Chociaż wzrost dorosłego człowieka zależy głównie od czynników genetycznych, nie bez znaczenia są też warunki, w jakich się on wychowuje. W poprzednich badaniach wykazano, że niebagatelną rolę w regulacji wzrostu (i zdrowia) odgrywa na przykład poziom wykształcenia rodziców. Teraz dr Ewa Jarosz z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN oraz dr Alexi Gugushvili z Uniwersytetu Oksfordzkiego (W. Brytania) potwierdzili tę zależność i ustalili, że równie duże znaczenie w tym przypadku ma umiejętność rozumienia czytanego tekstu (functional literacy).

Badacze uwzględnili dane pochodzące od prawie 40 tys. osób biorących udział w Life in Transition Survey – sondażu przeprowadzonym w 2016 roku w 34 krajach Europy i Azji, w tym także w Polsce.

Okazało się, że ze wzrostem dziecka w dorosłym życiu korelował zarówno poziom wykształcenia matki, jak i stopień opanowania umiejętności rozumienia czytanego tekstu przez oboje rodziców, którego wskaźnikiem wykorzystanym w badaniu była liczba posiadanych w domu książek.

„Pozytywny związek między liczbą książek a wzrostem jest rozszerzeniem poprzednich badań i wynika z faktu, że wysoka liczba książek jest dobrym wskaźnikiem tzw. functional literacy rodziców. Functional literacy oznacza umiejętność rozumienia czytanego tekstu. Rodzice mający tę umiejętność potrafią lepiej zadbać o zdrowie i dobrostan potomków, co w rezultacie przyczynia się do ich lepszego stanu zdrowia i wyższego wzrostu, także w dorosłym życiu” – komentuje dr Ewa Jarosz.

„To kolejne badanie pokazujące, że umiejętność czytania jest ważna nie tylko dla własnego zdrowia i zdrowia potomków, ale także dla wzrostu dzieci w przyszłości” – dodaje badaczka.

PAP – Nauka w Polsce, Aleksandra Piasta, ooo/ zan/

Zdaniem specjalistów już nawet 20 proc. Polaków ma objawy ostrego stresu. Wśród nich jest wielu rodziców, którzy pozbawieni pomocy dziadków, niań i szkoły sami muszą dźwigać ciężar opieki nad dziećmi, najczęściej łącząc to z pracą zdalną. Do tego często dochodzi brak poczucia bezpieczeństwa finansowego i zdrowotnego, poczucie utraty lub ograniczenia możliwości rozwoju osobistego, narastająca frustracja z powodu przedłużającej  się izolacji społecznej.

- O wypaleniu rodzicielskim można powiedzieć, że wynika z tego, że sił i zasobów jest mniej niż potrzeb. Dotyczy ono najczęściej trzech obszarów: pierwszy to wyczerpanie psychofizyczne, gdy rodzic czuje się stale zmęczony, zniechęcony, a sen czy wypoczynek nie regeneruje jego sił. Drugi to nieefektywność – zarówno ta realna, jak i poczucie braku bycia skutecznym i efektywnym rodzicem. I trzeci to dystans emocjonalny w stosunku do dziecka, partnera, a czasem też innych. Taka osoba może zamknąć się w sobie i odizolować emocjonalne od bliskich – mówi psycholożka Joanna Węglarz, terapeutka EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) ze Studia Psychologicznego.

Poznaj źródło problemu: przyczyny wypalenia

Przyczyn wypalenia w pełnieniu rodzicielskich funkcji może być kilka. Odpowiedzialny za to bywa brak wystarczających zasobów emocjonalnych, które mogą wynikać z trudnego dzieciństwa, problemy emocjonalne, brak wsparcia w partnerze czy przeciążenia codziennymi obowiązkami.

Swoje „dokładają” wysokie oczekiwania społeczne, zarówno te zewnętrzne, czyli wymagania otoczenia, jak i wewnętrzne – związane z perfekcjonizmem i samokontrolą.

Częste w dzisiejszych czasach poczucie osamotnienia i utraty autonomii mogą spowodować, że rodzic czuje się zredukowany do roli osoby opiekującej się i takiej, która musi być zawsze odpowiedzialna.

- Możemy czuć się przygnębieni, bezsilni i osamotnieni. Przedłużająca się sytuacja osłabiła nasze poczucie bezpieczeństwa oraz przynależności. Wiele osób nie potrafi się odnaleźć w nowej rzeczywistości i tęskni za wieloma aspektami życia. Może to powodować, że nawet zaradne osoby nie radzą sobie w tej trudnej sytuacji, a widmo pandemii, której końca nie widać, może tylko pogarszać ich stan psychofizyczny. Warto wziąć pod uwagę, że czas na przeczekanie się skończył, teraz należy szukać nowych sposobów na działanie. Inaczej nasze życie stanie się jeszcze trudniejsze lub nie do zniesienia – ostrzega psycholożka.

