich instytucji działających w sektorze zdrowia publicznego. Można go znaleźć i pobrać np. na stronie internetowej Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK).

Źródło: Zdrowie.PAP.pl