EksMagazyn - ekskluzywny magazyn dla kobiet: seks, mężczyźni, design, zdrowie, uroda, moda, imprezy, kino, recenzje, wywiady » sztuka

Potencja: Surrealna banalność

Julia Nieznalska — Sun, 15 Feb 2026 00:19:59 +0000

Choć skrzykiwanie się w grupy artystyczne wydaje się historycznym przeżytkiem, to przecież dzięki takiej współpracy na polskiej sztuce ostatnich dekad silnie odcisnęła się aktywność takich formacji, jak Łódź Kaliska, Gruppa, Luxus czy Ładnie. Potencja zaczęła brawurowo i ma szansę dołączyć do znakomitych poprzedników. Od samego początku, czyli od połowy poprzedniej dekady, tworzy ją trójka artystów, absolwentów krakowskiej ASP: Karolina Jabłońska (ur. 1991 r.), Tomasz Kręcicki (ur. 1990 r.) i Cyryl Polaczek (ur. 1989 r.).

Szybko zaczęli odnosić indywidualne sukcesy: Tomasz Kręcicki otrzymał w 2015 r. III nagrodę na Bielskiej Jesieni, a dwa lata później na tym samym konkursie po drugie miejsce sięgnęła Karolina Jabłońska. Zaczynali z pozycji buntowniczych, w 2018 r. w czasie Warsaw Gallery Weekend otworzyli alternatywne stoisko ze sztuką pod Pałacem Kultury. Szybko jednak zostali zauważeni przez czołowe polskie galerie komercyjne. „Po siedmiu latach uznaje się ich za kanon, ale taki, który wciąż umie nabroić” – napisała w swym uzasadnieniu Anna Theiss.

Członków Potencji łączy przede wszystkim ciekawość wobec otaczającego świata; przyglądają się mu uważnie, a swoim spostrzeżeniom nadają artystyczny – niekiedy zaskakujący – kształt. Tomasz Kręcicki lubi pochylać się nad szczegółami, jakby obserwowanymi przez szkło powiększające, intrygują go na pozór banalne sprzęty i sytuacje. Cyryl Polaczek przydaje tej codzienności posmak surrealny, nieco tajemniczy i niepokojący, zaś Karolina Jabłońska zmaga się ze światem, angażując w to emocje, często poprzez swoje autoportrety lub wizerunki innych ludzi komentując doświadczenia, wydarzenia, sytuacje.

W 2022 r. Potencja przypomniała o sobie wyśmienicie przygotowaną i zaaranżowaną wystawą „Teoria humoralna” prezentowaną w BWA Zielona Góra i BWA Bielsko-Biała. Ekspozycjom towarzyszyło wydawnictwo „Potencja. Słownik symboli”, będące oryginalną formą autoprezentacji poprzez zestaw motywów podejmowanych w tworzonej przez nich sztuce.

Oni nominowali: Kuba Banasiak (Magazyn SZUM), Dobromiła Błaszczyk (Contemporary Lynx), Alek Hudzik („Newsweek”), Rafał Kamecki (Artinfo pl), Piotr Kosiewski („Tygodnik Powszechny”), Piotr Policht (Culture. pl), Karol Sienkiewicz („Gazeta Wyborcza”), Stach Szabłowski (Dwutygodnik. com), Bogna Świątkowska (Fundacja Bęc Zmiana), Anna Theiss (krytyk niezależny).

Ponadto zgłoszeni zostali: Alicja Biała, Przemek Branas, Monika Drożyńska, Krzysztof Gil, Jakub Gliński, Zuzanna Golińska, Karolina Grzywnowicz, Veronika Hapchenko, Tomasz Kręcicki, Magdalena Karpińska, Yulia Krivich, Piotr Marzec, Olga Micińska, Dominika Olszowy, Karol Palczak, Agnieszka Polska, Patryk Różycki, Aleksandra Waliszewska, Karolina Wojtas.

