Kleszcze – nosiciele wirusa KZM

Kleszcz to niewielki pajęczak, który we wszystkich stadiach rozwoju żywi się krwią kręgowców. Wiosną, gdy mówi się o największym zagrożeniu ukąszeniami kleszczy, jesteśmy narażeni na larwy tego owada, które są tak małe i lekkie, że nie jesteśmy w stanie wyczuć ich obecności na ciele. Samo wkłucie się kleszcza jest często bezbolesne ze względu na substancje znieczulające, które wydziela pasożyt. W okresie letnim kleszcze przechodzą kolejne stadium – poczwarki żerują na większych zwierzętach takich jak lisy, psy, zające czy koty. Jesienią osobniki dorosłe atakują głównie zwierzęta kopytne, przede wszystkim jelenie, łosie i sarny. Człowiek jest narażony na ataki kleszczy we wszystkich tych okresach, zwłaszcza, jeśli dużo czasu spędza na terenach zielonych lub jest właścicielem wychodzących czworonogów.

Kleszcze przenoszą wirusy, które mogą powodować groźne dla życia choroby z czego najbardziej niebezpieczne jest Kleszczowe Zapalenie Mózgu oraz borelioza. Pasożyty „pobierają” wirusa wraz z krwią zwierząt, które są jego nosicielem, mimo że same nie chorują. Zgodnie z danymi gromadzonymi przez Państwowy Zakład Higieny, kleszcze przenoszące wirus KZM występują na całym obszarze naszego kraju, natomiast regiony endemiczne (czyli takie, gdzie stale występują zachorowania na KZM) to województwo warmińsko-mazurskie, mazowieckie i podlaskie.

Kleszczowe Zapalenie Mózgu – możesz temu zapobiec!

Kleszczowe Zapalenie Mózgu atakuje ośrodkowy układ nerwowy. Od lat instytucje zdrowia obserwują wzrost zachorowalności, który naukowcy wiążą z ociepleniem klimatu. Zimy są coraz łagodniejsze, przez co populacja kleszczy wzrasta, ponieważ więcej osobników jest w stanie przetrwać do wiosny.

Wirus KZM początkowo namnaża się w skórze, czyli w miejscu, w którym kleszcz pobiera krew; następnie atakuje m.in. makrofagi, komórki NK i neutrofile, które biorą udział w procesach immunologicznych organizmu. Zakażone komórki przedostają się dalej, do węzłów chłonnych, w których wirus nadal się namnaża oraz do krwiobiegu. Po okresie inkubacji wirusa, następuje atak – wirus niszczy komórki organów, wciąż replikując. W dalszej fazie wirus przedostaje się do śródbłonka naczyń włosowatych mózgu oraz układu nerwowego i niszczy to, co napotka na swojej drodze.

Szczepienie przeciwko KZM

- Jak podaje Ministerstwo Zdrowia, szczepienie przeciwko KZM jest szczególnie wskazane dla osób pracujących w kompleksach leśnych lub wypasających zwierzęta, zwłaszcza na obszarach endemicznych. Warto pamiętać, że kleszcze przebywają w zaroślach, na łodygach traw oraz liściach krzewów, więc na zakażenie KZM jest narażony każdy z nas – kleszcze mogą trafić na naszą skórę podczas porannego joggingu w parku lub weekendowego pikniku.– mówi lekarz rodzinny dr n.med. Paweł Hylewski.

Standardowy schemat szczepienia obejmuje 3 dawki. Druga dawka jest aplikowana w okresie od 1 do 3 miesięcy po pierwszej, natomiast ostatnia (trzecia) po 5-12 miesiącach od poprzedniej. Szczepionka chroni przed KZM już po drugiej dawce. Przed szczepieniem wymagana jest wizyta kontrolna – w Salve odbywa się ona nieodpłatnie.

oprac. na podstawie materiałów Comunicativo PR i Marketing

Grypa to niegroźna choroba

MIT. Grypa jest groźna chorobą. Według danych NIZP-PZH w ostatnim sezonie jesienno-zimowym (1.09.2018-22.07.2019) na grypę i choroby grypopodobne zachorowało około 4,5 mln osób. Z powodu grypy i jej powikłań zmarło w tym okresie 150 osób.

