Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała otyłość za najgroźniejszą chorobę przewlekłą, która nieleczona prowadzi do rozwoju chorób układu krążenia, cukrzycy typu 2, zespołu metabolicznego, zaburzeń hormonalnych, a także zwiększa ryzyko zachorowań na niektóre nowotwory.

Według WHO koszty medyczne związane z leczeniem chorób powodowanych przez nadwagę i otyłość w 2025 r. mogą sięgnąć aż 1,2 bln dolarów.

Nadwagę mają te osoby, których wskaźnik BMI przekracza 25 punktów. Otyłość liczona jest powyżej 30 punktów w tej skali i jest ona szczególnie niebezpieczna dla zdrowia.

Według najnowszych danych Światowego Indeksu Bezpieczeństwa Żywnościowego, opracowanego przez Economist Intelligence Unit (EIU) na zlecenie firmy DuPont, w Polsce otyłość dotyczy już 23,2 proc. populacji.

Jedynym pocieszeniem jest zahamowanie – przynajmniej na razie – tempa, w jakim Polacy gwałtownie przybierali na wadze (w 2017 r. jest to spadek o 2 proc. w porównaniu do 2016 r). Nadal jednak ludzi otyłych u nas jest o 1,7 proc. więcej, niż wynosi średnia w Europie, sięgająca obecnie 21,5 proc.

W Europie najwięcej osób otyłych jest w Wielkiej Brytanii (27,3 proc.), Irlandii (25,5 proc.) i Czechach (23,8 proc.). Najmniej otyłych na naszym kontynencie jest w Serbii (17,8 proc.), Holandii (18,6 proc.) i Danii (19 proc.).

Polska ma taki sam odsetek osób otyłych, co Norwegia (23,2 proc.), a nieznacznie wyprzedza nas m.in. Rosja (23,1 proc.), Białoruś (22.2 proc.) i Węgry (22 proc.).

Na całym świecie w 1975 r. otyłych było 105 mln ludzi, a w 2016 r. ich liczba zwiększyła się do 1,1 mld. Jeśli nic się nie zmieni, to już w 2025 r. jedna czwarta populacji Ziemi będzie cierpiała z powodu otyłości – ostrzega World Obesity Federation.

W USA 34,3 proc. populacji zmaga się z otyłością, ale w 2030 r. otyła może być prawie połowa Amerykanów (aż 47 proc.). Podobnie jest w krajach arabskich, takich jak Katar, Kuwejt, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Arabia Saudyjska, Oman, gdzie jedna trzecia społeczeństwa zmaga się z otyłością.

W Jordanii 31,5 proc. populacji jest otyła, a w Turcji – 29,3 proc. Najmniejszy odsetek otyłych w krajach rozwiniętych jest nadal w Japonii, gdzie kłopoty z otyłością ma zaledwie 3,3 proc. populacji.

Opublikowany niedawno najnowszy raport WHO alarmuje, że w wielu krajach zwiększa się liczba otyłych dzieci i młodzieży. W ostatnich 40 latach na świecie wzrosła ona aż dziesięciokrotnie: z 11 mln do 120 mln.

W 2016 r. najwięcej otyłych dzieci i młodzieży było w Polinezji i Mikronezji (25,4 proc. dziewcząt i 22,4 chłopców).

W Europie Zachodniej i Północnej oraz w Stanach Zjednoczonych otyłość wśród najmłodszej części społeczeństwa ustabilizowała się i przestała wzrastać. Nadal jednak otyła jest znaczna część dzieci i nastolatków. W USA otyłych jest 19,5 proc., dziewcząt i 23,3 proc. chłopców.

Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia w Warszawie prof. Mirosław Jarosz przekonuje, że z otyłością i nadwagą można skutecznie walczyć. Jak mówi specjalista, wykazał to 12-tygodniowy program redukcji masy ciała przeprowadzony w 42. przychodniach i szpitalach. Objęto nim 1,7 tys. osób z nadwagą lub otyłością (ze wskaźnikiem BMI od 25 do 45 punktów), głównie kobiet. Aż u 95 proc. osób udało się uzyskać spadek masy ciała, zwykle od kilku do kilkunastu kilogramów (średnio o prawie 5 kg na osobę).

U znacznej części osób obniżył się również poziom cholesterolu i trójglicerydów we krwi oraz stężenie glukozy na czczo. Był to efekt zmniejszania masy ciała, jak i zmiany styku życia na bardziej korzystny dla zdrowia.

Więcej informacji na temat zasad zdrowego żywienia na stronie internetowej www.zachowajrownowage.pl.