Fot. Leszek Zych/ Polityka

Anna Sułkowska-Migoń: Droga do dyrygentury

Kalina Samek — Fri, 23 Jan 2026 01:41:24 +0000

Następnie odbyła studia licencjackie z dyrygentury symfoniczno-operowej w Akademii Muzycznej w Bydgoszczy u swego ojca Piotra Sułkowskiego, również dyrygenta. Obecnie jest na studiach magisterskich w krakowskiej Akademii na kierunku dyrygentury symfonicznej (u Łukasza Borowicza) oraz chóralnej.

Dwukrotna stypendystka programu Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca „Dyrygent-rezydent”: w sezonie artystycznym 2021/22 pełniła funkcję rezydenta w Sinfonii Iuventus, a wcześniej w Filharmonii Dolnośląskiej, dyrygowała też różnymi zespołami zagranicznymi i krajowymi – w październiku po raz pierwszy orkiestrą Filharmonii Narodowej. Zaangażowana jest też w działalność edukacyjną: jako instruktorka ZHR przyczyniła się do popularyzacji kultury muzycznej wśród młodzieży, m.in. współtworząc i koordynując koncerty „Harcerskie Jazzy” oraz wydając płytę „Harcerska Piosnka”.

W tym roku zaczęła wypływać na szersze wody: w marcu wygrała międzynarodowy konkurs dla dyrygentek La Maestra w Paryżu, otrzymała też nagrodę Taki Alsop Conducting Fellowship, a w ostatnich dniach Nagrodę Koryfeusza Muzyki Polskiej w kategorii Odkrycie Roku oraz zaproszenie do programu Hart Institute of Women Conductors przy operze w Dallas. Marlena Wieczorek nominuje ją za tegoroczne sukcesy, „ale też za samorozwój, który ją do tego doprowadził – od skrzypiec, przez altówkę, sukcesy w kameralistyce, po dyrygenturę.

Ujmująca i wymagająca podkreślenia jest działalność społeczna artystki na rzecz dzieci”. Krzysztof Stefański również mówi o samorozwoju artystki: „Zwycięstwo na konkursie La Maestra w Paryżu mogło zaskoczyć, ale to efekt studiów i ciężkiej pracy asystentki w Filharmonii Dolnośląskiej oraz Sinfonii Iuventus. Teraz czas, by jej ogromną muzykalność, wrażliwość i nieprzeciętną radość tworzenia sztuki poznały największe estrady”.

Ponadto zgłoszeni zostali: Robert Bachara (skrzypek barokowy), Tymoteusz Bies (pianista), Andrzej Filończyk (baryton), Marta Gardolińska (dyrygentka), Andrzej Grygier (gitarzysta), Justyna Khil (sopranistka), Krzysztof Komendarek-Tymendorf (altowiolista), Dawid Lubowicz (skrzypek), Szymon Mechliński (baryton), Wojciech Niedziółka (skrzypek), Antonina Nowacka (wokalistka), Grzegorz Skrobiński (pianista), Karolina Sofulak (reżyserka), Jacek Sotomski (kompozytor), Marek Szlezer (pianista), Sulamita Ślubowska (skrzypaczka), Ignacy Jan Wiśniewski (pianista), Cohaere Ensemble, NeoQuartet.

Oni nominowali: Anna S. Dębowska („Gazeta Wyborcza”), Jacek Hawryluk (Polskie Radio Dwójka), Dorota Kozińska (publicystka niezależna), Jacek Marczyński („Rzeczpospolita”, „Ruch Muzyczny”), Jakub Puchalski (publicysta niezależny), Adam Rozlach (Polskie Radio Jedynka), Krzysztof Stefański („Ruch Muzyczny”), Jan Topolski („Glissando”), Marlena Wieczorek (meakultura.pl), Kinga A. Wojciechowska („Presto”).

