Lekarze walczący z epidemią, oprócz wirusa muszą się uporać także z trudnymi, budzącymi lęk realiami, a przez to niestety, także z ryzykiem zawodowego wypalenia.

„Personel medyczny podlega teraz ogromnemu stresowi” – alarmuje dr Jud Brewer z Brown University. „Wypalenie lekarzy już wcześniej osiągnęło proporcje ‘epidemii’, zanim uderzyła pandemia” – dodaje.

Naukowiec przytacza badanie z 2014 roku, według którego prawie połowa lekarzy doświadcza wyraźnych oznak wypalenia. Według kolejnych badań, ryzyko jest szczególnie wysokie u osób, które nie czują kontroli nad sytuacją wokół nich.

W odpowiedzi na te zagrożenia, prof. Brewer i jego zespół opracowali smartfonową aplikację. Program o nazwie Unwinding Anxiety (https://www.unwindinganxiety.com/) uczy uważności (ang. mindfulness).

Badacze przetestowali apkę w badaniu z udziałem 34 ochotników, opisanym na łamach „ JMIR mHealth and uHealth”. Jak zapewniają, to pierwsze badania sprawdzające wpływ uczącej uważności aplikacji na stan lekarzy.

„Klinicyści potrzebują działających narzędzi, które pomogą im uporać się ze stresem i wypaleniem. Cyfrowe terapie to doskonałe rozwiązanie, ponieważ można je stosować a w małych dawkach, w domu, według własnego kalendarza zajęć. Oparty na aplikacji trening mindfulness, który przebadaliśmy, właśnie na to pozwala: oferuje krótkie, codzienne sesje treningowe – 10 minut dziennie, do których można mieć dostęp z pomocą smartfona. Użytkownik uzyskuje narzędzia, które może stosować w ciągu całego dnia” – podkreśla dr Brewer.

Aplikacja pomaga użytkownikom rozpoznawać szkodliwe wzorce myślowe i redukować reakcje na nie.

Trzy miesiące po 30-miesięcznym programie, użytkownicy aplikacji mieli aż o 57 proc. mniej punktów w teście sprawdzającym poziom niepokoju.

Badacze zauważyli też relacje między niepokojem a pewnymi składnikami wypalenia – cynizmem i emocjonalnym wyczerpaniem. U osób korzystających z aplikacji, jak się okazało, o 50 proc. spadł poziom cynizmu i o 20 proc. – emocjonalnego wyczerpania.

Teraz naukowcy planują szerzej zakrojone badania.

„Przemysł farmaceutyczny nie wprowadził nowych leków przeciw lękom przez kilka dekad i według mojej wiedzy, nie ma żadnych w przygotowaniu. Potrzebujemy skutecznych sposobów, szczególnie takich, które mogą być szeroko stosowane niskim kosztem. Cyfrowe terapie, np. oparte na aplikacjach, to kolejna fala metod leczenia” – mówi dr Brewer.

Więcej informacji na stronie: https://www.unwindinganxiety.com/ https://www.brown.edu/news/2020-04-01/burnout

PAP Nauka w Polsce, mat/ agt/

Zdaniem specjalistów już nawet 20 proc. Polaków ma objawy ostrego stresu. Wśród nich jest wielu rodziców, którzy pozbawieni pomocy dziadków, niań i szkoły sami muszą dźwigać ciężar opieki nad dziećmi, najczęściej łącząc to z pracą zdalną. Do tego często dochodzi brak poczucia bezpieczeństwa finansowego i zdrowotnego, poczucie utraty lub ograniczenia możliwości rozwoju osobistego, narastająca frustracja z powodu przedłużającej  się izolacji społecznej.

- O wypaleniu rodzicielskim można powiedzieć, że wynika z tego, że sił i zasobów jest mniej niż potrzeb. Dotyczy ono najczęściej trzech obszarów: pierwszy to wyczerpanie psychofizyczne, gdy rodzic czuje się stale zmęczony, zniechęcony, a sen czy wypoczynek nie regeneruje jego sił. Drugi to nieefektywność – zarówno ta realna, jak i poczucie braku bycia skutecznym i efektywnym rodzicem. I trzeci to dystans emocjonalny w stosunku do dziecka, partnera, a czasem też innych. Taka osoba może zamknąć się w sobie i odizolować emocjonalne od bliskich – mówi psycholożka Joanna Węglarz, terapeutka EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) ze Studia Psychologicznego.

Poznaj źródło problemu: przyczyny wypalenia

Przyczyn wypalenia w pełnieniu rodzicielskich funkcji może być kilka. Odpowiedzialny za to bywa brak wystarczających zasobów emocjonalnych, które mogą wynikać z trudnego dzieciństwa, problemy emocjonalne, brak wsparcia w partnerze czy przeciążenia codziennymi obowiązkami.

Swoje „dokładają” wysokie oczekiwania społeczne, zarówno te zewnętrzne, czyli wymagania otoczenia, jak i wewnętrzne – związane z perfekcjonizmem i samokontrolą.

