KONSTYTUCJA RP:

„Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk, pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych i odznaczeń”.

FAKTY Z RYNKU PRACY W POLSCE:

Kobiety w Polsce stanowią około 52 proc. ogółu ludności w wieku 15 lat i więcej. Wśród osób aktywnych zawodowo jest ich blisko 45 proc. Wśród biernych zawodowo – 62 proc. I dość smutna statystyka – od 2016 roku spada aktywność zawodowa Polek. Pracuje lub aktywnie szuka pracy zaledwie 63 proc. z nich. To jeden z najgorszych wyników w Europie.

Ogólnopolska Kampania Społeczna #ToTylkoPłeć – #SiłaKobietBiznesu to pierwsza w Polsce kampania mająca zwracać uwagę na problem i mówić głośno o ciągle obecnej dyskryminacji kobiet na rynku pracy ze względu na płeć. W kampanii udział biorą skuteczne przedsiębiorczynie – prezeski, dyrektorki i właścicielki firm, które nie zgadzają się na nierówne traktowanie w biznesie. Przedsiębiorczynie jednoczą siły, aby pokazać, że biznes to nie rodzaj żeński czy męski, a kompetencje, wiedza, doświadczenie i pasja. Sukces zaś nie powinien być definiowany przez płeć.

Kampania społeczna #ToTylkoPłeć to inicjatywa polskich bizneswomen, które, we współpracy z Centrum Praw Kobiet, chcą zwrócić uwagę na nadal istniejące nierówności ze względu na płeć na polskim rynku pracy.

Kampanii patronuje Urszula Nowakowska, prezeska Fundacji Centrum Praw Kobiet. O prawa kobiet zaczęła upominać się ponad 30 lat temu. Gdy tworzyła Centrum Praw Kobiet, nie miała nawet pojęcia, ile wyzwań przed nią. A jednak nie ustaje, natura „pomagaczki” na to nie pozwala. – Płeć niestety cięgle odgrywa dużą rolę, jeśli chodzi o rynek pracy. Kobiety już na rozmowie często spotykają się z dyskryminacyjnym podejściem, z pytaniami, z którymi mężczyźni nie mają do czynienia: czy są mężatkami, czy planują dzieci – zauważa Urszula Nowakowska. – Kobiety zarabiają mniej, rzadziej awansują, są mniej promowane na wyższych stanowiskach – dodaje.

Ta rzeczywistość zainspirowała polskie praktyczki biznesu do realizacji kampanii. – Kto, jak nie aktywne przedsiębiorczynie wie lepiej, jak statystyki z raportów i badań rynku pracy wyglądają w praktyce. One same niejednokrotnie przebijały szklany sufit, musiały udowadniać, że są tak samo kompetentne, jak ich koledzy, że zasługują na takie samo, a nawet wyższe wynagrodzenie – podkreśla Aneta Zadroga, twórczyni projektu SUKCES JEST KOBIETĄ, który od dekady prezentuje dobre praktyki w biznesie. – Postanowiłyśmy przypomnieć głośno o istniejących nierównościach, z nadzieją i przekonaniem, że za kilkanaście lat, będą one tylko przykrym wspomnieniem. Dopóki tak się nie stanie, będziemy mówić głośno o tym, co na rynku pracy należy zmienić!

Twarzami kampanii, które zaangażowały się w działania na rzecz wyrównywania szans i możliwości kobiet w sferze zawodowej, są: Dominika Kolmaga, Justyna Dziedzic-Wińska, Justyna Grondke-Trąbska, Patrycja Bartosz-Burdiak, Sabina Obwiosło-Budzyń, Paulina Piliszek, Marta Omachel i prezeska Centrum Praw Kobiet Urszula Nowakowska.

Kobieta częścią majątku męża

Kobiety na świecie poświęcają na nieodpłatną pracę 2 razy więcej czasu niż mężczyźni.

W 113 krajach świata nie ma przepisów, które wprowadzałyby obowiązek równej płacy kobietom i mężczyznom wykonującym taką samą pracę.

W 18 krajach na świecie mężczyźni w świetle prawa mogą zabronić żonie pracy zarobkowej.

W 7 krajach świata nie ma gwarantowanej zapłaty za urlop macierzyński.

W Kamerunie kobieta, która chce podjąć pracę zarobkową, musi posiadać na to zgodę męża.

W Liberii po śmierci męża kobieta nie tylko nie ma żadnych praw do jego majątku, ale też jest uznawana za jego część.

W Czadzie i Nigrze kobieta potrzebuje zgody męża, by móc otworzyć konto w banku.

W Jemenie kobieta nie może opuścić domu bez pozwolenia męża.