Grypa to łagodna choroba

MIT. Choć zdarza się, że grypa daje skąpe objawy, to jednak najczęściej po prostu nie da się jej przeoczyć, bo charakteryzuje się nagłym początkiem, który niemal dosłownie zwala z nóg. Chory doznaje wysokiej gorączki, silnych bólów stawów, mięśni i głowy, po około dwóch-trzech dniach zaczyna dręczyć go suchy kaszel, mogą wystąpić dreszcze i biegunka. Te objawy utrzymują się przez kilka dni, co doprowadza do silnego osłabienia. Co ciekawe, katar rzadko towarzyszy grypie.

Szczepienia przeciwko grypie nie chronią przed tą chorobą

MIT. Naukowcy są zgodni, że najskuteczniejszą ochroną przed grypą jest szczepienie przed sezonem zachorowań na nią. Człowieka atakują dwa typy wirusów grypy: A lub B. Niestety, wirusy te ciągle się zmieniają, przez co każdego roku mamy do czynienia z nowymi ich wariantami. Każdego roku wytwarzana jest nowa szczepionka, która ma za zadanie chronić nas podczas najbliższego sezonu grypowego.

Szczepienie nie daje 100-proc. gwarancji. Skuteczność szczepionki zależy zarówno od tego, na ile dobrze wytypowano wirusy, które będą dominować w konkretnym sezonie grypowym, jak i od osoby szczepionej. Szczepienie przeciwko grypie daje natomiast bardzo dobrą ochronę przed jej powikłaniami.

Grypą można zarazić się od zwierząt

FAKT. Grypą najczęściej zarażamy się od innych ludzi, ale wirus ten może też przenosić się ze zwierząt (tak było na przykład w przypadku tzw. ptasiej grypy kilka lat temu). Możliwe jest zatem przeniesienie zakażenia na ludzi przez bezpośredni, bliski kontakt z chorym lub martwym ptakiem (dotykanie), spożywanie surowego lub niedogotowanego mięsa lub surowych jaj chorych ptaków. Inne zwierzęta, które mogą nas zarazić grypą to świnie, konie, kotowate czy psy.

Na grypę choruje się tylko raz w życiu.

MIT. Ponieważ wirus grypy nieustannie mutuje, możliwe jest wielokrotne zachorowanie na tę chorobę.

Grypa może prowadzić do groźnych powikłań.

FAKT. Powikłania mogą obejmować wiele układów narządowych.

- Grypa sześciokrotnie zwiększa ryzyko zawału serca w pierwszym tygodniu choroby. Wiąże się z nią również znacznie podwyższone ryzyko udaru mózgu – ostrzega prof. Adam Antczak, pulmonolog z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi i przewodniczący rady naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy.

Wyjaśnia, że dzieje się tak m.in. dlatego, że w czasie infekcji dochodzi do osłabienia naczyń krwionośnych i destabilizacji znajdujących się w nich blaszek miażdżycowych, co w efekcie może doprowadzić do zawału albo udaru.

Na tym nie koniec. Lista możliwych powikłań grypy, w tym również takich, które grożą trwałym inwalidztwem lub śmiercią, jest znacznie dłuższa.

