Kobiety w jednym z największych polskich zakładów przemysłowych epoki komunizmu wykonywały prace biurowe, kadrowe, administracyjne. Pracowały jako sprzątaczki i jako animatorki kultury. Stanowiły ok. 25% załogi, dlatego ich głos był mocno słyszalny w murach Stoczni Gdańskiej. Nierzadko parały się także ogromnie obciążającymi zadaniami.

- Kobiety wykonywały prace uzupełniające do zadań mężczyzn, jednak tylko pozornie były to lżejsze zajęcia. Często miały one ogromnie destrukcyjny wpływ na zdrowie. Wystarczy wspomnieć chociażby suwnicowe, które spędzały nawet osiem godzin dziennie w kabinie wielkości metr na metr pod samym dachem przykrytym papą, od czego stalowa konstrukcja ekstremalnie się nagrzewała i ciężko było wytrzymać. Praca w halach produkcyjnych była bardzo uciążliwa także na dole, ponieważ wszędzie unosił się kurz, odpady unosiły się do góry i były wdychane przez pracowników i pracownice. To wszystko dostawało się do płuc i często kończyło się, np. pylicą – mówi Tomasz Błyskosz, kierownik oddziału terenowego Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Gdańsku.

Kobietą, która trwale zapisała jest w historii stoczni, jest Anna Walentynowicz. Niepozorna tyko z pozoru. Zaczynała jako spawacz, a następnie suwnicowa. Ze swoich zadań wywiązywała się niezwykle sumiennie: szybko zaczęła przekraczać zakładane normy produkcyjne, przez co otrzymała tytuł przodowniczki. Jednak sławę wśród stoczniowców zdobyła dzięki temu, że wielokrotnie wstawiała się za swoimi współpracownikami i pisała pisma do dyrekcji, w których domagała się poprawy warunków zatrudnienia oraz walczyła o ich prawa. W 1978 roku brała udział w zakładaniu związków zawodowych, przez co stała się ofiarą szykan ze strony kierownictwa zakładu i służb bezpieczeństwa. Jej zwolnienie 8 sierpnia 1980 roku zapoczątkowało strajki, podczas których powstała Solidarność. Jednym z żądań robotników w negocjacjach z szefostwem było przywrócenie Walentynowicz do pracy.

- Niestety, nie zachował się budynek, gdzie Anna Walentynowicz wykonywała swoje obowiązki, natomiast na terenie stoczni, w budynku 42 A można zobaczyć suwnicę, na której pracowała Pani Anna oraz specjalnie obejrzeć wystawę na jej temat. Dzięki temu na własnej skórze można poczuć, w jakich ciężkich warunkach to wszystko się odbywało – opowiada Błyskosz.

W 2020 roku Stocznia Gdańska będzie jedynym polskim kandydatem do wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Narodowy Instytut Dziedzictwa, który koordynuje projekt, chce zarazić ideą wszystkich Polaków i zachęcić ich do kibicowania tej inicjatywie. Dlatego instytucja zainicjowała kampanię „Stocznia Gdańska na listę UNESCO”! Jej celem jest opowiedzenie o historii kolebki Solidarności w nowoczesny sposób.

Źródło i zdjęcia: Archiwum Cyfrowe w Gdańsku

W sumie kraina Pięciu Lądów (Cinque Terre) nie ma nawet pięciu tysięcy mieszkańców, a Riomaggiore z populacją ok. 1,5 tys. osób to największa miejscowość, pierwsza stacja dla turystów docierających z południa Włoch. Tu po raz pierwszy można zauważyć, jak niesamowite jest to miejsce.

Wszystko tu działa nieco inaczej, ponieważ przestrzeni do osiedlenia się jest jak na lekarstwo. Ulice ledwie mieszczą samochody, ponieważ powstały, zanim ktokolwiek o autach myślał. A że miejscowi korzystali z łodzi, prawie każdy dostępny kawałek lądu wykorzystywano do budowy domów. Efekt jest piorunujący – barwna zabudowa piętrzy się na skałach, a wokół niej krajobraz dominują utworzone na przestrzeni wieków tarasy uprawne, na których dojrzewają soczyste owoce.

Kolorowe domy z charakterystycznymi zielonymi okiennicami to dziś turystyczna mekka, w dużej mierze dzięki wpisaniu całej krainy na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1997 roku. Znacznie wcześniej odcięta od reszty świata kraina stała się włoskim parkiem narodowym, w którym tak ląd, jak woda i zabudowa są chronione prawnie.

W Riomaggiore warto spędzić choćby dzień. Bo choć sama miejscowość jest do przejścia w kilka godzin (uwaga, stromo!), to można również oddać się przyjemności leniuchowania na kamienistej plaży czy pływania.

Dalej można wybrać się autem, ale zdecydowanie najlepiej pieszo. Wszystkie pięć miejscowości Cinque Terre łączą ścieżki wykute w skałach, gwarantujące cudowne widoki. Dla leniwych pozostaje kolej. Codziennie przejeżdża tędy ok. 30 pociągów i z jednej wsi do drugiej dociera się w kilka minut.