Ale, dyskryminacja kobiet w sferze zawodowej i zarobkowej to nie tylko destynacje odległe od Polski kulturowo, jak Afryka czy Bliski Wschód. Do 1977 również w Niemczech kobieta do założenia własnego konta w banku potrzebowała zgody męża. Do 1973 konta w banku kobieta nie mogła założyć w… Stanach Zjednoczonych. A kartę kredytową wydaną na własne imię i nazwisko w USA kobieta może posiadać dopiero od 1974 roku.

Pozostańmy chwilę w Stanach. Do 1978 roku kobieta nie miała gwarancji zatrudnienia w przypadku zajścia w ciążę. W praktyce oznaczało to, że ciężarną pracodawca mógł zwolnić z dnia na dzień bez żadnych konsekwencji. Do 1977 roku nie istniało pojęcie molestowania seksualnego w miejscu pracy i kobiety, które go doświadczały nie miały żadnych podstaw prawnych, by dochodzić swoich praw przed sądem. Do 2010 roku kobiety płaciły wyższe składki za takie samo ubezpieczenie zdrowotne niż mężczyźni.

Pokutujący stereotyp Matki Polki

Konstytucja RP mówi tak: „Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk”.

A jak wygląda praktyka na polskim rynku pracy? Ponad trzy czwarte rodaków uważa, że miejsce kobiety jest w domu, przy dzieciach. Od 2016 roku spada aktywność zawodowa Polek. Pracuje lub aktywnie szuka pracy zaledwie 63 proc. z nich. To jeden z najgorszych wyników w Europie. Dane statystyczne wykazują też większe bezrobocie wśród kobiet niż mężczyzn.

- Niestety, pozycja kobiety w biznesie jest znacznie słabsza od pozycji mężczyzny. Co za tym idzie, kobiety potrzebują więcej motywacji i otuchy. Często się zdarza, że potrzebująca wsparcia wstydzi się o nie poprosić – zauważa Dominika Kolmaga, właścicielka TAX TODAY i podkreśla, jak ważne jest wzajemne wsparcie i inspiracja. – Dlatego dzielmy się swoimi successstories, fuckupstories, pokazujmy innym, podobnym nam, może słabszym, a może bardziej doświadczonym, że biznes ma prawdziwe ludzkie oblicze. Że czasem coś się udaje, a czasem wręcz przeciwnie. Jeśli dziś wydaje Ci się, że Twoja historia nic nie wniesie, mylisz się. Zawsze znajdzie się osoba, która po jej przeczytaniu poczuje ulgę albo nabierze wiatru w żagle!

Większość obowiązków związanych z funkcjonowaniem rodziny w dalszym ciągu częściej spoczywa na barkach kobiet, co powoduje, że pracują na dwa etaty – w pracy i w domu. Dwie trzecie Polaków jako czynnik utrudniający awans kobiet wskazuje społeczne przyzwyczajenie do tego, że to mężczyźni zajmują wysokie stanowiska w hierarchii zawodowej.

- Obserwuję bacznie to, co się dzieje wokół. Nawet nie mówię o kwestiach fundamentalnych, jak prawo do własnego zdania i wyboru, które są nam w tym kraju kobietom ewidentnie zabierane. Bardziej chodzi mi o kobiety, które na pozór wydają się silne i samodzielne, ale tkwią w przekonaniach i stereotypach na swój temat. Widzę to też w swoim otoczeniu. Mam wrażenie, że realizują nie tyle swoje cele, co oczekiwania innych wobec nich. Bardzo chciałabym to zmienić, dodać kobietom – już w wieku dziewczęcym – siły i zachęcić je do prawdziwego spojrzenia w siebie, zawalczenia o siebie – zauważa Sabina Obwiosło-Budzyń, współzałożyciel firmy Space4trade Sp. z o.o., zajmującej się organizacją targów międzynarodowych i dodaje – A przecież coraz więcej kobiet aplikuje na stanowiska inżyniera budowy, kierownika robót czy kierownika budowy. I te kobiety są bardzo dobrze przygotowane do takich funkcji. Jak się już decydują na studia budowlane i je kończą, to mają świadomość z czym ten zawód się wiąże. Taka praca musi sprawiać im przyjemność i muszą czuć, że się w niej realizują. Co raz większy udział kobiet w tego typu zawodach to naprawdę dobry trend.

Bądź grzeczna, bo tak wypada!

Niestety, jak pokazują statystyki, kobiety zajmujące wysokie stanowiska nie są wolne od negatywnych doświadczeń. 53 proc. kobiet natrafiło na przeszkody w karierze. Specjalistki i menedżerki częściej od swoich kolegów doświadczają sytuacji, w których o ich szansach zawodowych decydują stereotypy, nieuświadomione uprzedzenia lub dyskryminujące praktyki.