Te niepokojące statystyki nie biorą się z niczego, ponieważ nadmierną wagę ma prawie co druga dorosła kobieta (49%) i prawie dwie trzecie mężczyzn (64%)! Tak, to my pokazujemy młodym, że nie muszą o siebie dbać, więc również do nas należy pokazanie, że dbać jednak trzeba. Problem jest tym poważniejszy, że rosnąca nadwaga u dzieci i młodzieży oznacza jeszcze większe ryzyko nadwagi i otyłości w dorosłym życiu.

Wg Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej (IDF 2014), Polska jest już teraz na czwartym miejscu wśród 10 krajów z największym na świecie występowaniem stanu przedcukrzycowego. Przewiduje się, że do 2035 roku Polska obejmie niechlubne prowadzenie w tej kategorii, wyprzedzając Kuwejt, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Malezję czy Hongkong. Jeśli statystyka nie przemawia do wyobraźni wystarczająco, to przypominamy, że to właśnie dzisiejsze nastolatki z Polski będą u progu cukrzycy najczęściej na świecie!

Skąd to się bierze? Z naszych codziennych nawyków i tego, jak wychowujemy nasze dzieci. – Eksperci podkreślają, że po dynamicznym wzroście konsumpcji przekąsek w Polsce w ostatnich latach (głównie produktów słonych, słodkich i zawierających dużo tłuszczu) obecnie spożywa je już aż 99 proc. dzieci w wieku przedszkolnym! Tymczasem z badań niezbicie wynika, że osoby spożywające kilka przekąsek w ciągu dnia mogą wraz z nimi zjeść około 1000 kcal więcej niż osoby żywiące się w sposób tradycyjny – alarmuje prof. dr hab. Mirosław Jarosz, Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia.

Efekt tych pozornie błahych zaniedbań może być bardzo smutny: dzisiejsze dzieci będą żyć krócej i w gorszym zdrowiu od swoich rodziców. Nadwaga i otyłość to przecież dopiero zaczątek dla długiej litanii chorób, od cukrzycy począwszy, a na złośliwych nowotworach skończywszy.

Do najistotniejszych czynników rozwoju otyłości zalicza się nieprawidłowe żywienie, polegające przede wszystkim na zbyt wysokim spożyciu tłuszczu pochodzenia zwierzęcego (m. in. żywność typu fast food), cukrów prostych i soli, a zbyt niskim – warzyw i owoców oraz pełnoziarnistych produktów zbożowych.

Jednocześnie jako społeczeństwo, Polacy zdecydowanie uprawiają zbyt mało aktywności fizycznej, co w istotnym stopniu przyczynia się do rozwoju nadmiernej masy ciała. Szacuje się, że zaledwie 30% dzieci i młodzieży oraz 10% dorosłych uprawia formy ruchu, których rodzaj i intensywność obciążeń wysiłkowych zaspakajają potrzeby fizjologiczne organizmu. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest stale niska świadomość w zakresie potrzeb aktywności fizycznej.

Tymczasem dzieci nie tylko są najbardziej narażone na otyłość, ale również najłatwiej sprowadzić je z tej drogi. Trudniej o zmianę nawyków w późniejszym życiu, tymczasem dziecko na pozytywną zmianę jest tak samo podatne, jak na tę negatywną. Stąd więc kampanie w szkołach, ale to za mało. Konieczna jest pomoc dorosłych, którzy swoim zachowaniem i codziennymi wyborami muszą dawać przykład. Dziś Europejski Dzień Otyłości, najlepsza chwila, by zacząć zmiany w swoim otoczeniu!