Częste w dzisiejszych czasach poczucie osamotnienia i utraty autonomii mogą spowodować, że rodzic czuje się zredukowany do roli osoby opiekującej się i takiej, która musi być zawsze odpowiedzialna.

- Możemy czuć się przygnębieni, bezsilni i osamotnieni. Przedłużająca się sytuacja osłabiła nasze poczucie bezpieczeństwa oraz przynależności. Wiele osób nie potrafi się odnaleźć w nowej rzeczywistości i tęskni za wieloma aspektami życia. Może to powodować, że nawet zaradne osoby nie radzą sobie w tej trudnej sytuacji, a widmo pandemii, której końca nie widać, może tylko pogarszać ich stan psychofizyczny. Warto wziąć pod uwagę, że czas na przeczekanie się skończył, teraz należy szukać nowych sposobów na działanie. Inaczej nasze życie stanie się jeszcze trudniejsze lub nie do zniesienia – ostrzega psycholożka.

Sposoby na wypalenie

Nie jest się jednak bezradnym. Są pewne sposoby, które pozwolą przetrwać trudny czas. Oto 10 podpowiedzi:

• Czujesz się zmęczony, smutny, bezradny, wściekły. Nie ma sensu tym emocjom zaprzeczać. One są i pełnią ważną rolę sygnalizacyjną. Inną sprawą jest to, co z tymi emocjami zrobisz.
• Sprawdź swoje zasoby. Zastanów się, na kogo ze znajomych możesz liczyć, a kto być może odbiera ci energię. Zastanów się, co jest najważniejsze, a co można sobie odpuścić. Być może okaże się, że zaniechanie wymycia okien i rezygnacja z pieczenia ciast jest niską ceną za podniesienie komfortu życia.
• Podejmij próbę zadbania o równowagę pomiędzy pracą i życiem rodzinnym. Naucz się wyłączać służbowy komputer w określonych godzinach.
• Nie staraj się być perfekcjonistą we wszystkim co robisz, daj sobie trochę luzu. Wybierz jeden dzień w tygodniu, w którym pozwolisz na urlop od niektórych obowiązków.
• Pamiętaj o zdrowym egoizmie – zadbaj o 15-30 minut tylko dla siebie każdego dnia. Zakomunikuj to domownikom.
• Poszukaj okazji do śmiechu. Oglądaj z rodziną komedie, śmieszne filmiki, zróbcie sobie wieczór opowiadania kawałów, albo zagrajcie w gry, które sprawią, że oderwiecie się od codzienności.
• Praktykuj wdzięczność – postaraj się każdego dnia znaleźć choć jedną rzecz, za którą możesz być wdzięczna/y.
• Stosuj metody relaksacyjne np. ćwiczenia oddechowe lub mindfulness.
• Nie rezygnuj ze swojego hobby, ale też dbaj o nowe rytuały i sposoby na spędzanie czasu. Rola rodzica nie jest jedyną, jaką pełnisz w życiu.
• Pamiętaj, że nie musisz być idealnym rodzicem. Dziecko uczy się od ciebie także tego, jak radzić sobie z emocjami złości czy smutku.

Jeśli przeżywasz ataki paniki, masz problemy ze snem (wybudzasz się nocy, nie możesz zasnąć, dręczą cię koszmary senne), nie widzisz dla siebie nadziei, przeżywasz skrajne stany emocjonalne, skontaktuj się z psychologiem lub lekarzem. Możesz skorzystać z licznych telefonów zaufania.

Źródło: Studio Psychologiczne

Oprac. mw, jw, PAP Zdrowie

Z kolei według innych badaczy – A.M. Pines i E. Aronsona – „wypalenie  jest   stanem  fizycznego, emocjonalnego i  psychicznego   wyczerpania  powodowanego  przez długotrwałe  zaangażowanie  w   sytuacje, które są obciążające pod względem emocjonalnym”. Jak widzimy, według obu zaprezentowanych definicji, wypalenie zawodowe silnie łączy się z długotrwale występującym stresem, pracą ponad siły oraz przejmującym uczuciem wyczerpania emocjonalnego. Ponadto, wypalenie   zawodowe  dotyczy  szczególnie osób, których zawody związane są z niesieniem pomocy innym ludziom – tzw. zawodów społecznych (psycholog, lekarz, nauczyciel).

– Wypalenie zawodowe to z jednej strony niechęć do pracy, brak sił, poczucie wyczerpania, a z drugiej sytuacja, w której nie chcemy zwolnić, ani odpuścić, bo przecież „kto jak nie my” wykona tę pracę. Nie chcemy pokazać słabości i w ten sposób wpadamy w błędne koło. W tym miejscu warto podkreślić, że wypalenie zawodowe nie dotyczy osób przemęczonych, które mimo wysiłku czerpią z pracy przyjemność i satysfakcję. Problem zaczyna się w momencie, gdy praca zaczyna nas przerastać i mocno obciążać psychicznie i fizycznie – zwraca uwagę psycholog Paulina Mikołajczyk.

