- Polska jest krajem, który generalnie charakteryzuje się dużym zużyciem leków, ale to co obserwujemy w ciągu ostatnich lat w przypadku suplementów diety, to niezwykła dynamika rynku – ocenia prof. Przemysław Kardas z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi.

Reklama jest dźwignią handlu i przykład wzrostu sprzedaży suplementów diety oraz wydatków ich producentów na reklamę potwierdzają tę tezę. Analizy Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wskazują, że w ciągu 20 lat udział reklam produktów prozdrowotnych wzrósł z 7 proc. w 1997 r. do blisko 25 proc. w 2015 roku. Z kolei raport ” Co łykają Polacy? Rynek Suplementów Diety. Bezpieczeństwo, trendy, regulacje” opracowany przez Aliant Consulting Group. sugerował, że sprzedaż suplementów diety w naszym kraju w 2017 r. przekroczy 4 mld zł.

Raport podawał, że najlepiej sprzedają się suplementy zawierające magnez – stanowią 26 proc. rynku tych produktów. Na kolejnych miejscach są:

tzw. immunostymulatory (mające wzmacniać odporność) – 22 proc. rynku,
probiotyki – 20 proc.,
produkty wzmacniające organizm – 16 proc.
witaminy i minerały dla dorosłych – 16 proc.

Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi ubolewają, że „producenci prześcigają się w oferowaniu suplementów na każdą dolegliwość ciała i duszy, i nie wahają się przy tym oferować środków na choroby nieistniejące”.

Przykład? Cellulit wodny, który ostatnio pojawia się często w reklamach. Choroby takiej w międzynarodowej klasyfikacji chorób próżno szukać (choć jest „cellulitis”, ale to po polsku zapalenie tkanki łącznej wywołane przez patogeny, którego leczenie polega na podawaniu antybiotyków).

Na tzw. cellulit wodny można kupić tabletki. Jeden z producentów reklamuje swój produkt jako „ skutecznie rozbijające komórki tłuszczowe zgromadzone pod skórą”, co dać ma efekt „ograniczenia cellulitu o 85 proc.”. Tabletki są oczywiście „naturalne” i nie mają skutków ubocznych.

Wygląda na to, że odbiorcy reklam dają się nabierać. Prof. Kardas wskazuje, zgodnie ze wstępnymi wnioskami z badań przeprowadzonych w Zakładzie Medycy Rodzinnej UM w Łodzi aż 30 proc. ankietowanych nie potrafiło powiedzieć, czy suplementy są bezpieczne, a ponad 50 proc. uważało, że są bezpieczne.

Co ciekawe, co dziesiąty badany zgłaszał występowanie działań niepożądanych, przede wszystkim ze strony przewodu pokarmowego i zaburzenia stanu psychicznego.

Wracając do cellulitu wodnego – jeśli ktoś „puchnie”, czyli ma obrzęki, powinien zgłosić się do lekarza. Taki objaw może zwiastować groźne choroby, których leczenie nie polega na podawaniu suplementów.

Suplementy diety mogą mieć działania uboczne

Tymczasem także suplementy diety mogą mieć działania uboczne. Popularny magnez może powodować biegunki.

Mogą też wchodzić w interakcje z lekami (a zatem nasilać, osłabiać lub neutralizować działanie leków oraz wywoływać działania niepożądane). Prof. Kardas podaje przykłady takich naturalnych substancji będących składnikami suplementów: miłorząb japoński, kozłek lekarski, dziurawiec czy wapń.

Niewielu rodziców zdaje sobie też sprawę z tego, że popularny tran powoduje wzrost ryzyka krwawień podczas zabiegów operacyjnych.

- Z całą pewnością istnieje podejrzenie istnienia działań niepożądanych w związku ze stosowaniem suplementów – podkreśla prof. Kardas.

Przy czym suplementy nie podlegają takim regulacjom jak leki (wieloletni proces rejestracji, podczas którego sprawdzane są w restrykcyjnych badaniach zarówno bezpieczeństwo, jak i skuteczność).

W przeciwieństwie do leków, nie ma procedury zgłaszania i analizy działań niepożądanych suplementów.

Jak zaznaczają naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, na domiar złego wiele wskazuje na to, że niektóre suplementy diety mogą nawet szkodzić. „Raport Naczelnej Izby Kontroli przytacza wyniki badań, wskazujących na obecność substancji szkodliwych, a nawet bakterii chorobotwórczych w niektórych z nich. Niestety, przepisy prawa nie stwarzają użytkownikom możliwości zgłaszania odpowiednim organom państwa przypadków działań niepożądanych suplementów” – czytamy na stronie Uniwersytetu.

Uczciwa odpowiedź brzmi, że w odniesieniu do wielu z nich – nie wiadomo. Naukowcy z Mayo Clinic przeprowadzili niedawno analizę skuteczności popularnych sposobów na uniknięcie przeziębienia. Okazało się na przykład, że jeśli chodzi o popularną jeżówkę (echinacea), dowody są sprzeczne. Bezsprzeczne jest natomiast to, że jeżówka wchodzi w interakcje z niektórymi lekami i nie powinny jej przyjmować osoby z zaburzeniami odporności.

Podobnie sprzeczne dowody zebrano w sprawie cynku. Jednocześnie przybywa dowodów na to, że nadmiar cynku sprzyja rozwojowi nowotworów.

Kiedy suplementy diety?

Choć dostępne bez recepty, lepiej ich nie przyjmować bez konsultacji z lekarzem. Zdrowej osobie wszystkich potrzebnych składników, także tych wzmacniających odporność, dostarczy prawidłowa i zbilansowana dieta oraz aktywność fizyczna.

- Uzupełnianie diety suplementami powinno odbywać się tylko pod nadzorem lekarza, w sytuacji, gdy stwierdzi u danej osoby niedobory konkretnych witamin czy mikroelementów – podkreśla pediatra i immunolog dr Paweł Grzesiowski.

W tym tygodniu odbyło się w Ministerstwie Zdrowia spotkanie na temat suplementów diety. To właśnie podczas niego zostały przedstawione wnioski z badań przeprowadzonych na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi. Wiceminister zdrowia Marcin Czech poinformował, że MZ planuje działania, których celem miałoby być zwiększenie bezpieczeństwa stosowania suplementów i zmniejszenie zjawiska nadmiernego, nieuzasadnionego ich przyjmowania. Resort zastanawia się m.in. nad sposobem raportowania działań niepożądanych, uporządkowaniem rynku reklam i opłatami za wprowadzenie suplementów na rynek. – Mamy taki pomysł, żeby badać suplementy – dodał.

Justyna Wojteczek, zdrowie.pap.pl

O tym, że współczesne kobiety mają sporo na głowie świadczy też fakt, że w minionym roku doświadczyły one przeciętnie dwóch ważnych zmian. W niektórych przypadkach, było ich nawet sześć. Trzy czwarte badanych (75%) przyznało, że zmiany te spotęgowały ich stres. Czasami chodziło o rozstanie z wieloletnim partnerem, a innym razem o nieoczekiwany zwrot w karierze zawodowej – niezależnie od tego, czym dokładnie była ta zmiana, potrafiła wprowadzić sporo zamieszania.

Jak się okazało, kobiety z „Pokolenia Y”, które brały udział w badaniu i codziennie stosowały antykoncepcję często zapominają o takich kwestiach jak zażycie pigułki, zmycie makijażu przed snem czy naładowanie telefonu. Blisko 40% z nich przyznaje też, że w ubiegłym miesiącu przynajmniej raz zapomniało o zażyciu pigułki. Sporo było również tych pań, które zapomniały o zażyciu jej nawet raz w tygodniu lub częściej. Dlaczego? Kobiety najczęściej jako powód podają przechowywanie jej w niewidocznym miejscu lub natłok pracy.

- Podczas gdy niektóre czynności, o których zapominają młode dojrzałe kobiety, takie jak zapomnienie o zmyciu makijażu przed snem, mają minimalne konsekwencje dla dalszego życia, inne, np. konieczność codziennego zażywania pigułki antykoncepcyjnej, mogą mieć konsekwencje decydujące o kształcie dalszego życia i zmuszające do zmiany wcześniejszych planów. Kobiety powinny porozmawiać ze swoim lekarzem, aby poznać wszystkie dostępne możliwości i móc wybrać tę, która jest dla nich najlepsza i najlepiej dopasowana do ich stylu życia – zauważa dr Tina Peers,

Źródło: Omega Communication

Kobiety zazwyczaj są zainteresowane tym, jakie skutki niesie za sobą stosowanie antykoncepcji. Niektóre tabletki antykoncepcyjne obniżają poziom androgenów (męskich hormonów płciowych), odpowiedzialnych za trądzik i przetłuszczanie się włosów. To dlatego pigułki te są z pozytywnym skutkiem stosowane jako pomoc w leczeniu tego typu problemów z cerą u kobiet i nastolatek (ten rodzaj terapii zalecany jest w drugiej kolejności, jeśli podstawowe leki na trądzik nie okażą się wystarczająco skuteczne). Kobiety, którym zależy więc na poprawie wyglądu skóry i włosów powinny zapytać lekarza o tabletki o działaniu antyandrogenowym, np. o te na bazie octanu chlormadinonu, pochodną naturalnego progesteronu.