- Na świecie jest mnóstwo uzdolnionych, wspaniałych kobiet, które boją się wyjść ku swoim marzeniom, bo utożsamiają się z zasłyszanymi stereotypami, siedząc wśród swoich obaw. Obawy te rosną niekiedy z nimi od dziecka, gdy ciągle słyszą „bądź grzeczna,” „dziewczynce nie wypada.” Wyrastają w poczuciu, że powinny być układne, ciche, bo tego od nich świat wymaga – mówi Patrycja Bartosz-Burdiak, Prezes Zarządu Orbis Cannabis Sp. z o.o., prawniczka. - A przecież, jeśli kobieta chce dojść do wymarzonego celu, to jest w stanie w tym dążeniu przyłożyć się i dać z siebie sto procent. Natura obdarzyła kobiety wyjątkową umiejętnością planowania, łączenia różnych dziedzin życia w każdym aspekcie, zarówno zawodowym, jak i domowym. Do tego należy dołączyć empatię, czułość, delikatność, rozwagę w działaniu – zaznacza.

Tymczasem badania są bezwzględne, kobiety pełniące w firmach role kierownicze, jako przeszkodę wskazują negatywne i krzywdzące opinie na temat tzw. „kobiecego stylu zarządzania”, stereotypowo postrzeganego jako zbyt emocjonalny, z nadmierną skłonnością do kompromisów i brakiem posłuchu wśród podwładnych.

Jednak praktyczki wiedzą z doświadczenia, że te przekonania to pokutujące stereotypy. – Skuteczna kobieta biznesu rozumie cel, do którego chce dążyć. Ma wizję i wierzy w to, co robi i co chce osiągnąć. Pokora, cierpliwość, uczciwość, umiejętność słuchania – to wszystko działa na naszą korzyść. Wymaga więcej od siebie, ale potrafi stawiać granice – podkreśla Marta Omachel, twórczyni i założycielka firmy M ART – projektowanie wnętrz.

Niestety, wieloletnie budowane poczucie niższej wartości oraz otoczenie myślące stereotypowo i krzywdząco, utrudniają Polkom kariery. – To, co nam potrafi przeszkadzać to przede wszystkim brak poczucia własnej wartości i kompleksy – one sprawiają najczęściej, że wątpimy we własne możliwości. Wspomniałam również o otoczeniu, uważam, że ludzi w najbliższym otoczeniu należy dobrać tak, aby pomagali nam w naszym własnym rozwoju. Mam bardzo wielu znajomych, ale zdarzało mi się również wchodzić w toksyczne relacje, które próbowały podcinać mi skrzydła lub czerpać ze mnie energię. Kiedy znajdujemy w sobie tę siłę, która pozwala odciąć tego typu znajomości to nasza uwaga skupia się na tym, co jest dla nas najważniejsze – zauważa Justyna Grondke-Trąbska, twórczyni, założycielka i właścicielka marki „Aesthetic”.

Umiejętności i osiągnięcia, a nie płeć!

Według Bilansu Kapitału Ludzkiego, projektu badawczego Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i Uniwersytetu Jagiellońskiego, kobiety w Polsce realnie zarabiają o 30 proc. mniej niż mężczyźni, częściej też pracują w niepełnym wymiarze, a pandemia przysporzyła im jeszcze więcej obowiązków związanych z domem i opieką nad dziećmi.

A przecież, jak zauważają i podkreślają bohaterki Kampanii #ToTylkoPłeć: Współczesne kobiety są znakomicie wykształcone, niezależne, otwarte na świat, praca zawodowa ma dla nich duże znaczenie. Bardzo często jest tak, że są lepiej wykształcone, mają lepsze kwalifikacje i predyspozycje do danego stanowiska niż mężczyźni.

- Nie zmienia to jednak faktu, że do tej pory nie udało im się osiągnąć takiej pozycji, jak mężczyznom. Może wynika to z uwarunkowań kulturowych (ale ile można hołdować takim poglądom? W końcu mamy XXI wiek!), może z tego, że kobiety zawsze były traktowane jako te słabsze, tzw. „gorsza płeć”. Chciałabym, żeby kobiety w sferze zawodowej traktowane były na równi z mężczyznami i aby oceniano je na podstawie ich wiedzy, umiejętności i osiągnięć zawodowych, a nie według płci – mówi Paulina Piliszek, współwłaścicielka MYONI Group w segmencie nieruchomości premium. Ma również praktyczne rady w tym zakresie. – Uważam, że kobietom powinno stworzyć się dogodne warunki pracy, a one odwdzięczą się z nawiązką. Przede wszystkim, radziłabym postawić na budowanie zrównoważonego zespołu, składającego się zarówno z kobiet, jak i mężczyzn, niedyskryminowanie kobiet, pokonanie niechęci pracodawców do zatrudniania kobiet na wyższych stanowiskach, zaufanie kwalifikacjom zawodowym kobiet, inwestowanie w szkolenia dla kobiet, różnego rodzaju programy mentoringowe – wylicza.

