Wiele osób nie wie, że trądzik to nie tylko choroba nastolatków, bo może pojawić się w każdym wieku, nawet u osób dojrzałych…

To prawda. Trądzik różowaty i trądzik zwykły, młodzieńczy to dwie różne jednostki chorobowe, często mylone. W trądziku zwykłym cały proces chorobowy dzieje się w obrębie aparatu mieszkowo – łojowego. Natomiast w trądziku różowatym stan zapalny jest wokół, ale dochodzi do naciekania mieszka włosowego i gruczołu łojowego.

Choroby te mają zupełnie inną patogenezę, nie do końca poznaną. Wiemy jedynie, że głównym podłożem trądziku różowatego jest nieprawidłowe ukrwienie skóry twarzy – stąd się biorą rozszerzone naczynka i rumień utrwalony. Wiemy też, że osoby, które mają trądzik różowaty mają powiększone gruczoły łojowe i często skórę tłustą lub mieszaną.

Kiedyś uważano, że jeśli jako nastolatkowie nie cierpieliśmy na trądzik młodzieńczy, to nie zachorujemy na trądzik różowaty. Czy rzeczywiście te dwie choroby wykluczają się?

Niestety nie. Jak powiedziałam, to są dwie zupełnie różne jednostki chorobowe. Co więcej, można na nie zachorować nawet równocześnie! Trądzik różowaty najczęściej występuje między 40. a 50. rokiem życia, ale coraz częściej trafiają do nas młode osoby, które objawy choroby mają już po trzydziestce. Trądzik zwykły z kolei trwa coraz dłużej i mamy więcej osób dorosłych z trądzikiem młodzieńczym. Bywa więc tak, że te dwie choroby nakładają się i nawet dermatolodzy miewają problem z ich rozróżnieniem. Mówi się nawet o nowej jednostce chorobowej (acnerozacea), w której współistnieją dwa rodzaje trądziku.

Czy trądzik to choroba uwarunkowana genetycznie?

Wydaje się, że tak. Świadczy o tym choćby przykład Irlandii, gdzie ta choroba jest bardzo powszechna; nawet nazywana jest „przekleństwem Celtów”. Zresztą, jak obserwujemy naszych pacjentów, to okazuje się, że mama lub babcia miały problem ze skórą naczyniową albo trądzikową.

Są rodzaje skóry, które bardziej predysponują do powstawania trądziku różowatego – zdecydowanie częściej zdarza się osobom ze skórą łojotokową i tłustą oraz o bardzo jasnej karnacji. Pierwszy lub drugi fototyp skóry jest najczęściej spotykany się w naszej szerokości geograficznej, dlatego w Polsce mamy dużą liczbę pacjentów z trądzikiem różowatym.

Jedynie 4 na 10 kobiet z problemem trądziku, jak wynika z badań przeprowadzonych w ramach kampanii „Róż się do lekarza”, decyduje się na wizytę u lekarza dermatologa. Ma pani pomysł, jak to wyjaśnić?

Być może chodzi o to, że to dość podstępna dolegliwość, która zaczyna się bardzo powoli i często nie kojarzymy jej w ogóle z chorobą. Zazwyczaj zaczyna się od rumienia, który stosunkowo łatwo można ukryć pod makijażem. Pacjenci nie zdają sobie sprawy, że rumień napadowy jest pierwszym objawem trądziku różowatego. To, że czasami nagle się rumienimy czy mamy rozszerzone naczynka na twarzy, kojarzy nam się raczej ze skutkami imprezy podczas której piliśmy alkohol lub z uczuleniem na jedzenie. Na tym etapie większość chorych próbuje poradzić sobie sama, oglądając filmiki w internecie, czy słuchając porad koleżanek. Do lekarza zgłaszają się dopiero, kiedy już naprawdę źle to wygląda, a to najczęściej oznacza fazę zapalną: grudki, krostki i utrwalony rumień, którego nie sposób przykryć makijażem.

Czy trądzik różowaty dotyczy też mężczyzn?

