Kto dla pani jest ideałem kobiety – polityka?
Na pewno taką osobą, którą bardzo poważam i zawsze uważałam za wspaniałą, była Izabela Jaruga-Nowacka. Była osobą, dla której równość ludzi w ogóle, nie tylko kobiet, była wartością bardzo ważną. Bardzo sprawnie, umiejętnie, z olbrzymią determinacją, potrafiła realizować tę wartość w praktyce.

Skoro jesteśmy przy autorytetach. Jak pani ocenia wpływ  Margaret Thatcher w polityce, ale pod kątem kobiet, które tą dziedziną życia społecznego chcą się zajmować?
Jest na pewno ikoną dla wielu osób. Była polityczką liberalną ekonomicznie, a z drugiej strony konserwatywną społecznie. Była osobą ważną dla Europy, działania jej rządów pozostawiły bardzo znaczące piętno na współczesnej polityce.

Co pani myśli o sytuacji zawodowej kobiet w Polsce? Wszelkie badania i statystyki wskazują, że, pomimo równych, a nawet większych kwalifikacji, ciągle zarabiają mniej i awansują trudniej. Co możemy zrobić?
Na początek, nie pozostaje mi nic innego jak zgodzić się z tym, co zostało powiedziane. Na pewno przemiany w kulturze i świadomości społecznej są takimi, które następują bardzo wolno. Przekonywanie, argumentowanie, doświadczanie, pokazywanie pozytywnych wzorców, powinno być działaniem na rzecz zmiany. Ale niezbędne są też zmiany w prawie, bo prawo ma także swą funkcję kulturotwórczą. Zmiany prawa będą przyśpieszały te procesy. Ze względu na szczególną sytuację kobiet, która wynika też z obiektywnych biologicznych przesłanek: połogu, okresu okołoporodowego, mamy inny od mężczyzn punkt widzenia. Nasz interes w rywalizacji z mężczyznami na rynku pracy musi być odzwierciadlany w polityce i w prawie. Inaczej kobiety nigdy nie będą traktowane równoprawnie. Obecna sytuacja nie służy nikomu. Także mężczyznom.

Kobieta mając do spełnienia kilka ról – partnerki, żony, matki, pracownika, nie dostaje wsparcia od państwa, aby godzić te wszystkie role.
Właśnie o to chodzi. Nawet prawa, które byłyby równe w wielu zakresach dla kobiet i mężczyzn, nie stanowią o równości faktycznej, czyli o równości szans, w momencie, kiedy kobieta ma dodatkową rolę do spełnienia w społeczeństwie, opiekę nad małym dzieckiem. W tym czasie, kobieta traci swoje zawodowe szanse. Wraca do pracy, dostaje te same lub mniejsze pieniądze, albo nie może już wrócić, bo jej miejsce jest zajęte. Dla przedsiębiorców to też jest trudna sytuacja. Dlatego należy dostrzec tu rolę państwa, którego zadaniem powinno być rekompensowanie kobietom strat, jakie ponoszą na rynku pracy. Bo różnorodność na rynku pracy, w tym także różnice między kobietami a mężczyznami, to także wartość uruchamiająca mechanizm innowacyjności, stymulująca aktywność, przedsiębiorczość.

Cały materiał znajduje się w 16. majowo – czerwcowym wydaniu EksMagazynu.

W Polsce w dalszym ciągu zdarzają się podobne przypadki, chociaż Sąd Najwyższy, w uchwale z 2009 r. stwierdził, że wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony wyłącznie z powodu osiągnięcia przez niego wieku emerytalnego stanowi bezpośrednią dyskryminację ze względu na wiek i pozostawił samemu zainteresowanemu pracownikowi decyzję, co do konkretnej chwili zrealizowania tego prawa. Teoretycznie więc pracodawcy nie mogą traktować osiągnięcia wieku emerytalnego jako łatwego sposobu na pozbycie się niewygodnego z jakichś powodów pracownika. Niestety, wielu przedsiębiorców broni się również przed zatrudnianiem osób znajdujących się w trakcie 4-letniego okresu ochronnego, czyli wtedy, kiedy pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikom, którym brakuje do osiągnięcia wieku emerytalnego czterech lub mniej lat.

Zdaniem 60% dorosłych Polek i Polaków wiek wpływa również na wysokość zarobków osób na tym samym stanowisku. Wskazują tak badania przeprowadzone na potrzeby projektu Równe Traktowanie Standardem Dobrego Rządzenia, realizowanego przez biuro pełnomocniczki rządu ds. równego traktowania, Agnieszkę Kozłowską-Rajewicz. W badaniu tym, przeprowadzonym w listopadzie i grudniu 2011 roku przez Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego wzięło udział 1715 osób w wieku 18-65 lat. Duża część respondentek i respondentów (29%) reprezentuje pogląd, że pracownice i pracownicy w Polsce wolą w miejscu pracy nie ujawniać swojego wieku. Zdaniem 23% osób wiek jest ukrywany przed współpracownikami, natomiast 21% uważa, że wiek jest trzymany w tajemnicy z obawy przed nieprzychylną reakcją przełożonego. Niechęć do ujawniania swojego wieku może być spowodowana obawami przed mobbingiem lub nierównym dostępem do szkoleń czy awansów. Badania przeprowadzone w Małopolsce wśród pracowników dowodzą, że mobbing jest najczęstszym rodzajem nierównego traktowania na rynku pracy w stosunku do osób starszych. Sytuacja ta dotyczy prawie 31% kobiet i 25% mężczyzn powyżej 45 roku życia. Skutki takich zachowań mogą być poważne i odbić się na stanie zdrowia pracownika.
Postawę dyskryminacyjną wobec starszych pracowników może tłumaczyć (ale nie usprawiedliwiać) opinia pracodawców na ich temat. Znajdziemy ją w opracowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości „Wstępnych standardach zarządzania wiekiem w przedsiębiorstwach” (www.zarzadzaniawiekiem.pl; www.parp.gov.pl). Według niej cechuje ich: niższy poziom wykształcenia, brak znajomości języków obcych oraz umiejętności obsługi komputera, niechęć do uczenia się i problemy z przyswajaniem wiedzy, problemy zdrowotne, ograniczona sprawność fizyczna, mała komunikatywność oraz mało wydajna, wolna praca. Opinia taka jest niewątpliwie krzywdząca dla większości starszych pracowników, dlatego promowanie idei zarządzania wiekiem oraz pozytywnego wizerunku starszych pracowników mogłyby przyczynić się do poprawy sytuacji osób starszych na rynku pracy oraz przynieść korzyści polskim przedsiębiorstwom. Tym bardziej, że przedłużenie wieku emerytalnego do 67-go roku życia spowodowało, iż 50-latkowie są dopiero
w połowie swojego życia zawodowego.