Fot. Leszek Zych/ Polityka

Lilianna Krych: Little Thunder

Karol Pisarski — Mon, 05 Jan 2026 01:27:24 +0000

Ma wiele osiągnięć w dziedzinie muzyki współczesnej i operowej. Jest członkinią kolektywu Hashtag Ensemble i prowadzi bardzo ambitne programy na Warszawskiej Jesieni, m.in. prawykonanie „Fake Opera” Wojciecha Błażejczyka i pierwsze sceniczne polskie wykonanie opery kameralnej „Luci mie traditrici” Salvatore Sciarrino; w tym roku poprowadziła fragmenty „The Great Learning” Corneliusa Cardew oraz „Pasję dziewczynki z zapałkami” Davida Langa we współpracy z Match-Match Ensemble, Teatrem Bezdomnych i Radical Polish Arkestra.

W dziedzinie operowej współpracuje z Polską Operą Królewską, w której poprowadziła już dwa dzieła Benjamina Brittena: „The Rape of Lucretia” oraz „The Turn of the Screw”. Obok twórczości Brittena szczególnie ceni sobie opery Salvatore Sciarrino, które wykonywała nie tylko na Warszawskiej Jesieni, ale też na New Opera Days w Ostrawie. Fascynuje ją przenikanie się dziedzin sztuki, a także praca w obszarze głosu, ciała i ruchu; bywa nie tylko dyrygentką, ale też performerką.

Współpracuje z teatrami (m.in. Teatr Pieśń Kozła). W marcu kierowała muzycznie spektaklem „Little Thunder” na warszawskim festiwalu Nowe Epifanie tworzonym przez międzynarodową grupą kobiet pod kierownictwem Julianny Bloodgood i z muzyką Katarzyny Szwed; w jego ramach też śpiewała i tańczyła. Mówi o sobie, że jest dyrygentką do zadań specjalnych, co Krzysztof Stefański komentuje: „Nie, to artystka o niezwykle wszechstronnych umiejętnościach.

Podejmuje się zadań, na które nie każdy się odważy, i realizuje je zawsze bezbłędnie”. Jan Topolski dodaje: „Przywraca w Polsce Brittena, założyła nowy chór do Pasji Davida Langa i prowadzi świetne prawykonania na Warszawskiej Jesieni”.

Fot. Leszek Zych? Polityka

Jakub Józef Orliński: Z miłości do muzyki

Edyta Nowicka — Thu, 12 Sep 2024 00:32:00 +0000

Nazwisko 29-letniego, urodzonego w Warszawie, kontratenora pojawiło się w tym roku nominacjach do Paszportów POLITYKI już drugi raz; niektórzy nominujący powtarzali nawet swoje zeszłoroczne uzasadnienia.

Inni, jak Marlena Wieczorek, piszą po prostu: „za całokształt”. Przypomnijmy: na studia trafił po szkole plastycznej i śpiewaniu w Zespole Męskim Gregorianum; studiował na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie w klasie Anny Radziejewskiej, od 2012 r. uczęszczał do Akademii Operowej przy Operze Narodowej, a w latach 2015–17, dzięki stypendium otrzymanym przez Fulbright Polska, odbył studia podyplomowe w nowojorskiej The Juilliard School of Music.

W 2012 r. zdobył I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie im. Rudolfa Petraka w Žilinie na Słowacji oraz nagrodę specjalną na VI Europejskim Konkursie Śpiewu Operowego DEBIUT 2012 w Weikersheim w Niemczech. W 2015 r. wygrał Międzynarodowy Konkurs Wokalny im. Marcelli Sembrich-Kochańskiej w Nowym Jorku, a w 2016 r. otrzymał II nagrodę na IX Konkursie Moniuszkowskim w Warszawie i wygrał Metropolitan Opera National Council Auditions.

Występował m.in. w Carnegie Hall i Alice Tully Hall w Lincoln Center. Latem 2017 r. radio France Musique umieściło na YouTube jego klip z wykonaną na festiwalu w Aix-en-Provence arią Vivaldiego „Vedro con mio diletto”, który obejrzało ponad 2 mln internautów. W Lille śpiewał w „Rodelindzie” Haendla, a we Frankfurcie – rolę tytułową w „Rinaldzie”; tego lata w tej ostatniej roli zadebiutował na festiwalu w Glyndebourne, a jesienią w roli Cyrusa – w „Belshazzar” Haendla w operze w Zurychu. Brał też udział w paryskim koncercie plenerowym z okazji święta narodowego. Właśnie ukazała się nakładem firmy Erato (Warner) już druga jego płyta, także z zespołem Il Pomo d’Oro, tym razem poświęcona muzyce świeckiej – „Facce d’amore”. Otrzymał tytuł Młodego Artysty Roku od brytyjskiego „Gramophone” oraz Koryfeusza Muzyki Polskiej w kategorii Osobowość roku.

Agata Słowak: Lubi znane motywy

Julia Nieznalska — Tue, 09 Jan 2024 04:14:36 +0000

„Już jako studentka wypracowała swój własny, rozpoznawalny modus malarski, wyróżniający się na tle pokolenia” – zauważa w swym uzasadnieniu Karol Sienkiewicz. Bardzo szybko została dostrzeżona przez kuratorów, a udanym chrztem bojowym okazał się udział w głośnej wystawie „Farba znaczy krew” w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (2019 r.). W tym roku dostrzeżono i wysoko oceniono jej indywidualną wystawę „Tylko nasze stany” w Fundacji Galerii Foksal, ale też udział w ważnych wystawach zbiorowych: „Niepokój przychodzi o zmierzchu” (Zachęta), „Kto zapisze historię łez” (MSN) i „Siedem etapów życia kobiety” (Miejska Galeria Sztuki w Łodzi).

Na czym polega fenomen malarstwa ur. w 1994 r. Agaty Słowak? Na oryginalnym połączeniu trzech elementów. Pierwszy to odwaga w podejmowaniu ważnych tematów społecznych, szczególnie tych, które dotykają kobiet, jak kwestia feminizmu, płci kulturowej, macierzyństwa, walki płci, zakazu aborcji, miłość między kobietami, ale też szarzej – relacji międzyludzkich.

Te zagadnienia, i jest to element drugi, niezwykle ciekawie łączy z bardzo osobistą perspektywą, uwzględniającą jej pragnienia, marzenia, popędy, fantazje, lęki, nadzieje. Dzięki tej fuzji, jak pisała w uzasadnieniu Dobromiła Błaszczyk, „autotematyka i prywatne traumy stają się uniwersalne”. I wreszcie element trzeci: forma. Artystka nawiązuje do malarstwa epok renesansu, baroku czy klasycyzmu.

Przenosi na płótna kompozycyjne układy dawnych mistrzów. „Lubię żonglować znanymi motywami, które mają już znaczenie, ale fajnie je podważać” – powiedziała Słowak w jednym z wywiadów. Jej prace potrafią jednocześnie być przyciągające i odpychające, przerażać i bawić, wzbudzać emocje i prowokować intelektualnie. Stanowią emanację kobiecości trudnej, walczącej o wyzwolenie i podmiotowość. Z nieoczywistą symboliką potrafiącą widza zaskoczyć i sprowokować.

Fot. Leszek Zych/ Polityka

Mateusz Skutnik: Z komiksu do wideo

Julia Nieznalska — Thu, 04 May 2023 01:57:21 +0000

Co nie znaczy, że zastąpił jedną pasję drugą. O osobności i uroku tworzonych przez niego wirtualnych fantazji decyduje w dużej mierze charakterystyczny, bazujący dziś na rysunku styl artystyczny – gry Skutnika przypominają ożywione grafiki. Bezdyskusyjnie jego atutami są nie tylko wyobraźnia i dobry smak, ale też świetna technicznie kreska. Warsztat szlifował, tworząc przez lata komiksy, ale nie bez znaczenia jest też fakt, że ukończył studia na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej.