- Najczęstszym powikłaniem grypy jest zapalenie płuc. Ciężkie wirusowe zapalenie płuc może przebiegać z niewydolnością oddechową i w efekcie doprowadzić do zgonu. Ale nierzadko rozwija się też wtórne do zakażenia wirusowego nadkażenie bakteryjne, które może wywołać sepsę i doprowadzić do śmierci pacjenta w efekcie uszkodzenia wielonarządowego lub niewydolności krążeniowo-oddechowej – ostrzega dr Barbara Joanna Bałan z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Poza wspomnianymi wyżej przykładami, na liście możliwych skutków grypy znajduje się jeszcze wiele innych, mniej lub bardziej poważnych powikłań, w tym m.in.:

- zapalenie mięśnia sercowego,

- zapalenie osierdzia,

- kardiomiopatia rozstrzeniowa,

- zapalenie krtani,

- zapalenie oskrzeli,

- zapalenie zatok,

- nieodwracalne następstwa neurologiczne (np. utrata wzroku lub słuchu),

- choroby autoimmunologiczne (np. Hashimoto),

- zaostrzenie przebiegu różnych chorób przewlekłych (m.in. choroby wieńcowej, astmy czy POCHP).

U osób powyżej 65.roku życia grypa częściej niż w pozostałej populacji kończy się powikłaniami.

FAKT. Seniorzy nie są jednak jedyną grupą ryzyka ciężkiego przebiegu grypy i powikłań.

Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu i powikłań (w tym hospitalizacji i zgonu):

- wiek powyżej 65 lat lub poniżej 5 lat (zwłaszcza do 24. mż.)

- ciąża (zwłaszcza II i III trymestr) i pierwsze 2 tygodnie połogu

- znacznego stopnia otyłość (BMI powyżej 40)

- niektóre przewlekłe choroby (bez względu na wiek): płuc (np. POChP, astma), serca (np. choroba wieńcowa, zastoinowa niewydolność serca), nerek, wątroby, metaboliczne (w tym cukrzyca), krwi (w tym hemoglobinopatie), niedobory odporności (pierwotne, zakażenie HIV, leczenie immunosupresyjne), choroby neurologiczne upośledzające czynność układu oddechowego lub usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych (np. zaburzenia funkcji poznawczych, pourazowe uszkodzenia rdzenia kręgowego, choroby przebiegające z drgawkami, nerwowo-mięśniowe).

Dlatego też lekarze zalecają w pierwszej kolejności szczepienia w tych grupach ryzyka:

- Seniorzy

- Kobiety w ciąży

- Małe dzieci

- Osoby z chorobami przewlekłymi

„Grypa stanowi zagrożenie dla osób z grup podwyższonego ryzyka m.in. seniorów. To właśnie osoby starsze są najbardziej narażone na niebezpieczne powikłania pogrypowe. Należy poprawić poziom wyszczepialności przeciw grypie w Polsce, aby podnieść odporność polskiego społeczeństwa i chronić najsłabszych” – podkreśla prof. dr hab. med. Tomasz Kostka, Konsultant Krajowy w dziedzinie Geriatrii.

„Dane wskazują, że szczepienia mogą zmniejszyć konieczność hospitalizacji z powodu zapalenia płuc i grypy nawet o 33 proc., a liczbę zgonów z powodu tej choroby u osób starszych zredukować o 67%. Zwiększenie wyszczepialności, do którego przyczyni się umieszczenie szczepień przeciw grypie na liście leków refundowanych dla osób powyżej 75 roku życia pomoże chronić osoby najmniej odporne, a także znacznie odciąży polską służbę zdrowia”.

Justyna Wojteczek, zdrowie.pap.pl

Źródła: Ogólnopolski Program Zwalczania Grypy

Artykuł specjalistyczny o grypie autorstwa E. Kuchara, J. Mrukowicza, P. Sawieca, A. Gładysza na portalu Medycyna Praktyczna

Według naukowca zwłaszcza członkowie komisji etycznych i politycy, którzy zawodowo zajmują się „wydawaniem osądów” związanych z etyką w biomedycynie lub regulowaniem sposobu prowadzenia badań naukowych, powinni być świadomi, jak sami formułują oceny dotyczące danych kwestii. I jak intuicja może zwodzić ich na manowce. Filozof w ramach swojego grantu chce wypracować praktyczne wskazówki, które pomogą w pracy decydentom, np. członkom komisji etycznych.