Według raportu OECD kobiety bardziej niż mężczyźni są narażone na kryzys. Spadek kosztów na cele społeczne bardziej dotyka kobiety, ponieważ to one pełnią funkcje opiekuńcze, np. odrabiają lekcje z dziećmi, kiedy są zamknięte szkoły. Na rynku pracy kobiety też tracą. Przede wszystkim przez stereotyp, że to mężczyzna utrzymuje rodzinę.

A jednak, w czasie kryzysu, to kobiety poszerzają swoją wiedzę i zdobywają nowe kwalifikacje, reagując na potrzeby i zmiany rynku. Prawie połowa kobiet objętych badaniem THINKTANK i BIGRAM w ostatnich dwóch latach rozwinęła swoje kompetencje w posługiwaniu się mediami społecznościowymi, a niemal dwie piąte w obszarze cyfrowym. Kobiety mają pełną świadomość tego, że transformacja cyfrowa dzieje się tu i teraz.

- Kobiety są wszechstronne i nie robią z tego problemu! (śmiech). Są niesamowite w robieniu wielu spraw naraz, zajmowaniu się domem, pracą, swoim rozwojem, wychowywaniem dzieci – zauważa Justyna Dziedzic-Wińska, założycielka i prezeska firmy Arcus Medical Polska. – Kobiety, które znam i z którymi współpracuję potrafią dostosować się do zmieniających się warunków, szukają nowych przestrzeni dla siebie. Każda z nich (w tym ja), przeszła trudną drogę, aby znaleźć komfortowe dla siebie miejsce, gdzie ważne są umiejętności i dialog, a nie tylko płeć. Kobiety w Polsce wykonują o wiele cięższą i dłuższą pracę niż mężczyźni do osiągnięcia swojej stabilizacji zawodowej. Potrzeba też dużo samozaparcia, aby nie rezygnować ze swoich planów – zaznacza.

- Trzeba być asertywnym i zwyczajnie robić swoje. Jest faktem, że kobiety mają trudniej – tu nie mam wątpliwości. Czasami mam wrażenie, że nawet jesteśmy „karane” za prowadzenie działalności, choć nie dosłownie, rzecz jasna – mówi Monika Chajęcka, właścicielka kilku firm, w tym Welcomefinance. – Zawsze znajdzie się ktoś, kto chciałby coś wytknąć, a jednocześnie nie zawsze jest pewność, z czego to się bierze. Wydaje mi się, że może to mieć źródło w męskiej chęci pokazania siły, wyższości – dodaje.

Jak zauważają bohaterki kampanii #ToTylkoPłeć, ważne jest nie tylko mówienie o nierównościach, ich piętnowanie i postulaty zmian. Ważne jest działanie u podstaw i wiele zależy od samych kobiet tworzących biznesowe imperia i odnoszących sukcesy zawodowe.

- Na koniec mam specjalny apel dla kobiet o tzw. „niewciąganie drabiny” – te, którym się udało osiągnąć wysoką pozycję w firmie, niech wspierają swoje współpracownice, podwładne – dodaje Paulina Piliszek. – Pozbądźmy się myślenia, że skoro ja musiałam do wszystkiego dojść sama swoją ciężką pracą, to żadnej kobiecie nie pomogę, niech przejdzie to samo, co ja. Dziewczyny, to nie ma sensu, pomagajmy sobie nawzajem, a świat, również ten zawodowy, będzie lepszy!

Grafiki promocyjne:

Zdjęcia: Maciej Grochala/ Sukces jest Kobietą

MUA/ stylizacja: Wojciech Kozub/ Sukces jest Kobietą

Grafika: Michał Karaś/ Sukces jest Kobietą

Produkcja: Aneta Zadroga/ Sukces jest Kobietą

Kierowniczka projektu: Dagmara Wójcik-Jędrzejewska

Realizacja: ZESPÓŁ Grupy Medialnej LIFESTYLE: Franek Mazur. Łukasz Frydel, Michał Wójcik, Przemysław Jędrzejewski, Magdalena Dzik-Kordas, Go Jarema, Dagna Starowieyska,  MILEK Design, plan zdjęciowy – Centrum Praskie KONESER, Hotel MOXY.

Źródła badań i statystyk:

Raport „Rosnąca siła kobiet – kobiety na rynku pracy” zrealizowano przez CubeResearch na zlecenie Bigram i THINKTANK.