Sposoby na wypalenie

Nie jest się jednak bezradnym. Są pewne sposoby, które pozwolą przetrwać trudny czas. Oto 10 podpowiedzi:

• Czujesz się zmęczony, smutny, bezradny, wściekły. Nie ma sensu tym emocjom zaprzeczać. One są i pełnią ważną rolę sygnalizacyjną. Inną sprawą jest to, co z tymi emocjami zrobisz.
• Sprawdź swoje zasoby. Zastanów się, na kogo ze znajomych możesz liczyć, a kto być może odbiera ci energię. Zastanów się, co jest najważniejsze, a co można sobie odpuścić. Być może okaże się, że zaniechanie wymycia okien i rezygnacja z pieczenia ciast jest niską ceną za podniesienie komfortu życia.
• Podejmij próbę zadbania o równowagę pomiędzy pracą i życiem rodzinnym. Naucz się wyłączać służbowy komputer w określonych godzinach.
• Nie staraj się być perfekcjonistą we wszystkim co robisz, daj sobie trochę luzu. Wybierz jeden dzień w tygodniu, w którym pozwolisz na urlop od niektórych obowiązków.
• Pamiętaj o zdrowym egoizmie – zadbaj o 15-30 minut tylko dla siebie każdego dnia. Zakomunikuj to domownikom.
• Poszukaj okazji do śmiechu. Oglądaj z rodziną komedie, śmieszne filmiki, zróbcie sobie wieczór opowiadania kawałów, albo zagrajcie w gry, które sprawią, że oderwiecie się od codzienności.
• Praktykuj wdzięczność – postaraj się każdego dnia znaleźć choć jedną rzecz, za którą możesz być wdzięczna/y.
• Stosuj metody relaksacyjne np. ćwiczenia oddechowe lub mindfulness.
• Nie rezygnuj ze swojego hobby, ale też dbaj o nowe rytuały i sposoby na spędzanie czasu. Rola rodzica nie jest jedyną, jaką pełnisz w życiu.
• Pamiętaj, że nie musisz być idealnym rodzicem. Dziecko uczy się od ciebie także tego, jak radzić sobie z emocjami złości czy smutku.

Jeśli przeżywasz ataki paniki, masz problemy ze snem (wybudzasz się nocy, nie możesz zasnąć, dręczą cię koszmary senne), nie widzisz dla siebie nadziei, przeżywasz skrajne stany emocjonalne, skontaktuj się z psychologiem lub lekarzem. Możesz skorzystać z licznych telefonów zaufania.

Źródło: Studio Psychologiczne

Oprac. mw, jw, PAP Zdrowie

Cisza ponad wszystko?

Niezależnie, czy badani są operatorzy obiektów, czy ich goście, za największą zaletę wszyscy uznają ciszę i spokój. Dzieci wprowadzają chaos i rozpraszają uwagę, a komfort odwiedzających stoi na pierwszym miejscu. Dla operatorów dziecko jest też trudnym do zaspokojenia klientem, ponieważ trudniej przewidzieć potrzeby kogoś, kto czasami nie umie ich jeszcze wyrazić.

Co więcej, przypadki hoteli przekształconych na miejsca tylko dla dorosłych pokazują, że taki ruch może się opłacać. – Od przejścia na tryb „adult-only” mamy więcej rezerwacji. To tylko szacunki, ale notujemy o ok. 20% większe obłożenie i o 15% wyższe stawki dzięki zmianie klienteli – ujawnił Twan Gielen, właściciel Hotel30 w austriackim Annenheim dla Click. Magazine.

Najczęściej jednak o zmianie profilu decydują względy czysto praktyczne. Wśród hoteli z ograniczeniem wiekowym (a waha się ono od progu 12 do 18 lat) bardzo niewiele miałoby możliwość zapewnić odpowiednią infrastrukturę dla opieki i rozrywki mniejszych dzieci. Zwykle problemem jest brak miejsca, stąd decyzja o ograniczeniu oferty do węższej grupy odbiorców. W przypadku sieci hotele adult-only to tylko uzupełnienie oferty większych obiektów tradycyjnych. Znalezienie przestronnego hotelu rozważającego zmianę profilu graniczy z cudem.

– Trudno wyobrazić sobie radosne miejsce bez dzieci. Poza bawialnią w Domku Magdalenki i placami zabaw, które już mamy, planujemy basen zewnętrzny i duży wodny plac zabaw – nad brzegiem jeziorka z widokiem na daniele i muflony. Jesteśmy w tej luksusowej sytuacji, że dysponujemy 14 hektarami, więc miejsce znajdzie się dla każdego – przyznaje Jarosław Dziak, dyrektor generalny Pałacu Mortęgi na Mazurach.

Dla kogo hotel bez dzieci?

Podobnie jak w przypadku restauracji nieobsługujących rodzin z małymi dziećmi, ograniczenie grona klientów powoduje spore kontrowersje. Odbiór społeczny jest często negatywny, zwłaszcza że rodzicom z dziećmi i tak ciężej organizować wyjazdy niż singlom czy parom.

Demografia jasno jednak wskazuje, że miejsce dla przestrzeni wolnych od dziecięcego gwaru będzie rosło. Przyrost naturalny w krajach rozwiniętych jest niski, coraz więcej par świadomie rezygnuje z rodzicielstwa, a inne nie mogą mieć dzieci pomimo starań. Jednak nie tylko singlom czy bezdzietnym parom może zależeć na wypoczynku w ciszy. Jak podkreślają operatorzy obiektów, większość ich gości ma własne pociechy i dokładnie dlatego przyjeżdżają do miejsc, gdzie ich nie ma.