– Obiecałem Europejskiej Radzie Badań ds. Naukowych, że jeśli mój projekt wyjdzie, zrewolucjonizuję bioetykę. Bo chciałbym, by bioetykę uprawiało się inaczej, niż do tej pory – mówi naukowiec.

– Chcę, by w Krakowie powstało laboratorium bioetyki eksperymentalnej – zapowiada. W zespole dr. Żuradzkiego prowadzone będą m.in. eksperymenty z zakresu psychologii. Posłużą one potem jako punkt wyjścia do analiz z pogranicza etyki i filozofii nauki.

Intuicja z automatu

– Według jednej z popularnych teorii z dziedziny psychologii mamy dwa systemy przetwarzania informacji. Pierwszy z nich można nazwać automatycznym, a drugi manualnym, jak w aparacie fotograficznym – porównuje dr Żuradzki. Jak dodaje, w trybie automatycznym aparat sam szybko dobiera ostrość, przesłonę, czas naświetlania. A w trybie manualnym wszystkie parametry fotograf ustawia samodzielnie, dobierając je precyzyjnie do konkretnego kadru. Do tego konieczny jest nie tylko większy czas, wiedza, ale i umiejętności.

– Podobnie wygląda ocena etyczna nowych osiągnięć w biomedycynie. Bardzo często stosujemy wtedy tryb automatyczny. To intuicja podpowiada nam, jak ocenić dany problem. A ja będę proponował, by ludzie przestawiali się na tryb manualny. Żeby zastanawiali się, skąd biorą się ich intuicje. To szczególnie ważne w przypadku jakościowo nowych problemów z zakresu biomedycyny, z którymi człowiek nie spotykał się w swojej ewolucyjnej historii – mówi filozof.

Boisz się szczepić? Przerzuć się z automatu na ręczny

Dr. Żuradzkiego interesują m.in. mechanizmy psychologiczne związane z podejściem do szczepień. – Moją hipotezą jest to, że niektórzy ludzie odmawiają szczepienia dzieci, bo nieszczepienie jest bardziej zgodne z automatycznym sposobem przetwarzania informacji – opowiada dr Żuradzki.

Tryb automatyczny związany jest z pewnymi impulsami, które mogą być wyjaśnione poprzez edukację czy ewolucję. – Podawanie syntetycznych substancji bardzo małemu dziecku przez igłę do żyły może wywoływać odruchowy wstręt. Może pojawiać się skojarzenie, że wprowadza mu się do organizmu truciznę – zauważa filozof. Gdy jednak przechodzimy w myśleniu na tryb manualny – mówi filozof – zaczną się pojawiać wątpliwości: co właściwie jest naturalne, a co nie? I czy wszystko, co „naturalne” jest dobre? Czy faktycznie jesteśmy skłonni zaakceptować, że część populacji nieszczepionych dzieci umrze np. na jak najbardziej naturalną odrę?

Nic nie zrobisz? To już decyzja

– Jest wiele innych mechanizmów kognitywnych, które sprawiają, że ludzie unikają szczepień – dodaje dr Żuradzki. Jednym z nich jest tzw. efekt pominięcia (omission bias). To błąd poznawczy. – Jeśli ludzie boją się, że stanie się coś złego, to wolą, by był to skutek ich bezczynności, niż skutek tego, że podjęli jakieś działanie – tłumaczy filozof.

Jak zauważa, ludzie boją się, że po podaniu szczepienia pojawi się negatywny odczyn poszczepienny. I bardziej boją się tego, że ich działanie – pójście na szczepienia – doprowadzi do złego skutku, niż tego, co się stanie, kiedy zaniechają działań, nie idąc na szczepienie. Nawet, jeśli skutki zaniechania są bardziej prawdopodobne i mogą być o wiele gorsze, niż skutki działania – jak w przypadku szczepień obowiązkowych. Dr Żuradzki zwraca uwagę, że bezczynność to również „decyzja”, za skutki której się odpowiada.