Urodzony w 1976 r. w Poznaniu artysta zasłynął grami z serii „Submachine”. Pierwszy tytuł miał premierę w 2005 r., w ciągu kolejnych dziesięciu lat seria doczekała się dziesięciu odsłon. A jej korzeni należy szukać w komiksowym cyklu „Rewolucje”, malowanym przez autora od ponad 20 lat i wydawanym w wydawnictwie Egmont w latach 2004–06 oraz Timof i Cisi Wspólnicy w latach 2010–18. „Morfołaki”, inna seria komiksowa autora, przekształciła się z biegiem lat w serię gier „Daymare Town”. Ich stylistyka, oparta o czystą kreskę, mocno odbiegała od akwarelowych „Rewolucji”.

Fakt, że od kilku lat Mateusz Skutnik nie wydaje komiksów, nie oznacza, że je porzucił. Jak sam mówi, z komiksów się już nie wychodzi. Obecna przerwa jest spowodowana całkowitym poświęceniem czasu, uwagi i sił twórczych grze „Slice of Sea”, za którą autor otrzymał nominację do Paszportu POLITYKI. To ręcznie rysowana na papierze – jak komiksy – gra przygodowa polegająca na rozwiązywaniu zagadek (niczym „Submachine”), zaludniona przez dziwaczne stwory (jak w „Morfołakach” i „Daymare Town”). Nasi jurorzy nominowali ją, uznając za „niezwykle ujmującą odsłonę klasycznego gatunku, pachnącą wodorostami i solą morską” (Maria B. Garda) i „autorską grę slow, po raz kolejny w przypadku Skutnika łączącej medium cyfrowe z pierwszą domeną jego aktywności, czyli wysmakowanym graficznie komiksem” (Mirosław Filiciak).

Docenili „artystyczną konsekwencję, z którą [Skutnik] od lat tworzy oniryczne, wysmakowane graficznie światy – tak na kartach komiksów, jak i w growej przestrzeni” (Marzena Falkowska). Mateusz Skutnik jest laureatem gdańskiej nagrody „Sztorm Roku” w 2009 r. za grę stworzoną na podstawie fotografii gdańskich zakamarków.

Oni nominowali: Marek Czerniak (Fundacja Indie Games Polska), Marzena Falkowska (Altergranie), Mirosław Filiciak (Uniwersytet SWPS, „Pixel”), Maria B. Garda (University of Turku, Polskie Towarzystwo Badania Gier), Adam Mazur (Blokmagazine. com, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu), Iza Pogiernicka (twitch. tv/9kier, „CD-Action”), Paweł Schreiber (UKW, „Pixel”), Barnaba Siegel („CD-Action”), Michał Radomił Wiśniewski („Pixel”, Dwutygodnik. com), Elwira Wojtunik (Fundacja Photon, Patchlab Digital Art Festival).

Ponadto zgłoszeni zostali: Jakub Cisło, Paweł Janicki (WRO), The Kissinger Twins, Piotr Krajewski, Violetta Kutlubasis-Krajewska (WRO), Paweł i Wojciech Lekki (Exor Studios), Kasia Molga (Studio Molga Ltd), Agata Nawrot i Sebastian Krzyszkowiak (Holy Pangolin), Mateusz Pawłowski, Jakub Tomczak i Szymon Żak („Kroniki Myrtany: Archolos”), Krzysztof Pijarski (Laboratorium Narracji Wizualnych – vnLab/ Łódzka Szkoła Filmowa), ) Michał Stalewski i Natalia Stalewska (Evil Indie Games), Łukasz i Kamila Spierewka (Afterburn), Maciej Szcześnik, Ewa Szczepanowska (Warszawska Szkoła Filmowa), Tate Multimedia (Dawid Marcinkowski i Katarzyna Kifert), Techland, Paweł Wilk (Ice Code Games), Michał „Kiero” Woźniak (Madwizards).