Katarzyna Dzik-Makara, psycholog i terapeuta rodzinny, nie jest zdziwiona potrzebą wytchnienia. – Czasami rodzic ma sobie za złe samo rozważanie wypoczynku bez dzieci. A przecież nawet zostawiając dziecko na kilka dni, zawsze planuje się możliwie najlepszą opiekę i zabezpiecza jego pobyt. Zwłaszcza w obecnych czasach wyznaczanie granic, w tym granicy dostępności i czasu własnego, jest bardzo istotne – mówi Katarzyna Dzik-Makara.

Jej zdaniem zamiast pochopnej stygmatyzacji takich obiektów warto docenić zalety wynikające z pobytu osobno. Jak mówi znana wśród terapeutów mantra, „spokojny i szczęśliwy rodzic to spokojne i szczęśliwe dzieci”. Dla rodziców wyjazd to czas na reset, a dla dzieci na nowe doświadczenia.

Wspólne wyjazdy wciąż cenniejsze

Wyjazd bez dzieci raz na jakiś czas może być korzystny, ale najlepszy dla rodziny jest jednak wspólny wypoczynek. Nie musi to jednocześnie oznaczać spędzania każdej sekundy razem.

– Nie ma dyskusji, że czas spędzony wspólnie jest najcenniejszy i najbardziej owocny, zwłaszcza że często taki wyjazd to jedyne autentycznie wspólne doświadczenie pomiędzy codziennymi obowiązkami. Ale rodzic powinien pamiętać o sobie, choćby dla higieny i zdrowia psychicznego. Gdy jest możliwość – poza wspólną rozrywką – zrobić coś osobno i dobrze się bawić, to może być wręcz zbawienne – uważa Katarzyna Dzik-Makara.

Terapeutka sama ma trójkę małych dzieci i również jako rodzic poleca pomiędzy wspólnymi chwilami znaleźć czas na własny odpoczynek. Zwłaszcza w Polsce, gdzie zanotowano najwyższy w Europie wskaźnik wypalenia rodzicielskiego, taka rada wydaje się bezcenna. Operatorzy hoteli również robią coraz więcej, by zapewnić rozrywkę dzieciom, a rodzicom dać chwilę dla siebie.

Wspomniany już Pałac Mortęgi znalazł swoją receptę. – Układ przestrzenny zabytkowego pałacu gwarantuje miejsce dla każdej grupy bez kolizji. Rodzice mogą w ciszy odbywać zabiegi w pałacowym SPA lub posiedzieć w jacuzzi, gdy dzieci przytulają się do alpak lub kreatywnie bawią pod okiem opiekuna – chwali się Jarosław Dziak z Pałacu Mortęgi.

Dodaje jednak z przekorą, że rodziny z dziećmi i tak zwykle większość dnia spędzają na pobliskich atrakcjach, jak stok narciarski, trasy rowerowe, wieża widokowa czy tor tubingowy, dlatego hotelowi pozostało uzupełnienie listy atrakcji. W końcu podczas udanego wyjazdu – solo czy z dziećmi – nie ma miejsca na nudę.

Co gorsza, przemoc doświadczona w dzieciństwie może pozostawić ślady w psychice na całe życie, dlatego tak ważne, by do niej nie dochodziło i by wiedzieć, co robić, kiedy do niej doszło.

Przemoc wobec dzieci: skala zjawiska i przyczyny

Z badań prowadzonych przez TNS OBOP na zlecenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że jednym z głównych czynników sprzyjających stosowaniu przemocy wobec dzieci są problemy w rodzinie lub życiu osobistym dorosłych.

Eksperci uczulają, że przemoc nie jest zamknięta tylko do stereotypowych tzw. trudnych rodzin, czyli np. takich, gdzie dorośli zmagają się z uzależnieniem od alkoholu czy substancji psychoaktywnych.

– Czasem drobne nieporozumienia, codzienne sprzeczki w tzw. dobrych domach urastają do rangi poważnych problemów, których  nierozwiązanie może stać się źródłem przemocy. Przemoc może dotyczyć każdego – podkreśla psycholożka.

Dodaje, że problemem wielu współczesnych rodzin jest „hodowanie” zamiast „wychowywania” dziecka. – To nie jest mądre rodzicielstwo. Nie wystarczy zapewnienie wysokich warunków bytowych – podkreśla Kątna.

Eksperci zaznaczają, że przemocą jest też manipulowanie uczuciami dziecka w sytuacji rozstania rodziców, odrzucenie emocjonalne, niezważanie na jego psychologiczne potrzeby.

Jak poznać krzywdzone dziecko

- Krzywdzone dziecko nie poskarży się na swojego oprawcę – podkreślają psychologowie z Komitetu. Uczulają, że każda przemoc wobec dziecka zostawia ślady w psychice, które mogą się manifestować kłopotami wychowawczymi, agresją, samookaleczaniem się, depresją, skłonnościami do zachowań ryzykownych, lękiem, wycofaniem, bojaźliwością czy objawami somatycznymi (bóle głowy, brzucha, duszności itp.).