Kto konkretnie zyska na szczepieniach?

Kolejnym z mechanizmów w automatycznym trybie myślenia o szczepieniach jest tzw. problem zidentyfikowania – dodaje dr Żuradzki. Eksperymenty z zakresu psychologii społecznej pokazały, że kiedy ludzie wiedzą, kto dokładnie skorzysta z ich działań (na przykład widzą zdjęcie tej osoby) – wówczas są bardziej skłonni do pomocy, niż gdy beneficjent jest anonimowy. Świetnie wiedzą o tym np. niektóre fundacje w działaniach marketingowych.

Efekt zidentyfikowania widać w przypadku szczepień. – Kiedy zaszczepimy wszystkich, to nie mamy identyfikowalnego beneficjenta. Nie możemy powiedzieć, że ten tu Jaś nie umarł, a gdyby nie był zaszczepiony, to by na pewno umarł. I że Jaś zawdzięcza szczepieniom życie. Nie da się stwierdzić, komu dokładnie ocaliliśmy życie szczepieniami. Można powiedzieć jedynie, że cała populacja jest beneficjentem – mówi filozof.

To, że populacja korzysta na szczepieniach, jest dziś oczywiste. – Odwołując się do danych sprzed stosowania szczepień jesteśmy w stanie prognozować, ile spośród dzieci by zachorowało, a ile by umarło, gdyby nikt ich nie szczepił. Ale choć znamy te liczby, to nie możemy wskazać konkretnych osób, które umarłyby niezaszczepione – zauważa dr Żuradzki.

Warto badać niepewność

Szczepionki to tylko przykładowe zagadnienie, któremu badacz z Uniwersytetu Jagiellońskiego przyglądać się będzie w ramach swojego grantu. W swoim projekcie analizować będzie trzy duże tematy związane z niepewnością w ocenie osiągnięć biomedycyny.

Pierwszym z nich jest ontologiczna i moralna niepewność związana z tworami inżynierii genetycznej (np. używanie ludzkich komórek macierzystych do produkcji minimózgów). Kolejnym tematem jest wartościowanie działań służby zdrowia i dystrybucji środków pomiędzy osoby zidentyfikowane (leczenie) i niezidentyfikowane (np. prewencja). To właśnie w zakresie tego tematu mieści się problem szczepień. Trzeci typ niepewności dotyczy decyzji reprodukcyjnych wartościowania egzystencji ludzkiej. Chodzi m.in. o dylematy dotyczące udoskonalania przyszłych ludzi lub decyzje w neonatologii związane z ratowaniem lub nieratowaniem wcześniaków (np. w sytuacjach, w których ich opiekunowie uznają, że nieistnienie byłoby dla nich lepsze niż życie pełne cierpienia).

– Na intuicyjnych odruchach względem nowych technologii bardzo często żerują politycy, używając ich do bieżącej walki politycznej. To bardzo niepokojące. W swoich badaniach będę starał się udokumentować, w jaki sposób do swoich doraźnych interesów wykorzystują oni strach czy wstręt względem nowych odkryć w biomedycynie – podkreśla naukowiec.

Autorka: Ludwika Tomala, PAP – Nauka w Polsce

Okazuje się, że lubiące chłód wirusy grypy mają się w naszym kraju coraz lepiej. W ubiegłym sezonie spowodowały one rekordową liczbę ponad 5 mln zachorowań, co oznacza wzrost o 12 proc. w porównaniu do poprzedniego sezonu. Ale to nie koniec złych wieści. W minionym sezonie znacząco wzrosła również, do niemal 20 tysięcy, liczba związanych z grypą hospitalizacji (co oznacza wzrost o 10 proc.). Ponadto, każdego roku, co najmniej kilkaset zachorowań kończy się śmiercią. Eksperci biją więc na alarm, zwłaszcza, że liczba zachorowań, hospitalizacji i zgonów spowodowanych grypą lub jej powikłaniami rośnie w Polsce systematycznie już od kilku lat.