Raport Hays Poland „Kobiety na rynku pracy 2022”.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego oraz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.

Książka Melindy Gates: „Moment zwrotny. Jak kobiety rosną w siłę i zmieniają świat”.

W jednym z wywiadów dla SUKCES JEST KOBIETĄ mówi:

Potrzebujemy powszechnej zmiany w podejściu do przemocy. Przede wszystkim ważne jest, aby nie traktować przemocy jako sprawy prywatnej, domowego konfliktu. Musimy zauważyć, że przemoc ma płeć i wiąże się ściśle z brakiem równości pomiędzy kobietami i mężczyznami. Ważną kwestią jest przełamywanie stereotypów dotyczących ról płciowych, uczenie komunikacji bez przemocy. Działania edukacyjne i profilaktyczne na rzecz przeciwdziałania przemocy wobec kobiet i dziewcząt muszą być prowadzone równolegle z działaniami na rzecz równouprawnienia płci i powinny być integralną częścią programów nie tylko dla szkół, ale także przedszkoli i żłobków. Im wcześniej zaczniemy, tym większa szansa na sukces.

W tej publikacji prezentujemy materiał backstage z realizacji sesji zdjęciowej do 8. edycji książki SUKCES JEST KOBIETĄ, której Bohaterką będzie Urszula Nowakowska.

Fot. główne: Maciej Grochala/SUKCES JEST KOBIETĄ

Fot. backstage: Michał Wójcik/GM LIFESTYLE

Wychowanie i kultura, w jakiej żyjemy ma przecież ogromny wpływ na nasze życie i wybory, których dokonujemy. Jak pokazują liczne badania – kobiety i dziewczynki są mniej pewne siebie niż mężczyźni i chłopcy, co w sposób nieunikniony przekłada się na różne sfery naszego życia, w tym również postrzeganie własnych kompetencji, możliwości oraz oceny własnych dokonań.

Kierowana przeze mnie organizacja Centrum Praw Kobiet, od ponad 20 lat pomaga kobietom odbudować poczucie własnej wartości, odzyskać wiarę w siebie i własne możliwości działania. Wiemy jak jest to trudne, szczególnie, jeśli chodzi o kobiety, które doświadczały przemocy ze strony partnera. To podstawa naszych działań, mających na celu wprowadzenie zmian w życie tych kobiet, tak, aby umiały dokonywać świadomych wyborów.

Nasz najnowszy projekt to Akademia Mocy Kobiet, gdzie proponujemy kobietom szereg warsztatów, które mają im pomóc wzmocnić się, odkryć wewnętrzną siłę i talenty, dzięki czemu będą mogły realizować marzenia, odnosić sukcesy, dostrzegać je i nie wstydzić się o nich mówić. Projekt „Sukces jest Kobietą”, pokazując kobiety, które w różnych obszarach odniosły sukces, ich drogę do jego osiągnięcia, stanowi niewątpliwie inspirację dla innych i  przyczynia się do przełamywania tej niczym nieuzasadnionej skromności oraz niepewności kobiet, zachęca do innego spojrzenia na swoje życie i na to, co udało nam się osiągnąć. Dziękuję całemu Zespołowi Grupy Medialnej Lifestyle za tę inicjatywę oraz wysiłek włożony w realizację tego ważnego społecznie projektu.

Urszula Nowakowska

Założycielka i Dyrektorka fundacji Centrum Praw Kobiet

Urszula Nowakowska, założycielka i dyrektorka fundacji Centrum Praw Kobiet: Naszą misją jest działanie na rzecz przeciwdziałania przemocy i dyskryminacji kobiet w życiu publicznym oraz w rodzinie. Dążymy do tego, aby kobiety miały nie tylko takie same jak mężczyźni prawa, ale również możliwości ich realizacji. W naszej codziennej pracy kierujemy się przekonaniem, że przemoc wobec kobiet stanowi naruszanie praw człowieka, a państwo ma obowiązek podejmować wszelkie niezbędne kroki, zapewniające ochronę przed wszystkimi formami przemocy i dyskryminacji. Staramy się również pokazywać związki pomiędzy przemocą wobec kobiet oraz dzieci, a także promować standardy dostępu oraz specjalistycznej i kompleksowej pomocy. Dążymy do tego, aby odbiorczynie usług pomocowych były ich aktywnym podmiotem, których głos się liczy i jest brany pod uwagę zarówno w formułowaniu oferty pomocowej jak i w procesie tworzenia oraz stosowania prawa.

W jaki sposób fundacja realizuje statutowe założenia?