Jak najbardziej, a do tego chorują oni znacznie ciężej. Wynika to z budowy gruczołów łojowych, których mężczyźni mają więcej. Niestety, mężczyźni, choć nie kamuflują swojej choroby makijażem, bardzo rzadko trafiają do gabinetu dermatologicznego. Tymczasem nieleczony trądzik różowaty może powodować u nich przerost gruczołu łojowego i tkanki łącznej, szczególnie w środkowej części twarzy. Objawia się to dużym guzowatym nosem, który wygląda jak nos alkoholika.

Jak pielęgnuje się skórę z trądzikiem?

Wszystko zależy od fazy choroby. Jeżeli mamy początek choroby, wyjątkowo starannie pielęgnujemy twarz. Najlepsze są emolienty, czyli bardzo łagodne preparaty do mycia i smarowania, które nie zawierają żadnych substancji drażniących – wbrew temu, co się sądzi o pielęgnacji tłustej skóry, nie wolno traktować jej alkoholem. Należy stosować preparaty apteczne, które nawilżają skórę i które dają poczucie ulgi, są przeznaczone dla cery wrażliwej i naczyniowej. Bardzo ważna jest codzienna rutyna. Dopuszczalne jest stosowanie makijażu, choć powinno się go robić wyłącznie starannie dobranymi kosmetykami, najlepiej produktami kryjącymi, które mają jednocześnie działanie przeciwzapalne i kojące, a dodatkowo działają przeciwsłoneczne.

Ponadto stosujemy leczenie miejscowe, najczęściej kremami na receptę – to środki pielęgnacyjne, które będą jednocześnie zabezpieczać przed czynnikami środowiskowymi, odnawiać barierę naskórkową i które zawierają jak najmniej czynników drażniących.

Ważne jest, aby taką pielęgnację dobrał lekarz, chory nie powinien robić tego na własną rękę.

Staramy się nie dopuścić do zaostrzenia choroby. Jeśli jednak tak się stanie, to oprócz pielęgnacji zaleca się zabiegi, które pomogą zlikwidować rozszerzone naczynia i rumień. Najczęściej to zabiegi laserowe oraz peelingi chemiczne, dobierane indywidualnie do danego typu skóry każdego pacjenta. Mają one pomóc w zmniejszeniu łojotoku i uspokojeniu rumienia, a jeżeli mamy fazę zapalną, czyli grudki lub głębokie nacieki w tkance podskórnej, sięgamy po terapię ogólną i włączamy antybiotyk. Warto wiedzieć, że nie jest to terapia krótka – trwa nawet do 12 tygodni, bo tyle czasu zajmuje zlikwidowanie stanu zapalnego. W zaawansowanych stanach dodatkowo stosuje się doustnie retinoidy.

Musimy jednak pamiętać, że trądzik różowaty to choroba przewlekła, nawracająca, która zależy zarówno od naszych genów jak i od czynników środowiskowych i że na razie nie ma leku, który wyleczyłby tę chorobę całkowicie.

Nie brzmi to optymistycznie…

Choć początkowo diagnoza może przygnębić, to jednak mamy sporo możliwości wpływania na przebieg choroby, a najgorsze, co może zrobić pacjent, to poddać się i odpuścić sobie terapię. Niestety trądzik różowaty to choroba, w której brak leczenia powoduje nie tylko to, że źle się wygląda, że skóra robi się coraz bardziej czerwona, że coraz trudniej ukryć pojawiające się w coraz większej ilości grudki i krostki, ale przede wszystkim, że dochodzi do zapalenia, które leczy się trudniej i zdecydowanie dłużej. Chory musi sobie uświadomić, że od momentu diagnozy właściwie już do końca życia musi szczególnie dbać o swoją cerę i stosować leczenie podtrzymujące, a także reagować na czynniki środowiskowe, by unikać zaostrzeń.

Jakie czynniki środowiskowe utrudniają życie osobie z cerą trądzikową?

Zacznę od tego, że najczęstszym błędem jest zaniechanie terapii w czasie remisji – niestety mamy to do siebie, że gdy poprawia nam się wygląd, gdy czujemy się lepiej, to zapominamy o przestrzeganiu zasad. A w przypadku tej choroby to są zasady na całe życie.