Dlaczego grypa jest groźna: lista powikłań

– Grypa sześciokrotnie zwiększa ryzyko zawału serca, w pierwszym tygodniu choroby, a jeśli jest to grypa typu B, to ryzyko może być nawet dziesięciokrotnie większe. Wiąże się z tym również podwyższone ryzyko udaru mózgu – ostrzega prof. Adam Antczak, pulmonolog z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi i przewodniczący rady naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy.

Dlaczego pospolita grypa może wywołać aż tak drastyczne konsekwencje? Ekspert wyjaśnia, że dzieje się tak m.in. dlatego, że w czasie zakażeń dochodzi do osłabienia naczyń krwionośnych i destabilizacji znajdujących się w nich blaszek miażdżycowych, co w efekcie może doprowadzić do zawału albo udaru.

Ale na tym nie koniec. Lista możliwych powikłań grypy, w tym również takich, które grożą trwałym inwalidztwem lub śmiercią, jest znacznie dłuższa.

– Najczęstszym powikłaniem grypy jest zapalenie płuc. Ciężkie wirusowe zapalenie płuc może przebiegać z niewydolnością oddechową i w efekcie doprowadzić do zgonu. Ale nierzadko rozwija się też wtórne do zakażenia wirusowego nadkażenie bakteryjne, które może wywołać sepsę i doprowadzić do śmierci pacjenta w efekcie uszkodzenia wielonarządowego lub niewydolności krążeniowo-oddechowej – ostrzega dr Barbara Joanna Bałan z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Poza wspomnianymi wyżej przykładami, na liście możliwych skutków grypy znajduje się jeszcze wiele innych, mniej lub bardziej poważnych powikłań, w tym m.in.:

• zaostrzenie choroby wieńcowej,
• zapalenie mięśnia sercowego,
• zapalenie osierdzia,
• kardiomiopatia rozstrzeniowa,
• zapalenie krtani,
• zapalenie oskrzeli,
• zapalenie zatok,
• nieodwracalne następstwa neurologiczne (np. utrata wzroku lub słuchu),
• choroby autoimmunologiczne (np. Hashimoto),
• zaostrzenie przebiegu wielu innych chorób przewlekłych (m.in. astmy i POCHP).

Eksperci zwracają również uwagę na fakt, że grypa może przebiegać bezobjawowo lub skąpo-objawowo, co wcale jednak nie oznacza, że nie niesie ze sobą ryzyka powikłań. Dlatego, w sezonie jesienno-zimowym trzeba być bardzo czujnym i w razie jakichkolwiek wątpliwości konsultować się z lekarzem.

Jak uchronić się przed zachorowaniem na grypę?

– Wszyscy, bez względu na stan odporności, jesteśmy narażeni na zakażenie wirusem grypy. Odporne na grypę są jedynie osoby, które się przeciwko niej zaszczepią – mówi dr Barbara Joanna Bałan.

Eksperci podkreślają, że coroczne szczepienie na grypę wzmacnia odporność, znacząco redukuje ryzyko zachorowania, lecz przede wszystkim zabezpiecza przed groźnymi powikłaniami (np. zmniejsza ryzyko zawału serca o 67 proc., a udaru mózgu o 55 proc.).

W tym kontekście warto wiedzieć, że człowieka atakują dwa typy wirusów grypy: A lub B. Niestety, wirusy te ciągle się zmieniają, przez co każdego roku mamy do czynienia z nowymi ich wariantami. W efekcie, tak naprawdę nigdy nie wiadomo, który konkretnie typ i wariant wirusa będzie dominował w danym sezonie grypowym.