Staramy się łączyć w codziennej działalności różne formy aktywności. Istotną rolę w tym co robimy odgrywają szeroko rozumiane działania edukacyjne oraz ukierunkowanie na zmiany w prawie i w praktyce jego stosowania. Prowadzimy także projekty badawcze, szkolenia i warsztaty, mamy bogatą ofertę wydawniczą: poradniki i ulotki dla kobiet, specjalistów, raporty… Niezwykle ważne jest świadczenie pomocy kobietom, których prawa są naruszane.

Bardzo zaciekawił mnie projekt „Piękna i Majętna”, gdyż w jego ramach odbywają się także spotkania z kobietami sukcesu… Proszę powiedzieć coś więcej na ten temat.

Realizując ten projekt wychodziłyśmy z założenia, że kobiecie, która jest niezależna ekonomicznie, łatwiej jest uwolnić się ze związku, w którym jest krzywdzona i odbudować swoje życie. Nasze działania zmierzały do tego, aby pokazać jej, że pomimo traumatycznych doświadczeń życiowych, kobieta może na nowo odkryć swoje wewnętrzne i zewnętrzne piękno, ale również moc i siłę, która pozwoli jej się uniezależnić ekonomicznie od sprawcy przemocy. Celem projektu było nie tylko wzmocnienie naszej oferty pomocowej skierowanej do indywidualnych kobiet i ich dzieci, ale również stworzenie miejsca gdzie kobiety mogłyby odzyskać siłę wewnętrzną poprzez udział w warsztatach wzmacniających ich psychikę, uczących asertywności, autoprezentacji i poruszania się po rynku pracy, zarządzania i planowania finansowego. Istotną częścią naszych działań było doradztwo zawodowe i wspieranie kobiet w znalezieniu lub zmianie zatrudnienia lub rozpoczęciu działalności gospodarczej. Dzięki naszemu projektowi spora grupa naszych klientek znalazła pracę i usamodzielniła się. Ważnym elementem projektu było również stworzenie przestrzeni do działalności samopomocowej, miejsca do rozwijania inicjatyw samokształceniowych, spotkań z kobietami sukcesu oraz uczestniczek tzw. Babskiego Banku Wymiany Dóbr i Usług.

Równouprawnienie kobiet to temat, który niestety nadal wymaga ogromnej uwagi. Proszę powiedzieć, jak pani zdaniem wygląda ta kwestia w środowisku biznesowym w Polsce? Czy kobiety, które zakładają firmy, mają trudniejszy start niż mężczyźni?

Rzeczywiście wciąż mamy wiele do zrobienia w kwestii równouprawnienia kobiet i mężczyzn. W mojej opinii również w środowisku biznesowym pozycja kobiet daleka jest od ideału. Widać to doskonale jeśli spojrzymy chociażby na statystyki dotyczące prezesów firm. Z badania zrealizowanego przez CRIBIS.pl wynika, że zaledwie 22 proc. firm jest zarządzanych przez kobiety i najczęściej są to mniejsze firmy, których obroty są ponad dwukrotnie niższe niż w przypadku firm kierowanych przez mężczyzn. Nie jest żadnym zaskoczeniem, że najwięcej kobiet jest w branżach sfeminizowanych, w których zarobki nie należą do najwyższych, takich jak pomoc społeczna (tu kobiety przeważają – 53 proc. kadry menedżerskiej), sprzedaż detaliczna na straganach i targowiskach (40 proc.), służba zdrowia (39 proc.), edukacja (38 proc.).

Wiele kobiet prowadzących firmy, z którymi miałam kontakt, skarżyło się, że napotykało na dodatkowe, w porównaniu z mężczyznami, bariery. Spotkałam się z kobietami, które mówiły o próbach podważania ich kompetencji, okazywanym braku zaufania do ich wiedzy i umiejętności, zniechęcaniu do pracy na własny rachunek, lekceważącemu traktowaniu w kontaktach biznesowych, w bankach, a nawet przez klientów. Pamiętam kobietę weterynarkę, która prowadziła przychodnię zatrudniającą kilku lekarzy, w większości mężczyzn. Chociaż jej kwalifikacje zawodowe były najwyższe, to jednak nierzadko spotykała się z jawnym ich deprecjonowaniem przez klientów przychodni, którzy np. wprost mówili, że woleliby pójść do mężczyzny, a raz po operacji, którą ona wykonała dziękowali koledze, który jej tylko asystował. Pamiętam też klientkę Fundacji, która poskarżyła się, że kiedy starała się o kredyt, to poproszono ją, aby przyszła z mężem. Inna z kolei zwierzyła mi się, że chociaż była informatyczką, a jej mąż humanistą, to zakładając firmę w branży informatycznej zdecydowała się założyć ją na nazwisko męża. Obawiała się, że jako kobieta nie będzie traktowana poważnie w branży zdominowanej przez mężczyzn.

