Czasami jednak pies pomaga zupełnie mimowolnie, wyłącznie dzięki swojemu wyjątkowo wyczulonemu węchowi. Na pewno znacie anegdoty i reportaże telewizyjne o psach, które uporczywie wąchały lub lizały komuś konkretne miejsce na ciele, a potem okazało się, że w tym właśnie miejscu jest nowotwór.

Mówimy o raku piersi, prostaty czy czerniakach. Niektórzy twierdzą, że na podstawie oddechu psy incydentalnie rozpoznawały już nowotwory płuc. Ciężko to udowodnić, ponieważ pies często instynktownie wącha oddech swojego pana.

Trop jest jednak na tyle silny, że naukowcy od dłuższego czasu mu się przyglądają. Pierwsza próba zbadania, czy pies czuje nowotwór, miała miejsce jeszcze w 1989. Na początku lat 2000. udało się przeprowadzić kilka badań, w których psia skuteczność w rozpoznaniu zaatakowanych przez nowotwór komórek wynosiła nawet 99%.

I takie wyniki są powtarzalne. W tym roku jedna z amerykańskich firm specjalizujących się w detekcji zapachów ogłosiła, że jej psy rasy beagle miały prawie 97% skuteczności w wyborze próbek krwi od osób ze złośliwym rakiem płuc. Podobne badanie z 2011 wykazało nieco niższą zdolność diagnostyczną, 93% na podstawie próbki zapachowej oddechu.

Może nie osiągnięto jeszcze 100%, ale liczby i tak imponują. Na tyle, że wielkie media – pokroju National Geographic czy Huffington Post – piszą z wielkim optymizmem o przełomach medycznych. Zdolność do wyczuwania raka jest już udowodniona. Ale… nie w praktyce. Co innego zbadać próbki z udziałem kilkunastu psów testowych, a co innego wprowadzić program, w ramach którego psy będą umiały wyczuć u nieświadomej osoby, że ta jest chora. A tak właśnie ten rzekomy przełom jest przedstawiany.

Wszystkie prowadzone dotąd pilotażowe badania z udziałem psów rozczarowują. U żywych ludzi zdolność do wyczucia choroby wciąż jest incydentalna i opiera się na wzajemnej znajomości psa i jego pana. Jeśli Twój pies zaczyna podejrzanie obwąchiwać jakiś fragment ciała i robi to regularnie, możesz dla spokoju ducha zrobić badania. Jednak do realnego prowadzenia diagnostyki z udziałem psów wciąż bardzo daleko. Być może bardziej realistyczne okaże się opracowanie sztucznego testu bazującego na mechanizmie psiego nosa. Wspomniane wyżej amerykańskie beagle będą badane dalej, by ustalić jakie stężenia i których substancji są wyłapywane przez czuły psi nos. Nadzieja jest, efektów jeszcze nie możemy być pewni.

Noc jest magiczną porą. Wtedy to zmienia się sposób widzenia, a nasz słuch znacznie się wyostrza. Ten czas sprzyja zresztą lepszemu słyszeniu, ponieważ przez panującą wilgoć, dźwięki rozchodzą się lepiej w powietrzu i łatwiej można je usłyszeć. Co ciekawe człowiek słyszy tylko 10 proc. tego co zwierzę, a nietoperz, który leci, „krzyczy” głośniej niż młot pneumatyczny, który pracuje. Jest to jednak zakres fal, którego ludzkie ucho nie jest w stanie odebrać.

Nie mamy również czegoś, co jest niezwykle potrzebne zwierzętom, a więc zmysł echolokacji. Jak to funkcjonuje np. u nietoperza? Wysyła on dźwięk, który odbija się od przeszkody i trafia do jego uszu. Dzięki temu zwierzę jest w stanie ocenić, w jakiej odległości od niego znajdują się poszczególne przedmioty. Echolokacja ma jednak pewien minus – kiedy jest mgła i pada deszcz, nietoperz nie lata.

Innym ze zmysłów, który warto wzmocnić, by poruszać się w nocy jest zmysł chemiczny. Jak miałby wyglądać człowiek charakteryzujący się doskonałym węchem? Najlepiej, żeby miał wielki nos i mógł nim kierować w dowolną stronę. Z pewnością dobrze rozwinięty jest on u wilków. 130 cm kwadratowych powierzchni ich nabłonka węchowego zawiera miliony komórek wychwytujących zapach. Dla porównania ludzie mają ok. 3 cm kwadratowych z pięcioma milionami takich komórek. Co ciekawe, wąchać można nie tylko nosem. Niektóre gatunki robią to również poprzez język.

Interesujące jest również to, w jaki sposób możliwe jest odbieranie promieniowania podczerwonego, które wysyłają inne żywe organizmy. Taką zdolność nazywamy termodetekcją. Pomocny w nocnym trybie życia jest także doskonale rozwinięty zmysł dotyku. Ludziom przydałyby się więc czułki, szczecinki, włoski lub super czułe palce. Zupełnie jak u ropuch czy szopów praczy, które w zimnym potoku szukają pod kamieniami smacznych bezkręgowców. Specjalne szczecinki mają dookoła otworu gębowego np. sowy czy lelki kozodoje.

Wygląda zatem na to, że jeśli chcielibyśmy stać się nocnymi odkrywcami musielibyśmy się jeszcze sporo nauczyć, a do tego zyskać zdolności jakich nie miał nawet żaden superbohater – mają je bowiem jedynie zwierzęta.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl