Szacuje się, że w populacji jest około 1 proc. psychopatów. Według prof. Clive’a Boddy’ego ze Szkoły Biznesu Uniwersytetu Middlesex w Londynie wśród mężczyzn psychopatów jest czterokrotnie więcej niż wśród kobiet, zaś w korporacjach psychopaci mogą stanowić aż 4 proc. wyższej kadry menedżerskiej.

Mają oni niezaprzeczalne zalety w korporacji (dążenie do celu, umiejętność pracy w warunkach stresu, determinacja), niemniej jednak szef psychopata potrafi zamienić najprzyjemniejszą i najlepiej płatną pracę na świecie w koszmar. Konsekwencjom biurowego współżycia z takim trudnym przełożonym postanowiła się przyjrzeć bliżej Abigail Phillips z uniwersytetu w Manchesterze.

Depresja i nie tylko

Jej zespół przeprowadził trzy różne badania ankietowe z udziałem 1200 pracowników. Pytania dotyczyły stanu psychicznego respondenta, przypadków nękania i poniżania w pracy, a także osobowości przełożonego.

Analiza uzyskanych danych ujawniła, że ludzie, którzy pracują z szefami o psychopatycznych cechach osobowości, nie tylko wykazują objawy klinicznej depresji spowodowanej niewłaściwym, upokarzającym zachowaniem przełożonego, ale i sami bardziej dręczą kolegów.

- Całościowy obraz jest jasny: liderzy wykazujący niewłaściwe cechy to zła wiadomość dla danego środowiska pracy. Osoby z wysokim poziomem narcyzmu i psychopatii manifestują silne pragnienie władzy, a także cechują się brakiem empatii. Ta toksyczna kombinacja może oznaczać, że będą wykorzystywać swoich podwładnych, przypisywać sobie zasługi za ich pracę, będąc jednocześnie nadmiernie krytycznymi i zachowując się agresywnie w stosunku do innych. Innymi słowy, szefowie o cechach psychopatycznych i narcystycznych, najprawdopodobniej będą dręczyć i upokarzać – mówi Abigail Philips.

Uczona zaprezentowała wyniki swoich badań na dorocznej konferencji poświęconej psychologii pracy organizowanej przez jedną z sekcji Brytyjskiego Stowarzyszenia Psychologicznego.

Na tej samej konferencji dr Fiona Beddoes-Jones z Cognitive Fitness Consultancy przedstawiły wyniki własnych dociekań naukowych, w ramach których egzaminowała szefów. Okazało się, że mniej więcej 80 procent z przepytanych 300 managerów uważała, że liderzy powinni być uczeni współczucia i uprzejmości dla podwładnych.

– Ludzie oczekują jasnego przekazu od logicznego i pragmatycznego menadżera, ale chcą również czuć, że ów menager i firma o nich dbają. Tego często brakuje – mówi dr Fiona Beddoes-Jones.

Lekcje psychologii dla kadry zarządzającej? Pewnie nie byłaby to inicjatywa bez sensu.

Anna Piotrowska, PAP, Zdrowie.pap.pl

No właśnie… mili szefowie, niemalże wymarzeni. Wyrozumiali, tolerancyjni, chętni do pomocy, po prostu jak z innej planety. Znajomi nie mogli uwierzyć i nadziwić się, że istnieją jeszcze tacy pracodawcy. Imieniny, Boże Narodzenie, prezenty nawet dla dzieci pracowników.

Było tak kolorowo do pewnego czasu. Przez pierwsze pół roku Marta rano wstawała w skowronkach, polubiła pracę, codziennie szła z uśmiechem na twarzy. Jednak po czasie fascynacji, czar prysł albo po prostu przejrzała na oczy. Być może od początku za bardzo pokazała, jak bardzo zależało jej na tym etacie i zapomniała o sobie. Szefowie zaczęli wymagać wypełniania poleceń, które nie były w zakresie jej obowiązków. Coraz częściej zaczęły się spięcia: ona kontra szef. Przede wszystkim nawet w luźnej rozmowie nie mogła mieć własnego zdania, ponieważ szefostwo narzucało swoje zdanie i było przekonane, że zawsze ma rację.

Dostawała po głowie: za rzeczy, które błędnie zostały zrobione przez pracodawcę. Oczywiście pracodawca nie przyzna się do winy. Był tak pewny siebie i niemalże idealny, że zapomniał o kulturze i dobrych manierach. Krytykował pracowników, klientów.

W końcu Marta otworzyła oczy i zaczęła zauważać wady szefa. Praca stała się zmorą i przymusem. Wypaliła się energia i zapał. Już się nie cieszy tak, jak kiedyś. Po roku pracy w takiej atmosferze, gdzie jest przygniatana uwagami tkwi w ciągłym poczuciu winy i strachu, że popełni gdzieś błąd. Nawet w weekendy nie odpoczywała, bo jej głowę zatruwała praca. Zauważyła, że z uporem maniaka sprawdza wszystkie wystawione dokumenty, czy wyłączyła komputer, zamknęła drzwi. Przestała normalnie funkcjonować. Żyła tylko pracą .Chciała być taką super pracownicą, że nawet nie brała zwolnienia lekarskiego podczas choroby dziecka.

Po długich poszukiwaniach w internecie na temat swojego zachowania uzyskała odpowiedź. Cierpi na nerwicę natręctw. Leczy się pod opieką psychiatry, a to naprawdę trudny rodzaj nerwicy do wyleczenia. Najważniejsze jest jednak to, że podjęła walkę z chorobą.

Po wielu przemyśleniach planuje zmienić pracę, to będzie najlepsze rozwiązanie jej problemu. Zdaje sobie sprawę, że nie będzie łatwo o nowy etat, jednak nie ma siły już dalej tkwić w miejscu. Jest młoda, ambitna, inteligentna. Nie brakuje jej optymizmu. Potrzebuje jednak czasu by wrócić do równowagi psychicznej, by móc na nowo uwierzyć w siebie i zapomnieć o złośliwych komentarzach ze strony szefostwa.

Według ankiety przeprowadzonej przez portal praca.pl 16 proc. ankietowanych zdecydowałoby się zrezygnować z pracy właśnie z powodu toksycznego szefa…

Po czym poznać toksycznego szefa:
*narzuca swoje zdanie nawet w luźnej rozmowie (nie związanej z pracą),
*ośmiesza pracowników,
*zleca zadania do wykonania w nadgodzinach,
*publiczne komentuje zachowanie pracownika,
*źle odnosi się do pracowników i klientów,
*intensywnie kontroluje pracowników,
*wymaga by współpracownicy „donosili” na siebie

Po czym poznać, że tkwimy w toksycznej pracy:
*spada nasza energia i motywacja do pracy,
*stajemy się apatyczni i ospali,
*nie wypoczywamy po pracy, bo ciągle o niej myślimy,
*zaczynamy mięć problemy z układem pokarmowym