Panie niejednokrotnie obawiają się przyjmowania tabletek, bo boją się wzrostu łaknienia, który mogą one powodować. Same pigułki nie przekładają się jednak bezpośrednio na dodatkowe kilogramy. Składają się na nie raczej błędy w diecie czy niska aktywność fizyczna. Jeśli kobieta prawidłowo się odżywia i uprawia sport, a od momentu rozpoczęcia stosowania tabletek przytyła, prawdopodobnie jest to wina zatrzymującej się w organizmie wody. W tej sytuacji warto odczekać 3-4 cykle, aby organizm „przyzwyczaił” się do zmiany. Jeśli po tym okresie masa ciała nie spadnie, kobieta powinna skonsultować się z ginekologiem, który prawdopodobnie podejmie decyzje o zmianie pigułek na inne lub zleci wykonanie badania poziomu hormonów.

Z roku na rok u pań zmniejsza się poziom estrogenu, a wzrasta ryzyko pojawienia się osteoporozy. Kobiety, które stosowały leki antykoncepcyjne mogą być jednak znacznie mniej nastawione na osteoporozę w późniejszym wieku. Wiąże się to przede wszystkim z tym, że w pigułkach antykoncepcyjnych dostępny jest zazwyczaj estrogen. Można wyróżnić jeszcze jedną zaletę stosowania antykoncepcji hormonalnej. Dzięki niej zmniejsza się ryzyko chorób narządu rodnego, a więc raka jajnika czy raka śluzówki trzonu macicy. Im dłużej kobieta przyjmuje antykoncepcję, tym ryzyko zachorowania jest mniejsze. Bardzo rzadkim działaniem niepożądanym, które nie powinno wpływać znacząco na decyzję o stosowaniu antykoncepcji jest prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepicy. Ryzyko zachorowania jest wyższe u kobiet palących, zwłaszcza po 35. roku życia, u osób otyłych i w przypadku wystąpienia zakrzepicy lub zatoru w rodzinie w młodym wieku.

Antykoncepcja okazuje się być również świetną odpowiedzią na dolegliwości miesiączkowe. Korzystnie wpływa na ograniczenie nadmiernych krwawień, niwelowanie bólu w trakcie menstruacji i zmniejszanie występowania zespołu napięcia przedmiesiączkowego (m.in. bólu piersi, bólów głowy, wzdęć, obrzęków, uczucia ciężkości). Często oddziałuje również na regulację cyklu miesięcznego, a to jest szczególnie istotne dla tych pań, które przed stosowaniem antykoncepcji miały problemy z regularnością miesiączek.

Źródło: On Board Public Relations

Podczas badań pięciu ochotników (student farmacji, badacz, profesor, pracownik administracyjny i laborant) dzieliło osiem rodzajów różnej wielkości i kształtu tabletek przy pomocy trzech różnych technik, zwykle stosowanych w domach opieki (nóż, nożyczki, specjalny przyrząd).

Trzy rodzaje tabletek nie miały linii podziału, trzy miały jedną, a pozostałe dwie – dwie takie linie. Tabletki były dzielone na połówki lub na ćwiartki – w sumie uzyskano 3600 kawałków.

Jak się okazało, 31 proc. uzyskanych kawałków różniło się od zamierzonej wagi o ponad 15 proc, a 14 proc. – o ponad 25 proc. Nawet przy najbardziej dokładnej metodzie 21 proc. fragmentów miało wagę różniącą się o co najmniej 8 proc. od założonej.

W przypadku leków o silnym działaniu, których dawka lecznicza jest niewiele mniejsza od toksycznej, tak niedokładne dawkowanie może być niebezpieczne. Autorzy badań wzywają więc producentów leków do produkowania ich w szerszej gamie dawek lub w postaci płynnej.

Ich zdaniem, dzielenia tabletek należy unikać, a jeśli już nie ma innego wyjścia, powinna to robić – za pomocą odpowiedniego urządzenia – osoba mająca wprawę i świadoma następstw niedokładnego podziału. Kapsułek i drażetek nie można zwykle dzielić, bo ich otoczka modyfikuje sposób działania leku.

źródło: PAP