- Jeśli dziecko w wieku szkolnym wagaruje, nie uczy się, to często w ten sposób woła o pomoc, o zwrócenie na siebie uwagi – podkreśla Kątna. Dodaje, że każda forma przemocy bardzo szybko prowadzi do osłabienia poczucia własnej wartości. – Dziecko bardzo szybko zaczyna uważać, że zasługuje na złe traktowanie – mówi.

Kątna zwraca uwagę, że zaledwie 2-3 proc. dzieci rodzi się z uszkodzeniami mózgu. Niektóre dzieci z tej grupy mogą sprawiać kłopoty wychowawcze ze względu na takie organiczne obciążenie. Ale dzieci w wieku szkolnym z problemami wychowawczymi jest znacznie więcej. Przytoczyła rezultaty badań nad uczniami kończącymi szkołę podstawową, z których wynika, że aż 30 proc. 11-12 latków sprawia kłopoty wychowawcze. Zdaniem Kątnej wiele z tych dzieci to te „zepsute” przez dorosłych stosowaniem przemocy w jakiejś formie.

Krzywdzone dziecko: co robić

Specjaliści z Komitetu Ochrony Praw Dziecka podkreślają, że w razie podejrzenia przemocy wobec dziecka trzeba reagować. Można to zrobić na wiele sposobów: począwszy od zapytania dorosłego z takiej rodziny, czy można mu jakoś pomóc, przez poradzenie się w którejś z organizacji pozarządowych (przykładowe kontakty na końcu tekstu), co zrobić w tej sytuacji, aż po zawiadomienie policji czy pomocy społecznej.

- Nie myślmy, że taka reakcja to donosicielstwo. To ratowanie – podkreśla Kątna.

Gdzie zgłosić przemoc wobec dzieci:

• Policja – 112
• Komitet Ochrony Praw Dziecka – 22 626 94 19
• Telefon dla Rodziców i Nauczycieli w sprawie Bezpieczeństwa Dzieci – 800 100 100
• Krzywdzonemu dziecku można przekazać numer telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży – 116 111.
• Najbliższy ośrodek pomocy społecznej
• Można wysłać (także anonimowo) list do najbliższego sądu czy prokuratury z dokładnym opisem sytuacji.

O kampanii „Nie pozwól, aby narodziły się w nim demony”

Cele kampanii:

• zwiększanie uważności społeczeństwa na zjawisko przemocy wobec dzieci;
• motywowanie osób z najbliższego otoczenia dziecka (rodzina, sąsiedzi, nauczyciele) do działań mających na celu ochronę dziecka przed przemocą;
• kształtowanie pozytywnych postaw wśród dzieci i młodzieży poprzez promowanie i wzmacnianie zachowań empatycznych wobec rówieśników dotkniętych krzywdzeniem;
• wsparcie profesjonalistów pracujących z rodzinami zagrożonymi przemocą przez zwiększanie umiejętności rozpoznania objawów krzywdzenia dziecka;
• zwiększanie wrażliwości profesjonalistów pracujących z dziećmi (w szczególności nauczycieli, pracowników socjalnych, pracowników służby zdrowia, policji, służby kuratorskiej);
• pogłębianie wiedzy specjalistów pracujących z rodzinami na temat specyfiki konfliktu rodzinnego i rozpoznawania w nich zjawiska przemocy (m.in. poprzez webinaria);
• wspieranie rodzin zagrożonych przemocą skutkujące poprawą sposobu funkcjonowania dziecka w rodzinie.

– Ważne jest to, żeby rodziny, w których występuje konflikt wspierać w taki sposób, by nie dochodziło do jego eskalacji, a w konsekwencji przekształcenia konfliktu w przemoc. Wsparcie instytucjonalne może pomóc poszczególnym członkom rodziny w braniu odpowiedzialności za rodzinę, a w praktyce ogranicza występowanie zjawiska przemocy. Istotne są także działania informacyjne, zwiększające świadomość na temat mechanizmów powstawania przemocy – podsumowuje Mirosława Kątna.

Kampania „Nie pozwól, aby narodziły się w nim demony” formą swojego przekazu nawiązuje do skojarzenia z tatuażem – fizycznego znaku na ciele, który podobnie jak trauma z dzieciństwa może pozostać z człowiekiem na zawsze.

Autorka: Justyna Wojteczek, zdrowie.pap.pl

– Dylemat, czy mówić dziecku o pewnych problemach, dotyczy wielu rodziców. Warto zwrócić uwagę, by informacje podawane maluchowi, były dostosowane do poziomu jego wiedzy i umiejętności językowych. Pozostaje też podstawowe pytanie: “Czy moje dziecko, musi o tym wiedzieć?” – mówi Małgorzata Ohme, psycholog i Redaktor Naczelna Onet Lifestyle. – Jeśli już musimy powiedzieć maluchowi o problemach, które wydają nam się dla niego trudne, to pamiętajmy, aby zadbać o sprzyjające warunki do rozmowy, a podczas niej mówić prostym i zrozumiałym językiem dopasowanym do wieku.