Najczęstszym czynnikiem, który szkodzi skórze trądzikowej, jest słońce i intensywne ciepło. Trądzik różowaty zaczyna się uaktywniać już w marcu, kwietniu, gdy tylko zaczyna się robić cieplej i zaczyna być więcej słońca. To choroba, która nie lubi promieniowania ultrafioletowego. Trzeba to jasno powiedzieć: osoby z trądzikiem różowatym powinny unikać opalania. I co ważne, nie chodzi tylko słońce latem. Ono oddziałuje na naszą skórę także zimą, więc osoby chore powinny stosować kremy z filtrem także zimą.

Warto też pamiętać, że kłopotliwe są także gwałtowne zmiany temperatur, np. gdy z mrozu wchodzimy do ciepłego pomieszczenia. Nie sprzyja nam też zanieczyszczenie środowiska – zawarte w smogu kurz, pyły, toksyny i metale ciężkie działają na skórę niezwykle wysuszająco i podrażniają ją.

Bardzo istotną rolę odgrywają też czynniki dietetyczne – osoby z trądzikiem nie powinny jeść ostrych i gorących potraw, muszą unikać żywności przetworzonej, naszpikowanej konserwantami. Cerze naczynkowej i rumieniowej szkodzi też alkohol, a w szczególności czerwone wino.

Jednak najgorsza jest nieprawidłowa pielęgnacja. Skóra naczyniowa, która ma tendencje do zmian trądzikowych, zawsze jest skórą bardzo wrażliwą i źle znosi eksperymentowanie. Niestety, w dobie Instagrama i dostępności właściwie każdego kosmetyku, wiele pacjentek sprawdza na sobie kolejne preparaty poszukując idealnego. Tymczasem w trądziku różowatym takie działania bardzo często przynoszą więcej szkody niż pożytku.

Na koniec muszę zapytać o coś, co w ostatnim czasie nabrało szczególnego znaczenia: czy noszenie maseczek może zaostrzać objawy?

Niestety tak. O tym, że to faktyczny problem, świadczy fakt, że mówi się o ”mask acne” – trądziku maseczkowym. Maseczki podrażniają chorą skórę. Mając trądzik różowaty w aktywnej fazie, jeśli nie możemy zupełnie unikać maseczek starajmy się przynajmniej zmieniać je bardzo często.  A jeśli korzystamy z wielorazowych, koniecznie trzeba je często prać w bardzo delikatnym środku, najlepiej przeznaczonym dla noworodków, aby dodatkowo nie podrażniać skóry.

Rozmawiała Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl, PAP Zdrowie

Dr Ivana Stankovic, dermatolog

Lekarka, członkini Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego (PTD) i właścicielka Kliniki Dermea – Dermatologia i Medycyna Estetyczna. Od wielu lat pogłębia swoje doświadczenie w zakresie leczenia chorób skóry i laseroterapii, chorób przenoszonych drogą płciową oraz dermatologii estetycznej. Specjalizację z dermatologii i wenerologii zdobyła w Klinice Dermatologicznej Akademii Medycznej w Warszawie. Od 2000 roku specjalizuje się w laseroterapii, dermatologii zabiegowej i medycynie estetycznej. Pomaga pacjentom zmagającym się z problemami skórnymi i estetycznymi, wykorzystując najnowsze odkrycia dermatologii i medycyny estetycznej. Stale podnosi swoje kwalifikacje na konferencjach i kursach zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Ciągle szuka nowych rozwiązań terapeutycznych, by jak najlepiej odpowiedzieć na potrzeby swoich  pacjentów. Prywatnie mama dwóch wspaniałych córek. Wielbicielka Nowego Jorku, dumna ze swoich bałkańskich korzeni.

Trądzik jest wywołany infekcją w otworach gruczołów łojowych, czyli mikroskopijnych gruczołach zewnątrzwydzielniczych w skórze. Wydzielają różne oleje, utrzymujące wilgoć w skórze i zapobiegające jej wyschnięciu i pękaniu. Bakterie mogą zatkać gruczoły łojowe. Skutkiem tej niedrożności w wydzielaniu sebum są stany zapalne, obrzęk, ból i zaczerwienienie.

Olej kokosowy hamuje infekcje mikrobiologiczne.

Olej kokosowy jest doskonałym źródłem dwóch najsilniejszych środków przeciwdrobnoustrojowych: kwasu kaprynowego i kwasu laurynowego. Jeśli nałożymy olej kokosowy na skórę, niektóre dobre mikroby przekształcą te kwasy w monokaprynę i monolaurynę. Dzięki temu na skórze powstaje warstwa ochronna. Zasadniczo, bez infekcji drobnoustrojami, trądzik nie może się rozwijać. Nie tylko zastosowanie zewnętrzne, ale również spożywanie oleju kokosowego zapewni podobny poziom ochrony. Jednak zazwyczaj zaleca się bezpośrednią aplikację.

Olej kokosowy jest bogaty w witaminę E.

Olej kokosowy jest bogaty w witaminę E, która zapewnia zdrową skórę i prawidłowe funkcjonowanie gruczołów łojowych. Chroni przed ich zablokowaniem. Dlatego olej kokosowy leczy nie tylko objawy, ale także pierwotną przyczynę trądziku. Witamina E reguluje gospodarkę hormonalną i chroni przed nadmierną produkcją łoju.

Źródło: Newsrm.tv

Kobiety zazwyczaj są zainteresowane tym, jakie skutki niesie za sobą stosowanie antykoncepcji. Niektóre tabletki antykoncepcyjne obniżają poziom androgenów (męskich hormonów płciowych), odpowiedzialnych za trądzik i przetłuszczanie się włosów. To dlatego pigułki te są z pozytywnym skutkiem stosowane jako pomoc w leczeniu tego typu problemów z cerą u kobiet i nastolatek (ten rodzaj terapii zalecany jest w drugiej kolejności, jeśli podstawowe leki na trądzik nie okażą się wystarczająco skuteczne). Kobiety, którym zależy więc na poprawie wyglądu skóry i włosów powinny zapytać lekarza o tabletki o działaniu antyandrogenowym, np. o te na bazie octanu chlormadinonu, pochodną naturalnego progesteronu.

Panie niejednokrotnie obawiają się przyjmowania tabletek, bo boją się wzrostu łaknienia, który mogą one powodować. Same pigułki nie przekładają się jednak bezpośrednio na dodatkowe kilogramy. Składają się na nie raczej błędy w diecie czy niska aktywność fizyczna. Jeśli kobieta prawidłowo się odżywia i uprawia sport, a od momentu rozpoczęcia stosowania tabletek przytyła, prawdopodobnie jest to wina zatrzymującej się w organizmie wody. W tej sytuacji warto odczekać 3-4 cykle, aby organizm „przyzwyczaił” się do zmiany. Jeśli po tym okresie masa ciała nie spadnie, kobieta powinna skonsultować się z ginekologiem, który prawdopodobnie podejmie decyzje o zmianie pigułek na inne lub zleci wykonanie badania poziomu hormonów.

Z roku na rok u pań zmniejsza się poziom estrogenu, a wzrasta ryzyko pojawienia się osteoporozy. Kobiety, które stosowały leki antykoncepcyjne mogą być jednak znacznie mniej nastawione na osteoporozę w późniejszym wieku. Wiąże się to przede wszystkim z tym, że w pigułkach antykoncepcyjnych dostępny jest zazwyczaj estrogen. Można wyróżnić jeszcze jedną zaletę stosowania antykoncepcji hormonalnej. Dzięki niej zmniejsza się ryzyko chorób narządu rodnego, a więc raka jajnika czy raka śluzówki trzonu macicy. Im dłużej kobieta przyjmuje antykoncepcję, tym ryzyko zachorowania jest mniejsze. Bardzo rzadkim działaniem niepożądanym, które nie powinno wpływać znacząco na decyzję o stosowaniu antykoncepcji jest prawdopodobieństwo wystąpienia zakrzepicy. Ryzyko zachorowania jest wyższe u kobiet palących, zwłaszcza po 35. roku życia, u osób otyłych i w przypadku wystąpienia zakrzepicy lub zatoru w rodzinie w młodym wieku.