– Wirus grypy jest podstępny, nieprzewidywalny, ponieważ ciągle mutuje i ewoluuje. Pod tym względem ma nad nami pewną przewagę. Dlatego szczepionki na grypę zawierają więcej niż jeden typ wirusa i stale wzbogaca się ich skład. Każdego roku wytwarzana jest nowa szczepionka, która ma za zadanie chronić nas podczas najbliższego sezonu grypowego – wyjaśnia prof. Adam Antczak.

Eksperci podkreślają, że w tym sezonie w polskich aptekach i placówkach służby zdrowia dostępne będą bardzo skuteczne szczepionki czterowalentne, a więc w praktyce składające się z czterech różnych szczepionek (przeciwko różnym wariantom wirusów grypy, zarówno typu A jak i B).

– W tym roku została wprowadzona 50-procentowa refundacja szczepień przeciw grypie dla osób powyżej 65 roku życia. To bardzo dobra decyzja Ministerstwa Zdrowia, bo najwięcej powikłań dotyka właśnie osoby w wieku podeszłym i to one płacą najwyższą cenę za nieszczepienie się przeciw grypie – mówi prof. Adam Antczak.

Szacuje się, że nawet do 80 proc. zgonów z powodu grypy i jej powikłań dotyczy właśnie seniorów.

Innymi grupami podwyższonego ryzyka, którym eksperci szczególnie rekomendują profilaktyczne szczepienia na grypę są:

• kobiety w ciąży,
• dzieci w wieku poniżej 5 lat,
• osoby z otyłością znacznego stopnia (BMI ponad 40),
• osoby z chorobami przewlekłymi płuc, serca, nerek, wątroby, układu krwiotwórczego i chorobami reumatologicznymi.

Eksperci podkreślają, że szczepić przeciwko grypie powinny się również osoby chore na nowotwory, bo mają one obniżoną odporność i są przez to bardzo narażone na infekcje i ich groźne powikłania.

Kiedy zaszczepić się przeciw grypie?

Wiele osób zastanawia się, kiedy jest najlepszy moment na zaszczepienie się przeciwko grypie. Eksperci podpowiadają, że najlepiej wykonać je w okresie od września do końca grudnia. Najsilniejsza ochrona przed wirusem po szczepieniu występuje po 4 tygodniach od szczepienia. Nie warto więc zwlekać ze szczepieniem na ostatnią chwilę, tuż przed szczytem zachorowań.

Na temat tych szczepień krąży też wiele mitów. Niektórzy twierdzą np., że zaszczepili się na grypę, a mimo to na nią zachorowali.

– Szczepienie na grypę chroni nas przed zachorowaniem na grypę. A jest jeszcze wiele innych wirusów wywołujących infekcje dróg oddechowych, czyli tzw. przeziębienia – tłumaczy dr Barbara Joanna Bałan.

Eksperci podważają też mity na temat rzekomej, powszechnej szkodliwości szczepionek, np. możliwości doznania wstrząsu anafilaktycznego wskutek szczepienia. Profesor Antczak przekonuje, że coś takiego zdarza się niezwykle rzadko – raz na 1,5 mln przypadków. Według niego, wielokrotnie większe ryzyko takiego wstrząsu wiąże się z zażyciem powszechnie stosowanej aspiryny.

Tymczasem ruchy antyszczepionkowe w Polsce wciąż trzymają się mocno, co z pewnością przekłada się na wciąż sporą niechęć Polaków do wykonywania dobrowolnych szczepień ochronnych, w tym także na grypę.

Z danych przedstawionych przez ekspertów Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Grypy, poziom wyszczepialności przeciwko grypie w Polsce osiągnął w zeszłym roku poziom niespełna 3,7 proc. ogólnej populacji. To zdecydowanie za mało, aby powstrzymać ekspansję grypy i wywoływanych przez nią problemów.

