Najnowszym etapem tej teatralnej posługi jest „Edukacja seksualna” (Teatr Współczesny w Szczecinie), o której Michał Centkowski słusznie pisze: „mądry, empatyczny i pożyteczny teatr, łączący błyskotliwy humor z poczuciem misji”. Napisana i wyreżyserowana przez Buszewicza sztuka nie tylko zachwyca młodszych i starszych, wygrywa festiwale i jest niekwestionowanym teatralnym hitem mijającego roku, ale przejmuje obowiązki porzucone przez ideologicznie sterowane polskie szkolnictwo.

Wcześniej sztuki Michała Buszewicza trafiały do finału Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej czy bydgoskiej Aurory, a autor jako dramaturg współpracował przy kolejnych spektaklach reżyserowanych przez nagrodzone Paszportem POLITYKI Ewelinę Marciniak i Annę Smolar. „Droga Buszewicza z dramaturgii do reżyserii to piękny przykład uczenia się (od najlepszych reżyserek młodego pokolenia!) i dojrzewania w teatrze, wykuwania swojej formalnej i tematycznej niszy” – chwali Łukasz Drewniak.

Autor własne teksty reżyseruje od kilku lat: „Kwestia techniki” (Stary Teatr w Krakowie), „Kibice” i „Akademia Pana Kleksa” (Teatr Żydowski w Warszawie), głośna „Autobiografia na wszelki wypadek” (krakowska Łaźnia Nowa) czy niedawny „Srebrny glob” (bydgoski Teatr Polski). Do tego prowadzi warsztaty dramaturgiczne dla młodzieży i dorosłych, jest członkiem kolektywu artystycznego Instytut Sztuk Performatywnych w Warszawie. Oraz licencjonowanym nauczycielem Vinyasa jogi. Katarzyna Niedurny nominowała go m.in. „za pracę nad rozwijaniem nowych języków teatru inkluzywnego, zapraszającego i otwartego na bezprzemocowe techniki porozumienia”.

Ponadto zgłoszeni zostali: Marta Bury (choreografka i założycielka teatru o. de. la w Rzeszowie), Renata Derejczyk (dyrektorka artystyczna Teatru im. Horzycy w Toruniu), Klaudia Hartung-Wójciak (reżyserka), Monika Kufel i Ana Nowicka (aktorka i scenografka oraz aktorka i reżyserka, twórczynie Teatru Barakah w Krakowie), Łukasz Lewandowski (aktor), Dorota Nawrot (scenografka), Konrad Nepelski (kompozytor), Maja Pankiewicz (aktorka), Aleksandr Prowaliński (reżyser światła), Malina Prześluga (dramatopisarka), Radek Stępień (reżyser), Cezary Tomaszewski (reżyser), Łukasz Twarkowski (reżyser), zespół TR Warszawa, Dawid Żakowski (performer, tancerz, aktor, reżyser, założyciel i kierujący działaniami zespołu Sztuka Nowa)

Oni nominowali: Michał Centkowski („Newsweek”, „Vogue Polska”), Jacek Cieślak („Rzeczpospolita”, „Teatr”), Tomasz Domagała (blog „Domagała Się Kultury”), Łukasz Drewniak (Teatralny. pl), Dariusz Kosiński („Tygodnik Powszechny”, Uniwersytet Jagielloński), Monika Kwaśniewska-Mikuła („Didaskalia”, Uniwersytet Jagielloński), Katarzyna Niedurny (Dwutygodnik. com, „Gazeta Wyborcza”, Podcast o Teatrze), Jacek Sieradzki („Dialog”), Joanna Targoń („Gazeta Wyborcza”, „Didaskalia”), Jacek Wakar (krytyk niezależny).

Fot. Leszek Zych/ Polityka

Atmosfera „Wojownika” pozostaje mroczna – w przenośni i dosłownie. Scenografia jest skrajnie minimalistyczna, ale spektakl rozgrywa się w dwóch planach i jakby na dwóch scenach. Aktorzy i muzycy są skupieni na małej przestrzeni, tuż przed publicznością, na nich koncentruje się również oszczędne oświetlenie. Jednak za ich plecami, na ścianach odbywa się teatr wyolbrzymionych cieni, który ma w sobie coś antycznego. Tym bardziej, że ceglane ściany we wnętrzach Piekarni mogą się kojarzyć z murami obronnymi z zamierzchłych epok.