Niski poziom pewności postawy odnotowano przy pytaniu dotyczącym omawiania z dzieckiem problemów w związku. Aż 88 proc. respondentów zadeklarowało, że nie zdarza im się zwierzać dziecku w tym zakresie. Czas reakcji  wskazuje jednak, że w rzeczywistości może być całkiem inaczej. Podobny rezultat uzyskano w kwestii dotyczącej rozmawiania przy najmłodszych o kłótni z partnerem.

Problemy dorosłych to ciężar dla dzieci

Badanie zostało zrealizowane w ramach ogólnopolskiej kampanii społecznej „Problemy dorosłych, to ciężar dla dzieci”. - Celem kampanii prowadzonej przez SOS Wioski Dziecięce wspólnie z portalem onet.pl jest wzbudzenie w dorosłych refleksji, by nie obciążali dzieci swoimi problemami, a w razie poważnego kryzysu w rodzinie poprosili o pomoc specjalistów. Mogą ją otrzymać w ramach Programu „SOS Rodzinie” – mówi Barbara Rajkowska, Dyrektor Krajowy Stowarzyszenia SOS Wioski Dziecięce w Polsce.

Źródło: Newsrm.tv

Z badań przeprowadzonych w 2017 roku przez Rzecznika Praw Dziecka wynika, że do dawania klapsów „często” lub „od czasu do czasu” przyznaje się 26 proc. opiekunów. Natomiast do sprawiania lania „często” lub „od czasu do czasu” – 8 proc. Podobne dane na temat klapsów uzyskała w swoich badaniach Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Częściej rodzice karzą w ten sposób mniejsze dzieci.

- Malucha łatwiej uderzyć, czasami też racjonalnie ciężko się z nim rozmawia, zwłaszcza, kiedy jest w dużych emocjach: płacze, krzyczy. Z nastolatkiem też rodzice mają problemy, stosują jednak inny repertuar kar, częściej krzyk, zakaz spotkań ze znajomymi, zakaz korzystania z urządzeń itd.  – mówi Renata Szredzińska, członkini zarządu Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

Badania tej fundacji ujawniły również, że zaledwie 24 proc. rodziców stosujących kary fizyczne uważa, iż są one skuteczne. Większość rodziców mówi o bezradności, utracie kontroli nad emocjami.

Bijesz dziecko? Uczysz je przemocy

Najnowsze ustalenia kanadyjskich uczonych pod kierunkiem dr. Tracie O. Afifi z Child Maltreatment Research Team University of Manitoba dowodzą, że regularne kary fizyczne wcale nie sprawiają, że dzieci uczą się dyscypliny i wyrastają na lepszych dorosłych.

Wręcz przeciwnie: częściej niż inni mają problemy z przestrzeganiem norm społecznych: wchodzą w konflikt z prawem, zachowują się nieetycznie, oszukują, kłamią i nie martwią się osobami, które skrzywdzili, podejmują ryzykowne, nieodpowiedzialne zachowania. Tacy dorośli mogą mieć problemy z nawiązaniem i utrzymaniem pozytywnych relacji, jak również z zachowaniem pracy. Praca została opublikowana w JAMA Network Open/Psychiatry w styczniu tego roku.

W ramach swych badań zespół dr Afifi przeanalizował obszerne dane zebrane za pomocą ankiet dotyczących alkoholizmu i nadużywania alkoholu w Stanach Zjednoczonych. Pod uwagę wzięto informacje pochodzące od ponad 36 tys. dorosłych osób. Średnia wieku wynosiła 46,5 lat.

Celem analiz było ustalenie m.in., czy surowe kary fizyczne, jakich doświadczamy w dzieciństwie, nawet jeśli nie towarzyszą im inne formy przemocy, są powiązane z zachowaniami antyspołecznymi. Bo to, że znęcanie się nad dziećmi jest skorelowane z zachowaniami antyspołecznymi w dorosłości było wiadomo już wcześniej i nie jest kwestionowane. Przez znęcanie się uczeni rozumieją różne formy przemocy: wykorzystywanie seksualne, przemoc fizyczną, wykorzystywanie i zaniedbywanie emocjonalne, zaniedbanie fizyczne (np. lekceważenie zdrowia dziecka), narażenie dziecka na bycie świadkiem przemocy w rodzinie przez rodziców lub inne bliskie dorosłe osoby. Warto wiedzieć, że większość przestępców na całym świecie pochodzi z rodzin, w których obecna była przemoc (co nie oznacza, że dziecko wyrastające w takiej rodzinie na pewno wyrośnie na przestępcę).

Ankietowanym zadano pytanie: „zanim skończyłeś 18 lat, jak często twój rodzic lub inny dorosły mieszkający w twoim domu popychał cię, szarpał, popychał, dał klapsa, uderzył?” Za osoby doświadczające surowych kar fizycznych w dzieciństwie uznano te, które odpowiadały: czasami, całkiem często, bardzo często.

Analiza statystyczna zgromadzonego w ten sposób materiału ujawniła, że nie trzeba maltretowania dziecka, żeby wyrządzić mu krzywdę. Surowe i regularne kary fizyczne w dzieciństwie, nawet jeśli nie są stosowane inne formy złego traktowania, zwiększają ryzyko zachowań antyspołecznych w dorosłości w równym stopniu, co szeroko pojęte znęcanie się nad dzieckiem.

„Stosowanie wobec dziecka tylko kar fizycznych, kar fizycznych oraz innych form znęcania się nad dzieckiem, a także innych form znęcania się nad dzieckiem z wyłączeniem surowych kar fizycznych było skorelowane z zachowaniami antyspołecznymi w dorosłości” – czytamy w artykule. Co istotne, w podobnym stopniu ta zależność występowała u płci męskiej i żeńskiej.

Klapsy są niegroźne?

- Na temat tego, czy klapsy mają negatywny wpływ na rozwój dziecka od lat trwała dyskusja w świecie nauki, ścierały  się dwie przeciwstawne postawy. Ostatnio jednak pojawiło się kilka artykułów naukowych, które na podstawie wieloletnich badań dostarczają dowodów na to, że „klapsy”, które niektóre osoby wciąż nazywają „niewinnymi”, mogą mieć poważne negatywne skutki, gdy są regularnie stosowane – mówi Szredzińska.

Ekspertka zwraca uwagę, że w świetle niektórych badań, już nawet regularne straszenie karą fizyczną zwiększa ryzyko zachowań antyspołecznych.

W pracy kanadyjskiego zespołu czytamy: „Wcześniejsze badania wykazały, że regularne klapsy są powiązane z gorszym funkcjonowaniem w dorosłości”. Ta gorsza dorosłość to m.in. „próby samobójcze, picie alkoholu od umiarkowanego po ciężkie i używanie narkotyków”. Surowe kary fizyczne w dzieciństwie odbijają się zaś w dorosłości gorszym zdrowiem fizycznym i psychicznym.

Jak działa klaps?

Przed uderzeniem dziecka warto pamiętać, że każda kara fizyczna narusza jego godność, poczucie bezpieczeństwa, wyobrażenie siebie jako osoby, która jest coś warta.

- Ludzie, którzy mówią: „Można bić dzieci, bo dzięki temu będą w stanie odróżniać dobro od zła”, muszą się liczyć z tym, że takie dzieci nie rozwiną zdolności do autorefleksji, nie nauczą się regulować swoich emocji, tylko będą im  zaprzeczać, odcinać się od nich. Zrobią wszystko, żeby kary uniknąć, na zasadzie bodziec – reakcja – mówi dr Anna Szczepaniak, psychoterapeutka z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

Podkreśla, że klapsy nie wpływają na rozwój moralności dziecka. – Trudniej jest wyciągać wnioski z popełnianych błędów, kiedy wiem, że czeka nas kara fizyczna. W takich sytuacjach pojawiają się zakłócenia, a  ich konsekwencje widoczne są wynikach omawianych badań – dodaje dr Szczepaniak.

Przemoc stosowana na dziecku tworzy rany w jego umyśle, a blizny, które po nich pozostają, wpływają na negatywne spostrzeganie siebie i otaczającego świata w przyszłości. Skrzywdzone dzieci żyją w stanie permanentnego pobudzenia. Są bardziej impulsywne, gwałtowne. Bywa, że trudno jest im myśleć logicznie. Psychologowie apelują, by zanim uznać, że dziecko sprawia kłopoty wychowawcze w szkole, sprawdzić, czy w jego domu nie jest stosowana przemoc. Pamiętając przy tym, że krzywdzeniem dziecka jest również sytuacja, w której jest świadkiem przemocy wobec innych członków rodziny.

Bite dzieci wszystkie swoje błędy i niepowodzenia przeżywają wyjątkowo intensywnie. – Takie dzieci, które mają potencjał intelektualny w normie czy nawet wyższy, nie będą w stanie z niego korzystać, bo poziom napięcia, lęku czy stresu będzie u nich tak wysoki, że szanse na korzystanie z potencjału przepadają– mówi dr Szczepaniak.

Klaps. Co teraz?

Wielu rodzicom zdarza się raz czy dwa dać „w pupę” niegrzecznemu maluchowi i większość z nich bardzo tego żałuje.

– Jeśli klaps przydarzy rodzicowi raz na jakiś czas, nadal jest to niewłaściwe zachowanie, ale nie można wkładać do jednego worka zachowania osoby, która raz straciła kontrolę nad sobą z rodzicami uważającymi, że jest to dobra metoda wychowawcza, więc warto ją stosować. Okazjonalny klaps jest naruszeniem granic i godności i praw dziecka, jest też niezgodny z polskim prawem, natomiast badania nie wykazują długotrwałych konsekwencji takiego czynu. Istotę odgrywa regularność – mówi Szredzińska.

Dorosłym, którzy byli bici w dzieciństwie, można próbować pomóc. Dr Szczepaniak uważa, że psychoterapia jest dobrym rozwiązaniem.

– Tacy ludzie często sami się zgłaszają, bo widzą, że trudno jest im odpowiedzieć na oczekiwania, jakie stawia przed nimi życie. To napięcie wychodzi w relacjach partnerskich, ale i w pracy, kiedy mają współpracować z większą grupą. Nagle okazuje się, że różne schematy, które zna się z relacji w rodzinie czy w szkole, wychodzą na jaw i tworzą się problemy interpersonalne – opowiada dr. Szczepaniak.

Osoby, które były krzywdzone przez rodziców w dzieciństwie, miewają trudności z budowaniem pozytywnego myślenia o sobie samym i innych, tym samym  dystansu do siebie i innych.

- Szybko w reakcji „otwiera się im klapka w głowie” i pojawia myśl: „Jestem beznadziejny”. To da się zmienić, tylko trzeba się zatrzymać i przyjrzeć np. w procesie psychoterapii sprawom, które są trudne  - dodaje dr Szczepaniak.

Co zamiast klapsa?

Kary fizyczne nie działają. Jak więc dobrze wychowywać potomstwo? – Przed wszystkim jesteśmy przeciwni stosowaniu określeniu, że dziecko się „karze”. Wobec dziecka należy raczej wyciągać konsekwencje. I tłumaczyć różne zachowania, dlaczego są złe. Uczyć zasad, samemu dając przykład – mówi Szredzińska.

Warto też pamiętać, że dziecko najlepiej się uczy poprzez obserwację dorosłych. Jeśli dajemy dobry przykład, to będzie z niego korzystało. Jeśli dajemy zły – w tym także będzie nas naśladować. Bo dziecko najlepiej uczy się od dorosłych, którym najbardziej ufa, czyli mamie i tacie.

Psychologowie podkreślają przy tym, że brak kar nie oznacza braku granic i pozwolenie dziecku na wszystko. Chodzi jednak o jasne wyznaczenie reguł i pokazywanie konsekwencji wynikających z ich złamania.

- Konieczne jest adekwatne tłumaczenie dostosowane do wieku. Spokojnym tonem. Kiedy rozmawiamy z maluchem, to kucamy, by być z nim twarzą w twarz. Dzieci czasami wyprowadzają nas z równowagi, ale to my jesteśmy dorośli i naszym obowiązkiem jest panowanie nad emocjami – podsumowuje Szredzińska.

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę pokazuje kilka trików na niewłaściwie zachowujące się dziecko:

1. Wyraź swoje uczucia, nie atakując charakteru dziecka: “Złoszczę się, kiedy widzę porozrzucane zabawki w twoim pokoju”.
2. Określ swoje oczekiwania: “Oczekuję, że zabawki będą posprzątane.”
3. Wskaż dziecku, jak może naprawić zło: “Misie poukładaj na półce a samochodziki i klocki do pudełek”.
4. Zaproponuj wybór: “Możesz bawić się wszystkimi zabawkami, ale musisz je sprzątać, zanim pójdziesz oglądać bajkę. Jeśli nie posprzątasz zabawek, nie będziesz mógł oglądać bajki. Decyduj sam”.
5. Przejmij inicjatywę. DZIECKO: „Dlaczego telewizor jest wyłączony i nie mogę oglądać bajki?OJCIEC: „Ty mi powiedz dlaczego?”. Pozwól dziecku samodzielnie znaleźć odpowiedź na dręczące je pytanie, dzięki temu dostrzeże konsekwencje swojego postępowania.
6. Wspólnie rozwiąż problem: “Możemy ustalić, że jeśli będziesz potrzebował pomocy przy sprzątaniu, poprosisz mnie o pomoc, a potem wspólnie pooglądamy bajkę”.

Specjaliści podkreślają, że jeśli określimy reguły, bądźmy konsekwentni. Zatem jeśli dziecko ma posprzątać zabawki zanim obejrzy bajkę, poczekajmy, aż to zrobi.

Fundacja podpowiada też, że te z dzieci, które nie otrzymują od rodziców pozytywnej uwagi, będą wręcz powtarzały niewłaściwe zachowania, w myśl zasady: “Lepiej być skrzyczanym i zbitym, niż ignorowanym”. Ponieważ dla dziecka najważniejsza jest uwaga rodzica, to gdy rodzic skupia się wyłącznie na złym zachowaniu dziecka, paradoksalnie powoduje wzmacnianie niepożądanego zachowania.

Anna Piotrowska, jw, zdrowie.pap.pl

Istnieje jednak pewna grupa mężczyzn, która za swoją główną powinność wciąż uznaje zapewnienie rodzinie godnych warunków bytu i nic ponadto. Tacy ojcowie mogą mieć tendencję do emocjonalnego dystansowania się od swoich dzieci i narzucania im twardej dyscypliny. Są oni często zwolennikami tradycyjnie pojmowanej męskości. Tymczasem – jak pokazują badania – negatywne aspekty tejże męskości, takie jak agresja, nieokazywanie emocji czy nieumiejętność proszenia o pomoc, korelują z mniejszym zaangażowaniem w sprawy dzieci, a zatem z gorszą jakością rodzicielstwa.

– Wykazaliśmy, że współcześni ojcowie spędzają z dziećmi więcej czasu, zapewniają im więcej opieki i są w stosunku do nich bardziej kochający, niż kiedykolwiek wcześniej. Większość ojców uważa, że w pomaganiu dzieciom odgrywa równie istotną rolę, co matka. Jednocześnie część panów nadal postrzega siebie wyłącznie w kategoriach żywiciela rodziny i strażnika porządku – mówi jeden z autorów badania, prof. Kevin Shafer.