Fot. Leszek Zych/ Polityka

Marcin Kryszpin, Grzegorz Szczygieł (Flying Wild Hog)

Kalina Samek — Wed, 26 Apr 2023 01:53:08 +0000

Premiery doczekały się aż cztery tytuły: „Shadow Warrior 3”, „Space Punks”, „Trek to Yomi” oraz „Evil West”. Największe zainteresowanie spośród nich wzbudziła gra debiutantów – młodego, utworzonego dopiero w 2018 r. rzeszowskiego oddziału warszawskiej firmy (Flying Wild Hog istnieje od 2009 r.). „Trek to Yomi” zebrał przychylne opinie przede wszystkim dzięki obranemu kierunkowi artystycznemu i jego dojrzałej realizacji. „Czarno-biały, ziarnisty w stylu dawnych filmów obraz, Japonia okresu Edo, heroiczna opowieść o samuraju podążającym drogą miecza” – pisał recenzent POLITYKI.

„O atrakcyjności gry polskiego studia Flying Wild Hog decyduje jej sugestywność. Bohaterowie mówią głosami japońskich aktorów, a lokacje i protagoniści nawiązują do realiów historyczych lub mitologii religii shintō, czego pilnowała japońska konsultantka. Deklarowana inspiracja klasyką samurajskiego kina spod ręki takich mistrzów, jak Teinosuke Kinugasa, Akiro Kurosawa czy Masaki Kobayashi, także nie budzi wątpliwości, co koneserzy gatunku z pewnością docenią”. Estetykę tej gry docenili także paszportowi jurorzy Paszportów POLITYKI. „Hołd oddany samurajskim filmom Kurosawy” – pisał Mirosław Filiciak. Izabela Pogiernicka chwaliła „Trek to Yomi” jako „najbardziej stylową polską grę roku”.

Za ten sukces odpowiadają przede wszystkim Marcin Kryszpin i Grzegorz Szczygieł. Ten pierwszy, ur. w 1985 r. w Skopaniu absolwent Politechniki Rzeszowskiej, od wielu lat mieszka i pracuje w Rzeszowie. W 2018 r. został założycielem i Game Directorem rzeszowskiego oddziału Flying Wild Hog. Grzegorz Szczygieł, ur. w 1983 r. w Rzeszowie absolwent Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu (Wydział Grafiki ze specjalizacją fotografia i multimedia), pracował przy postprodukcji wielu polskich i europejskich filmów fabularnych oraz kilkudziesięciu reklam telewizyjnych. Z branżą gier wideo związany jest od 2005 r. Z rzeszowskim oddziałem Flying Wild Hog, gdzie pracuje jako Art Director – od początku. To on jest odpowiedzialny za wizję artystyczną w „Trek to Yomi”. Sam określa siebie jako pasjonata grafiki cyfrowej i motoryzacji.

Fot. Leszek Zych/ Polityka

Michał Buszewicz: tematyczna nisza

Kalina Samek — Wed, 15 Mar 2023 02:18:28 +0000

„Niewiele osób w polskim teatrze tak konsekwentnie poszerza pole reprezentacji i widzialności. Najsłynniejsze, współtworzone przez niego spektakle generowały przestrzeń dla grup i zjawisk w teatrze do tej pory niedoreprezentowanych, np. zespołu aktorskiego Teatru Żydowskiego, pracowników technicznych, problemów osób niepełnoletnich, ich pedagożek i pedagogów oraz całego systemu szkolnictwa” – charakteryzuje twórczość Michała Buszewicza w swojej nominacji Monika Kwaśniewska-Mikuła.

Najnowszym etapem tej teatralnej posługi jest „Edukacja seksualna” (Teatr Współczesny w Szczecinie), o której Michał Centkowski słusznie pisze: „mądry, empatyczny i pożyteczny teatr, łączący błyskotliwy humor z poczuciem misji”. Napisana i wyreżyserowana przez Buszewicza sztuka nie tylko zachwyca młodszych i starszych, wygrywa festiwale i jest niekwestionowanym teatralnym hitem mijającego roku, ale przejmuje obowiązki porzucone przez ideologicznie sterowane polskie szkolnictwo.