Źródło: Instytut Żywności i Żywienia

Chorzy z przejedzenia
Brytyjski odpowiednik NFZu finansuje zabiegi, kiedy otyłość zagraża życiu pacjenta. W tym momencie kolejka do operacji jest dłuższa niż ilość refundowanych zabiegów. Z tego powodu Brytyjczycy decydują się płacić za zabiegi z własnej kieszeni. Cena założenia opaski na żołądek (ang. gastric band) waha się pomiędzy 5, a 8 tys. funtów, a bypassu żołądka między 9,5, a 15 tys.. Wyspiarze szukają też możliwości wykonania jej po niższej cenie, za granicą. Według obliczeń UK’s National Obesity Forum, leczenie osoby z BMI powyżej 40 jest 3,5 razy droższe niż osoby, w „normalnym” rozmiarze.
Według danych opublikowanych przez BBC, otyłość kosztuje Wielką Brytanię 4,2 miliarda funtów rocznie. O ile opinia publiczna zgadza się co do faktu, że płacenie za operacje żołądka jest inwestycją na przyszłość (odchudzony pacjent mniej choruje, zatem rzadziej odwiedza lekarza), o tyle NHS brakuje na radykalne działania budżetu, jednocześnie przy sytuacji, kiedy coraz częściej doraźnej pomocy wymaga chorobliwie otyła część społeczeństwa. Szacuje się, że w Wielkiej Brytanii jest już ponad milion osób z BMI pomiędzy 40 a 50, czyli właśnie chorobliwie otyłych. Ponad 30 proc. dzieci na Wyspach cierpi na otyłość.
Polska na tle Wielkiej Brytanii wcale nie wypada rewelacyjnie. Już 60 proc. społeczeństwa ma nadwagę lub jest otyła (wyniki badań Instytutu Żywności i Żywienia z czerwca 2012 – przyp. red). Bardzo szybko gonimy kraje zachodnie w niechlubnych statystykach. Różnica polega na tym, że na wyspach traktuje się otyłość jako problem narodowy i od państwa wymaga się wdrożenia rozwiązań, które mają mu zaradzić. Tak, jak alkoholik, który publicznie, przed bliskimi przyznał się, że ma problem, tak Wielka Brytania analogicznie zrobiła w kwestii otyłości.
Deputowany z departamentu zdrowia, Lord McColl opublikował w ostatnim czasie plan walki z otyłością w Wielkiej Brytanii, który zawrzeć można w dwóch frazach: „mniej jedz, więcej ćwicz”. – To najgorsza epidemia, jaka dotknęła Wielką Brytanię od ponad 100 lat – przyznaje McColl. – Zabija miliony, kosztuje miliardy, a lekarstwo jest proste – jeść mniej. Żyjemy w bardzo dziwnym świecie, połowa świata umiera z powodu głodu, druga połowa, obżera się. Otyłość to problem, który zaczyna dotyczyć niemal każdego kraju – kwituje McColl.
Diane Abbott z Partii Pracy określiła poglądy McColla jako zupełnie oderwane od rzeczywistości. Niemniej zwróciła uwagę, że rząd sam zapętla się w swoich działaniach: najpierw ze szkół usuwa się lekcje sportu, aby zaraz mówić o tym, jak ruch jest ważny w walce z otyłością.
Baronowa Murphy, psychiatra: “Lord McColl ma absolutną rację – otyli powinni jeść mniej. Wszyscy powinniśmy jeść mniej, bo współczesny świat się przejada. Ale dla permanentnie otyłej osoby odstawienie jedzenia jest jak odstawienie heroiny! Prawie niemożliwe. Dlatego otyłe osoby potrzebują wsparcia od rządu w walce z otyłością.”
Jamie Oliver, znany kucharz, natychmiast po słowach McColla skrytykował rząd za to, że ten nie robi nic, żeby zapobiec epidemii nadwagi. Zarzucił autorom programu do walki z otyłością, że nie ma tam restrykcji dla firm fast foodowych dotyczących używania soli, tłuszczu, regulacji dot. kaloryczności produktów, itd.

Let’s move!
Otyłość jest na tyle poważnym problemem w Stanach Zjednoczonych, że za odchudzanie społeczeństwa wzięła się pierwsza dama Michelle Obama. Pani prezydentowa zaczęła od podstaw społeczeństwa, czyli od dzieci. Jej kampania „Let’s move” niedawno obchodziła dwulecie istnienia. W swoich działaniach Michelle Obama zwracała się do polityków i działaczy o budowanie większej ilości ścieżek rowerowych, placów zabaw, podawanie w szkole zdrowych posiłków. Michelle kierowała operacją odchudzania narodu nie tylko z murów Białego Domu. Pierwsza Dama odwiedzała szkoły i sprawdzała czy wywiązują się z obietnic. Ponadto, nie było dla niej problemem wskoczyć w dres i ćwiczyć z dziećmi podczas lekcji wuefu. Jej apele zostały usłyszane przez Walmart – spożywczego giganta. Producent żywności obiecał zmniejszyć ilości tłuszczów, soli i cukrów w swoich produktach.
Obama nie ma złudzeń, że zmieni nawyki Amerykanów w krótkim czasie. Nie jest również przekonana co do prawdziwości obietnic składanych jej przez przedsiębiorców odnośnie zmian w produkcji żywności. Mimo wszystko, wierzy, że działania „Let’s move” zaprocentują dla przyszłych pokoleń.
Znakiem czasów może być też fakt, że niedawno otwarto w Indiach, w Armitsar pierwszy wegetariański McDonald. Z menu tamtejszej restauracji zniknęły burgery i tzw. Wraps. Fast foodowa sieciówka, obarczana często winą za dodatkowe centymetry i kilogramy milionów ludzi na świecie, ma 33 tys. restauracji na całym globie. Przedstawiciele marki twierdzą, że wegetariański McDonald w Indiach to świetny pomysł ze względu na obowiązującą religię. Niemniej jednak, należy to uznać za przełom.

Cały materiał znajdziecie w XIII numerze EksMagazynu.