– To ważne, by zrozumieć czym męskość jest, a czym nie jest. Istnieją na przykład korzystne aspekty męskości, takie jak zorientowanie na cel czy lojalność. Istnieją też jej problematyczne przejawy, np. agresja i dystans emocjonalny. Nasze badanie sugeruje, że te negatywne aspekty tradycyjnej męskości szkodzą rodzinie – dodaje specjalista.

W badaniu uczestniczyło ponad 2 tys. ojców, którzy wypełniali kwestionariusze dotyczące ról pełnionych w rodzinie. Panowie ustosunkowywali się do stwierdzeń typu „Spędzanie czasu na interakcjach i zabawach z dzieckiem jest ważne dla jego poczucia dobrostanu” albo „Okazywanie dziecku ciepła i czułości jest dla mężczyzny trudne”.

Wyniki badania pokazały, że większość współczesnych ojców poświęca dzieciom uwagę kilka razy w tygodniu, dobrze orientuje się w ich sprawach, rzadko stosuje surową dyscyplinę i często okazuje uczucia ciepła i miłości. Większość ojców uważa też, że zapewnia dzieciom wsparcie emocjonalne, którego potrzebują.

– W miarę, jak współczesne trendy społeczne popychają mężczyzn do zwiększenia zaangażowania w sprawy rodziny, obserwujemy coraz więcej ojców biorących aktywny udział w życiu swoich dzieci. Jeśli nauczymy chłopców i mężczyzn większej świadomości emocjonalnej i przywiązywania większej wagi do emocjonalnego dobrostanu, będą oni lepszymi ojcami dla swoich dzieci, bo będą w stanie zapewnić im nie tylko wsparcie finansowe, ale również emocjonalne i psychiczne – komentuje Lee Essig, inny badacz biorący udział w projekcie.

Oryginalny artykuł na temat badania opublikowano na łamach „Journal of Marriage and Family”. Źródło: PAP – Nauka w Polsce. Fot: Freepik.com

Okazało się, iż kobiety w trakcie interakcji z dzieckiem używały specyficznej barwy głosu, która wyraźnie różniła się od tej przeznaczonej dla osób dorosłych. Program komputerowy identyfikował ją po zaledwie jednej sekundzie odtwarzania.

Gdy specjaliści powtórzyli badanie w grupie pań posługujących się dziewięcioma różnymi językami (hiszpańskim, rosyjskim, polskim, węgierskim, niemieckim, francuskim, hebrajskim, mandaryńskim i kantońskim), ustalili, iż zmiana tembru głosu w stosunku do niemowląt to wśród kobiet zjawisko powszechne i uniwersalne.

Naukowcy uważają, iż specjalny tembr głosu przykuwa uwagę dzieci i ułatwia im nabywanie umiejętności językowych.

Tendencja do manipulowania barwą głosu występuje prawdopodobnie również wśród ojców.

Źródło: PAP – Nauka w Polsce

Dlaczego?
W fazie zalotów czasem udajemy kogoś, kim nie jesteśmy, przedstawiamy się w korzystniejszym świetle, dbamy o różne rzeczy, o które już potem nigdy więcej nie dbamy, bardzo często się oszukujemy. A potem kobieta żali się: „On nie chce nic robić w domu”. A ja odpowiadam, że przecież takiego sobie wzięła, na co słyszę: „Ale ja myślałam, że go nauczę…”. Guzik prawda. Jeśli nie nauczyła go mamusia, to pozostaje zaakceptować, że on taki jest, albo się pieklić. Oczywiście, można dojść do kompromisu i ta osoba na pewnym poziomie socjalizacji, będzie robiła te rzeczy. Ale zawsze będzie to robiła dla nas. Jeśli ktoś nie chce się odchudzić czy rzucić palenia dla siebie, to nikt go do tego nie namówi. Jeśli facet nie ma nawyku wyniesionego z domu, że kobietę trzeba szanować, to nie będzie tego robił. Po prostu!

Tylko jak rozpoznać, co jest udawaniem, a co prawdziwą naturą człowieka, z którym się zadajemy?
Mówi się, że zanim wejdziemy z kimś w poważniejszą relację, warto przyjrzeć się jego relacji z mamą. Jeśli on tę matkę szanuję, jest miły, uważny, czuły, ale nie maminsynek, to będzie taki sam w stosunku do nas. Będzie brał pod uwagę nasze zdanie, potrzeby, poglądy. To samo dotyczy kobiet. Jeśli kobieta nie ma szacunku do męskiej pracy, do tego, że on zasuwa jak mały samochodzik, żeby ich było stać na różne rzeczy i zawsze postrzegała swojego ojca jako kapcia, to można założyć, że w przyszłości będzie tak traktować swojego mężczyznę. On zawsze będzie dostarczycielem. Jedzenia i pieniędzy. Oczywiście, musimy próbować się dotrzeć jako para, ale pewne rzeczy się nie zmieniają. Nie zmienimy lenia w pracusia. Nie ma takiej opcji!