Antykoncepcja okazuje się być również świetną odpowiedzią na dolegliwości miesiączkowe. Korzystnie wpływa na ograniczenie nadmiernych krwawień, niwelowanie bólu w trakcie menstruacji i zmniejszanie występowania zespołu napięcia przedmiesiączkowego (m.in. bólu piersi, bólów głowy, wzdęć, obrzęków, uczucia ciężkości). Często oddziałuje również na regulację cyklu miesięcznego, a to jest szczególnie istotne dla tych pań, które przed stosowaniem antykoncepcji miały problemy z regularnością miesiączek.

Źródło: On Board Public Relations

Laser i próżnia
Propozycję przetestowania Aclery – nowego, jedynego w Polsce tego typu urządzania do walki z trądzikiem przyjęłam z zainteresowaniem. Od lat na różne sposoby próbuję okiełznać moją kapryśną cerę, ale nie próbowałam jeszcze laserów.
Aclera łączy działanie mechanizmu próżniowego (zasysanie) z terapią laserową (światło).
Technologia została zaprojektowana tak, by zwalczać trzy przyczyny trądziku: bakterie, nadmierną produkcję sebum i skłonność do zatykania porów. Wprawdzie w kosmetologii już wcześniej stosowano światło lasera w walce z trądzikiem (m.in. niebieskie światło IPL), ale terapie miały kilka wad: niektóre były bolesne, inne nie powodowały zmniejszenia ilości sebum i w rezultacie nie likwidowały trądziku tak skutecznie, jak się tego spodziewano. Zabieg z użyciem Aclery składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich to zasysanie. Najpierw otwierane są gruczoły łojowe, a następnie usuwana ich zawartość. Drugi etap to precyzyjne działanie światła, które niszczy bakterię P. acnes, powoduje szok termiczny dla gruczołów łojowych (a tym samym zmniejsza ich aktywność) oraz redukuje zaczerwienienie skóry. Dzięki usunięciu sebum substancje aktywne (np. antybiotyki) łatwiej wnikają w głąb skóry. Zabieg wykonuje się w serii. W zależności od stanu skóry potrzebne będą 2-4 wizyty w gabinecie (co tydzień), a następnie raz na trzy miesiące dla podtrzymania efektu. Po zabiegu trzeba pamiętać o stosowaniu kremów z filtrem.

Zabieg doskonały
Tyle teorii, czas na praktykę. Zaczynamy od demakijażu, a ja zastanawiam się, co będzie czuła moja skóra oczyszczana za pomocą próżni. Okazuje się, że nic…w porównaniu do mechanicznego usuwania zaskórników i wyprysków. Kosmetyczka przesuwa jednorazową końcówką (specjalny tip) po całej twarzy na moment zatrzymując się na jej kolejnych partiach. Głowica najpierw zasysa skórę, a potem wydziela dwa impulsy światła. Oczyszczanie można porównać do mocnego masażu i jest całkowicie bezbolesne. Potem czas na światło. Pierwszy impuls jest nieodczuwalny, drugi – w miejscach, gdzie skóra jest cieńsza (skronie, nasada włosów) przypomina dotknięcie skóry np. gorącą łyżeczką. Kosmetyczka dwukrotnie przesuwa głowicą po twarzy. W zależności od fototypu skóry i jej wrażliwości może modyfikować siłę zasysania i częstotliwość impulsów. Cały zabieg trwa jedynie kwadrans! A moja twarz jest dogłębnie oczyszczona, uspokojona i jak najbardziej „wyjściowa”. Nie ma żadnych śladów, takich jak po mechanicznym usuwaniu zaskórników. Wyrównany jest też koloryt skóry, zmniejszone pory. Już następnego dnia widzę, że cera mniej się przetłuszcza, a buzia jest o wiele gładsza w dotyku. Po dwóch zabiegach Aclery część opornych zaskórników znika, ogniska zapalne ulegają uspokojeniu, a ja z czystym sumieniem mogę polecić ten zabieg osobom, które borykają się z podobnymi problemami ze skórą.
Kalina Samek