Spotykałam kobiety, które narzekały nie tyko na brak wsparcia ze strony partnera, ale zniechęcanie ich lub wręcz zakazywanie jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Mężczyźni bywają także zazdrośni z powodu odnoszonych przez kobiety sukcesów zawodowych. Pamiętam jak kilka lat temu w wywiadach prowadzonych z kobietami doświadczającymi przemocy, dwie respondentki mówiły, że nie wykorzystywały swojego potencjału lub starały się umniejszać swoje sukcesy, aby nie dawać mężowi powodów do zazdrości i w konsekwencji przemocy. W trakcie pracy w Centrum Praw Kobiet spotykałam się jednak również z takimi przypadkami, że mąż lub partner zakładał firmę, którą sam prowadził na nazwisko żony, zmuszał ją do brania kredytów, a później zostawiał ją z długami i odchodził.

Co powinno się zmienić, żeby kobietom było tak po prostu lepiej?

Potrzebna jest niewątpliwie edukacja, uczenie dziewczynek i młodych kobiet, że niezależność ekonomiczna jest wartością, że powinny inwestować w siebie, we własny rozwój i karierę zawodową. Zależność ekonomiczna od mężczyzny sprawia, że wiele kobiet tkwi w związkach, w których są źle traktowane przez swoich partnerów, poniżane, zdradzane, a nawet bite, a na starość zostawiane bez żadnego zabezpieczenia finansowego.

Kobiety powinny śmielej wkraczać w dziedziny gospodarki dotychczas zdominowanej przez mężczyzn, być bardziej asertywne i pewne siebie, ale to znowu edukacja i przeciwdziałanie stereotypom w postrzeganiu ról płciowych.

Przydałoby się także więcej solidarności pomiędzy kobietami i wzajemnego wspierania się w relacjach biznesowych. Kobiety rozpoczynające pracę, własną działalność i te powracające po latach przerwy do aktywności zawodowej, potrzebują wsparcia, aby łatwiej mogły pokonać pojawiające się problemy, uwierzyć w siebie, w swoje umiejętności i kompetencje. Kobietom często brakuje asertywności, nie dostrzegają lub nie potrafią wyeksponować swoich umiejętności i wiedzy jaką posiadają.

W Centrum Praw Kobiet bardzo dobrze się sprawdziła prowadzona w ramach wspomnianego już projektu „Piękna i Majętna” samopomocowa grupa dyskusyjna dla kobiet poszukujących pracy lub chcących ją zmienić.

W Polsce brakuje aktywnej polityki państwa i programów promujących równouprawnienie kobiet i mężczyzn oraz rozwiązań instytucjonalnych, które sprzyjałyby ich wdrażaniu. Podejmowanym w tym zakresie działaniom na szczeblu państwa zawsze brakowało ciągłości, spójności i kompleksowego spojrzenia. Pomimo tych braków patrząc z perspektywy ponad 25 lat mojego zaangażowania w działania na rzecz praw kobiet, trudno nie dostrzec oczywiście postępu jaki się w Polsce dokonał w tym okresie. Mamy niezłe przepisy w kodeksie pracy dotyczące dyskryminacji i równego traktowania, rośnie świadomość kobiet dotycząca obszarów nierównego traktowania, kobiety coraz aktywniej walczą o swoje prawa.

W moim głębokim odczuciu wciąż mamy jednak wiele do zrobienia. Konieczne jest propagowanie partnerskich relacji w rodzinie i większego zaangażowania mężczyzn w prowadzenie domu i wychowanie dzieci, bez tego trudno moim zdaniem osiągnąć rzeczywiste równouprawnienie kobiet w innych sferach życia. Mężczyźni powinni być zachęcani do brania urlopów ojcowskich i rodzicielskich, a programy godzenia życia rodzinnego i zawodowego powinny być skierowane do obu płci, a nie tylko do kobiet. Potrzebny jest także zinstytucjonalizowany system opieki nad dziećmi i innymi osobami zależnymi, gdyż opieka nad nimi spoczywa głównie na barkach kobiet.

Dlaczego wspieranie kobiet na rynku pracy jest istotne? Czym różnią się polskie realia od zagranicznych?

Jeżeli poważnie traktujemy działania na rzecz równouprawnienia płci to wspieranie kobiet w dostępie do rynku pracy musi być istotnym elementem polityki. Wciąż mamy przecież do czynienia z dyskryminacją kobiet w dostępie do zatrudnienia i awansu zawodowego, kobietom jest trudniej kiedy usiłują rozpocząć lub gdy prowadzą własną działalność gospodarczą. Wskaźnik aktywności zawodowej kobiet w Polsce należy do jednych z niższych w Unii Europejskiej. Kobiety przeważają wśród bezrobotnych i dłużej niż mężczyźni pozostają bez pracy. Inwestowanie w niezależność ekonomiczną kobiet to także profilaktyka przemocy wobec kobiet i pomoc w uwalnianiu się ze związków, w których są bite i upokarzane.