Wcześniej sztuki Michała Buszewicza trafiały do finału Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej czy bydgoskiej Aurory, a autor jako dramaturg współpracował przy kolejnych spektaklach reżyserowanych przez nagrodzone Paszportem POLITYKI Ewelinę Marciniak i Annę Smolar. „Droga Buszewicza z dramaturgii do reżyserii to piękny przykład uczenia się (od najlepszych reżyserek młodego pokolenia!) i dojrzewania w teatrze, wykuwania swojej formalnej i tematycznej niszy” – chwali Łukasz Drewniak.

Autor własne teksty reżyseruje od kilku lat: „Kwestia techniki” (Stary Teatr w Krakowie), „Kibice” i „Akademia Pana Kleksa” (Teatr Żydowski w Warszawie), głośna „Autobiografia na wszelki wypadek” (krakowska Łaźnia Nowa) czy niedawny „Srebrny glob” (bydgoski Teatr Polski). Do tego prowadzi warsztaty dramaturgiczne dla młodzieży i dorosłych, jest członkiem kolektywu artystycznego Instytut Sztuk Performatywnych w Warszawie. Oraz licencjonowanym nauczycielem Vinyasa jogi. Katarzyna Niedurny nominowała go m.in. „za pracę nad rozwijaniem nowych języków teatru inkluzywnego, zapraszającego i otwartego na bezprzemocowe techniki porozumienia”.

Ponadto zgłoszeni zostali: Marta Bury (choreografka i założycielka teatru o. de. la w Rzeszowie), Renata Derejczyk (dyrektorka artystyczna Teatru im. Horzycy w Toruniu), Klaudia Hartung-Wójciak (reżyserka), Monika Kufel i Ana Nowicka (aktorka i scenografka oraz aktorka i reżyserka, twórczynie Teatru Barakah w Krakowie), Łukasz Lewandowski (aktor), Dorota Nawrot (scenografka), Konrad Nepelski (kompozytor), Maja Pankiewicz (aktorka), Aleksandr Prowaliński (reżyser światła), Malina Prześluga (dramatopisarka), Radek Stępień (reżyser), Cezary Tomaszewski (reżyser), Łukasz Twarkowski (reżyser), zespół TR Warszawa, Dawid Żakowski (performer, tancerz, aktor, reżyser, założyciel i kierujący działaniami zespołu Sztuka Nowa)

Oni nominowali: Michał Centkowski („Newsweek”, „Vogue Polska”), Jacek Cieślak („Rzeczpospolita”, „Teatr”), Tomasz Domagała (blog „Domagała Się Kultury”), Łukasz Drewniak (Teatralny. pl), Dariusz Kosiński („Tygodnik Powszechny”, Uniwersytet Jagielloński), Monika Kwaśniewska-Mikuła („Didaskalia”, Uniwersytet Jagielloński), Katarzyna Niedurny (Dwutygodnik. com, „Gazeta Wyborcza”, Podcast o Teatrze), Jacek Sieradzki („Dialog”), Joanna Targoń („Gazeta Wyborcza”, „Didaskalia”), Jacek Wakar (krytyk niezależny).

Fot. Leszek Zych/ Polityka

Jakub Skrzywanek: Mądrość i konsekwencja

Dagna Starowieyska — Wed, 08 Mar 2023 02:13:47 +0000

Urodzony w 1992 r. we Wrocławiu, reżyser i, od tego roku, dyrektor artystyczny Teatru Współczesnego w Szczecinie. Jest absolwentem Wydziału Reżyserii Dramatu w AST w Krakowie, Filologii Polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim oraz kursu Dok Pro w Mistrzowskiej Szkole Wajdy.