Motywem wiodącym spektaklu są wydarzenia opisane przez Eurypidesa w „Trojankach” (drugim źródłem inspiracji była dla twórców spektaklu adaptacja dzieła Eurypidesa, której dokonał J. P Sartre; dramaturgię „Wojownika” stworzyła Alicja Bral). Przedstawienie opowiada losy i przede wszystkim przeżycia czterech trojanek (Hekabe, Kasandry, Andromache i Heleny) tuż po zdobyciu miasta przez Greków – kobiet upokorzonych, zrozpaczonych, zmuszanych do podejmowania tragicznych decyzji, wciągniętych w żelazne tryby walki o władzę i logikę wojny. Spektakl jest podzielony na sceny – każda prezentuje punkt widzenia innej trojanki.

Ich opowieści to jednak pretekst, ponieważ w spektaklu chodzi o refleksję szerszą, uniwersalną. „Wojownik” pokazuje, że przez pryzmat wojny, bezwzględności, okrucieństwa, brutalności można opowiedzieć historię człowieka. „Wojownik” przywołuje tę refleksję w surowy i momentami bardzo bezpośredni sposób, również na poziomie zmysłowym. Ta przeszywająca, jaskrawa bezpośredniość w ukazywaniu ludzkiego okrucieństwa, bezwzględności, a z drugiej strony też strachu i rozpaczy powoduje, że w trakcie spektaklu nawarstwiają się emocje bardzo dalekie od ulgi. Smutek, gniew, złość, zwątpienie? Każdy widz może tu zbudować własny rejestr.

Z drugiej strony, czujemy, że jest w tej brutalnej bezwzględności coś nieludzkiego. Jeśli gdzieś szukać nadziei, czyli autentycznego człowieka, to w jego wrażliwości – tu dość wyraźnie ulokowanej w sercach i głosach trojanek.

Mocnym atutem spektaklu jest warstwa muzyczna, złożona i ciekawa. Składa się na nią przede wszystkim polifoniczny śpiew, charakterystyczny dla Teatru Pieśń Kozła, ale też wiolonczela, skrzypce, dynamiczny warkot bębnów w czasie wojennego tańca czy dźwięk „smoczych” rogów (muzykę skomponował Maciej Rychły).

Grzegorz Bral, reżyser spektaklu i dyrektor Teatru Pieśń Kozła, powiedział przed rozpoczęciem spektaklu, że najciekawsze i najważniejsze jest to, co dzieje się podczas prób i coś z tego chciałby przekazać też publiczności. „Wojownik” to okazja, żeby zobaczyć teatr poszukujący, w żywym spektaklu z bezkompromisowym przekazem i mocnymi środkami ekspresji. Wyraziste, zapadające w pamięć i przemawiające do wyobraźni doświadczenie.

Dodajmy, że „Wojownik” to druga część planowanej przez Teatr Pieśń Kozła trylogii (pierwszą stanowił spektakl „Anty-Gone”). Projekt jest dofinansowany ze środków pochodzących z Gminy Wrocław oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Teatr na nowej scenie

Spektakl można było zobaczyć w Piekarni/Centrum Sztuk Performatywnych, przy ul. Księcia Witolda 62–70 we Wrocławiu. Teatr Pieśń Kozła wystąpił tu po raz pierwszy. To kameralny obiekt, choć wyraźnie większy niż sala w dawnej siedzibie teatru. W Piekarni jest miejsce dla 250 widzów.

Teatr Pieśń Kozła ma za sobą rok bardzo udanych wyjazdów zagranicznych. Występował w słynnym londyńskim The Globe, czyli na najbardziej prestiżowej szekspirowskiej scenie na świecie. Wywodzący się z Wrocławia teatr zaprezentował się m.in. również w ramach Shakespeare Festival na Zamku Kronborg w Helsingor oraz w CalPerformances w Berkeley.

Teatr Pieśń Kozła będzie można usłyszeć także w najnowszym i zarazem ostatnim sezonie serialu „Wikingowie”. Dwie pieśni będą towarzyszyć bohaterom serialu w kluczowych wydarzeniach. Kolejna okazja na spotkanie z zespołem już 30 listopada i 1 grudnia w Warszawskiej Operze Kameralnej, gdzie teatr zaprezentuje swój „Raport Kasandry” ze specjalnym udziałem Leszka Możdżera.

Więcej o Teatrze Pieśń Kozła: http://piesnkozla.pl/

fot. Mateusz Bral