Nie możemy jednak ograniczać się do działań aktywizujących kobiety zawodowo. Wspieranie aktywności zawodowej kobiet, to także ułatwienia w godzeniu ról zawodowych i rodzinnych, tanie i dostępne żłobki i przedszkola, większe zaangażowanie mężczyzn w proces wychowania dzieci, promowanie partnerskich relacji w rodzinie, tak aby codzienne obowiązki domowe nie spoczywały w większości na barkach kobiet, przeciwdziałanie molestowaniu i dyskryminacji w miejscu pracy.

Jeśli miałabym odpowiedzieć na pani pytanie i porównać polskie realia do zagranicznych, to oczywiście wiele zależy od tego, do jakich krajów się porównujemy. Są kraje gdzie sytuacja jest znacznie gorsza i kraje gdzie wskaźnik aktywizacji zawodowej kobiet jest znacznie wyższy niż w Polsce, gdzie więcej kobiet zajmuje kierownicze stanowiska, a dysproporcje w zarobkach pomiędzy kobietami i mężczyznami są niższe. Polska nie wypada najlepiej na tle innych krajów europejskich jeśli chodzi o dostęp do żłobków i przedszkoli oraz zaangażowanie mężczyzn w dzieleniu codziennych obowiązków domowych, w tym związanych z wychowaniem dzieci.

Fundacja prowadzi także liczne kampanie na rzecz kobiet, które doświadczyły przemocy. Ten temat jest szczególnie delikatny i istotny. Kto zgłasza się do fundacji? W jaki sposób udzielana jest pomoc?

Naszą pomoc kierujemy przede wszystkim do kobiet, które doświadczyły przemocy i dyskryminacji. Wśród naszych klientek są kobiety z różnych grup społecznych, o rożnym statusie i poziomie wykształcenia. Kobiety mogą w Centrum Praw Kobiet korzystać z długofalowej pomocy lub poprzestać na jednorazowej konsultacji, która pomoże im uporządkować swoją sytuację życiową i rozpoznać możliwości wprowadzenia w niej zmian. Dążymy do tego, aby nasza pomoc była kompleksowa i wychodziła naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom naszych klientek. Nasza praca z kobietami ma charakter niedyrektywny, nie mówimy im co i jak mają zrobić, pokazujemy tylko możliwości jakie mają i staramy się je wspierać na drodze do realizacji należnych im praw. Staramy się również, aby kobieta zrozumiała, że nie jest sama, że są inne kobiety, które mają podobne doświadczenia, że są ludzie, którzy będą ją wspierać na niełatwej drodze odzyskiwania godności i należnych jej praw.

Oferta pomocowa Centrum Praw Kobiet obejmuje:

• pomoc w przeprowadzeniu wstępnej diagnozy sytuacji w jakiej się znalazła kobieta, w ocenie istniejących zagrożeń oraz w opracowaniu planu bezpieczeństwa i pomocy
• bezpłatne porady prawne (kontakt bezpośredni, mailowy i telefoniczny), socjalne (bezpośredni), finansowe (bezpośredni) i psychologiczne (kontakt bezpośredni, mailowy i telefoniczny)
• udział w grupach wsparcia oraz w warsztatach i spotkaniach edukacyjnych
• pomoc i zapewnienie pokrzywdzonym kobietom asysty w kontaktach z policją, prokuraturą i sądami
• bezpłatne poradniki, ulotki prawne i psychologiczne w tym m.in. „Poznaj swoje prawa jeśli jesteś ofiarą przemocy domowej”
• • bezpieczne schronienie dla kobiet i dzieci w Specjalistycznym Ośrodku Wsparcia
• prowadzenie telefonu zaufania oraz interwencyjnego dla kobiet doświadczających przemocy (głównie w wolontariacie, a ostatnie dwa lata wyłącznie w wolontariacie).

Co chciałaby pani przekazać naszym czytelniczkom?

Chciałabym powiedzieć o trudnej sytuacji CPK i zaapelować o wsparcie finansowe, ale też pomoc w naszych próbach prowadzenia odpłatnej działalności na cele statutowe i wspierania naszych klientek w powrocie na rynek pracy.

Można nas wspierać poprzez wpłaty na nr konta Fundacji CPK: 59 1020 1156 0000 7102 0059 9241 lub na stronie: http://pomocdlakobiet.cpk.org.pl/

Z góry serdecznie dziękujemy za wszelką pomoc!

Rozmawiała: Agnieszka Słodyczka
Fot. Archiwum Bohaterki