Autor: Wiktor Szczepaniak (zdrowie.pap.pl)

W emocjonalnym wystąpieniu komisarz i jednocześnie lekarz podkreślał, że jest absolutnie nie do zaakceptowania, iż w dzisiejszych czasach dzieci umierają na choroby, które można powstrzymać za pomocą szczepionek. Odrzucał teorie rozsiewane przez „antyszczepionkowców” oskarżając ich o manipulowanie i posługiwanie się półprawdami. „Szczepionki działają, to proste. To nie jest kwestia opinii. To fakt” – oświadczył Andriukaitis.

Z danych, które podaje Komisja Europejska wynika, że dzięki szczepieniom można co roku ocalić 1-3 mln ludzi na świecie. Komisarz podkreślał, że w Europie szczepienia pomagają w zapobieganiu grypy u około 2 mln ludzi. „To tyle, co populacja Litwy” – zwracał uwagę wskazując, że 40 tys. osób, zwłaszcza starszych, umiera co roku w wyniku powikłań po grypie.

„Dlaczego ludzie w Europie i innych częściach świata odchodzą od szczepień? Dlaczego w UE spotykamy się z sytuacją, w której ze względu na zbyt małe pokrycie szczepieniami mieliśmy 3-4-krotny wzrost zapadalności na odrę w latach 2016-2017 i 57 ofiar śmiertelnych tej choroby od 2016 roku, głównie dzieci – pytał retorycznie Andriukaitis. – Czy można to zaakceptować w zaawansowanym ekonomicznie i medycznie społeczeństwie? Moja odpowiedź brzmi – nie! I mówię to nie tylko jako lekarz, ale również jako ojciec i dziadek”.

Z najnowszych danych Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) wynika, że w 12-miesięcznym okresie od 1 marca 2017 do 28 lutego 2018 roku w ramach europejskiego systemu nadzoru zgłoszono blisko 15 tys. przypadków odry. Z innych dostępnych danych wynika z kolei, że 86 proc. chorych nie było zaszczepionych.

W projekcie rekomendacji jakie zostaną przedstawione do zaakceptowania przez państwa członkowskie UE znalazło się m.in. opracowanie i wdrożenie do 2020 roku krajowych lub regionalnych planów szczepień, zakładających co najmniej 95-procentową wszczepialność w przypadku odry. KE chce też wprowadzenia rutynowych kontroli statusu szczepień i regularnych możliwości zaszczepienia się w różnym wieku, np. w szkołach czy w miejscu pracy.

Rekomendacje przewidują opcję ustanowienia wspólnej karty szczepień w formacie elektronicznym, która miałaby zastosowanie transgraniczne. KE chce też powołania koalicji na rzecz szczepień, aby zrzeszyć europejskie stowarzyszenia pracowników służby zdrowia oraz stowarzyszenia studenckie zajmujące się tą kwestią. Jej celem miałoby być dokładne informowanie opinii publicznej, zwalczanie mitów i wymiana najlepszych praktyk.

Dodatkowo do przyszłego roku miałby powstać europejski portal informacyjny poświęcony szczepieniom. Miałby on zapewniać obiektywne, przejrzyste i aktualne informacje naukowe na temat korzyści ze szczepień i bezpieczeństwa szczepień.

Propozycja KE zakłada ponadto ustanowienie europejskiego systemu wymiany informacji, aby opracować do 2020 roku wytyczne na potrzeby podstawowego unijnego kalendarza szczepień. Obejmowałby on dawkowanie i przedziały wiekowe, wspólnie przyjęte przez wszystkie państwa członkowskie.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w najbliższym dziesięcioleciu szczepionki uratują życie 25 mln osób. Jednak według ECDC z powodu niewystarczającego stanu zaszczepienia w kilku krajach UE występują niespotykane wcześniej ogniska odry i powracają inne choroby zwalczane poprzez szczepienia. Wciąż dochodzi w UE do zgonów dzieci i dorosłych z powodu tych chorób.

Z Brukseli Krzysztof Strzępka, PAP – Nauka w Polsce