A także reżyserem jednych z najmocniej dyskutowanych przedstawień ubiegłego sezonu. Pierwszy to „Śmierć Jana Pawła II” (Teatr Polski w Poznaniu), naturalistyczna rekonstrukcja ostatnich godzin życia papieża Wojtyły, zestawiona ze wspomnieniami i refleksjami poznaniaków i poznanianek, „precyzyjnie skonstruowany, znakomity teatralnie, przejmujący obraz cudzego cierpienia”, jak pisze w nominacji Michał Centkowski. Drugi – oparty na reportażach Janusza Schwertnera „Spartakus. Miłość w czasach zarazy” (Teatr Współczesny w Szczecinie) – podnosi problem wykluczenia osób LGBT+ i katastrofalnego stanu psychiatrii dziecięcej, a kolejne pokazy wieńczą śluby par jednopłciowych, w pozateatralnej polskiej rzeczywistości wciąż niedostępne.

„Paszport należy mu się nie tylko za jakość, mądrość i odwagę tych dwóch przedstawień, ale też za konsekwencję, z jaką buduje kształt swojego teatru i swoją pozycję” – chwali Skrzywanka Dariusz Kosiński. „Za konsekwentne łączenie postawy skandalisty i prowokatora z działalnością pozytywistyczną, organiczną i administracyjną polskiego teatru” – dodaje Łukasz Drewniak. Mając na myśli z jednej strony głośne spektakle Skrzywanka zrealizowane w warszawskim Teatrze Powszechnym: „Mein Kampf”, z pytaniem dlaczego faszyzm i narodowy socjalizm znów zyskują na atrakcyjności i „Opowieści niemoralne”, z rekonstrukcją sceny gwałtu Romana Polańskiego na 13-latce, a z drugiej – społeczne zaangażowanie reżysera, jego nakierowaną na młodych dyrekcję w Szczecinie oraz działalność w Gildii Reżyserek i Reżyserów Polskich.

Jakub Skrzywanek zadebiutował w 2016 r. zrealizowanymi w Teatrze im. Szaniawskiego w Wałbrzychu „Cynkowymi chłopcami” według reportażu Swietłany Aleksijewicz. Na bazie reportażu noblistki stworzył antywojenny musical, nagrodzony na festiwalach młodego teatru w Toruniu i Koszalinie. Kolejne spektakle wystawiał najczęściej w warszawskim Powszechnym, poznańskim Polskim i Teatrze Współczesnym w Szczecinie. Swój pierwszy dyrektorski sezon w tym ostatnim zaprogramował jako odpowiedź na pytanie: „Bezpowrotnie utracona nadzieja na społeczną zmianę?”. Inspiracją były słowa Mariana Turskiego „11. Nie bądź obojętny”.

Fot. Leszek Zych/ Polityka

Polecamy: Wzrusz moje serce Hanocha Levina

Aneta Zadroga — Wed, 01 Mar 2023 01:57:40 +0000

Wzrusz moje serce to mało jeszcze znana w Polsce sztuka nieżyjącego już wybitnego i bardzo od pewnego czasu popularnego dramatopisarza izraelskiego Hanocha Levina. Levin jak mało kto potrafi bezbłędnie łączyć prześmieszność z goryczą i delikatność z okrucieństwem.

Taka jest też ta sztuka: o niewzruszonej i zarazem beznadziejnej miłości pewnego nic nieznaczącego mężczyzny w średnim wieku do kobiety o zbyt szerokim sercu, by mogła pokochać tylko jednego. Powiada się, że tylko miłość prawdziwie ślepa potrafi wytrzymać wszystko, nawet najgorsze upokorzenia, ale bywa, że głupota takiej miłości graniczy z szacunkiem dla niewzruszonej wiary w siłę uczucia. Śmiech z naiwnego idioty czasem więźnie w gardle.

Sztukę reżyseruje Artur Tyszkiewicz, uchodzący za „specjalistę od Levina” twórca kilku znakomitych spektakli opartych o jego sztuki (m.in. w Ateneum wyreżyserował w 2011 r. „Shitza”). W głównych rolach Łukasz Simlat, Julia Kijowska, Grzegorz Damięcki.