Po czym poznać, że zmagamy się z wypaleniem zawodowym?

Wyróżniamy trzy etapy wypalenia zawodowego Pierwszy dotyczy wyczerpania emocjonalnego, co objawia się nadmiernym zmęczeniem i poczuciem zawodowego wyeksploatowania. Faza druga określana jest jako stadium depersonalizacji i cynizmu, które oznacza dystansowanie się do pacjentów, klientów czy współpracowników. Ostatnie stadium charakteryzuje się przejmującym poczuciem braku osobistych osiągnięć i kompetencji związanych z pracą, którą wykonujemy. Skutkuje to negatywnym postrzeganiem siebie i własnych umiejętności oraz zaniżonym poczuciem osobistych dokonań.

Dodatkowo, do ogólnych objawów sygnalizujących, że możemy zmagać się z wypaleniem zawodowym należą m.in. chroniczne zmęczenie, bezsenność, poczucie lęku, brak chęci do pracy, utrata apetytu lub przeciwnie – objadanie się, problemy zdrowotne (np. trawienne), a także wycofanie i apatia.

Czy temu zjawisku można przeciwdziałać?

Przede wszystkim powinniśmy mieć świadomość, że wypaleniu zawodowemu można przeciwdziałać, dlatego warto stosować się do kilku wskazówek, a przede wszystkim szybko reagować, gdy nasze ciało wysyła nam niepokojące sygnały.

Balans to podstawa – starajmy się dbać o zachowanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym – w tym pomoże nam wygospodarowanie czasu na hobby czy spotkania z przyjaciółmi.

Ćwicz dla zdrowia ciała i ducha – dbanie o kondycję i regularny wysiłek fizyczny to sposób nie tylko na zgrabną i szczupłą sylwetkę, ale także metoda radzenia sobie ze stresem. Podczas treningów uwalniają się endorfiny, czyli hormony szczęścia, wprawiające nas w dobry nastrój.

Śpij dobrze – zdrowy sen pozwala ciału się regenerować i odpoczywać. Powinniśmy więc dbać nie tylko o odpowiednią długość snu, ale także o jego jakość. Przed snem przewietrzmy pokój, a gdy położymy się do łózka, nie używajmy już telefonów komórkowych i nie oglądajmy telewizji – urządzenia te emitują niebieskie światło, które utrudnia zasypianie i negatywnie wpływa na jakość snu.

Nie pracuj ponad siły – pamiętajmy aby dbać także o odpowiednią higienę pracy – nie bierzemy na siebie zbyt wielu obowiązków, którym nie jesteśmy w stanie sprostać, nie zostawajmy po godzinach – oczywiście, okazjonalnie może się to zdarzać, ale ważne żebyśmy nie dopuścili do sytuacji, gdy codziennie pracujemy po kilkanaście godzin, zamiast ośmiu.

Nie zapominaj o urlopie – aby efektywnie pracować, należy wypoczywać. Dotyczy to zarówno zwykłego dnia pracy, podczas którego powinniśmy co jakiś czas robić krótkie przerwy (krótki spacer, czy rozprostowanie nóg). Jednak przede wszystkim nie możemy zapominać o wakacjach. Wybierając się na urlop, pamiętajmy, że prawdziwie wypoczniemy dopiero wtedy, gdy wszystkie sprawy zawodowe zostawimy w biurze i nie będziemy obsesyjnie sprawdzać maili na wyjeździe.

– Na koniec wskazówka – jeśli nasza praca przestaje sprawiać nam przyjemność, a my sami czujemy się nieszczęśliwi, wyczerpani i przepracowani – nie duśmy tego problemu w sobie. Czasem dobrze jest się zwierzyć zaufanej osobie, która patrząc z perspektywy będzie mogła nas wesprzeć, wysłuchać i zwrócić uwagę, że prawdopodobnie w danej chwili praca ma na nas negatywny wpływ. Inną, wartą rozważenia opcją jest rozmowa z psychologiem, który pomoże nam uporać się z problemem, ustalić swoje cele i granice, dzięki czemu praca nie będzie dla nas tak przytłaczająca – sugeruje specjalistka.

Źródło: 38 Content Communication

Do czego w konsekwencji może prowadzić „wypalenie zawodowe”?
Najgroźniejszym skutkiem wypalenia zawodowego jest niestety negatywne nastawienie do swojego życia, ciężka depresja, uczucie bezsensu, beznadziei, lęku, absolutne zwątpienie i egzystencjalne zagrożenie. Czasem, nie widać już żadnej drogi wyjścia ze stanu całkowitego wyczerpania. Wiele osób czuje  wtedy, że jest im wszystko jedno. Życie wydaje się im pozbawione sensu i wartości. Może nasilić się spożywanie używek, może dojść do zaniechania jakiejkolwiek aktywności, a nawet myśli samobójczych.

Czy jest jakaś szczególna grupa osób, bądź zawodów narażona na występowanie tego syndromu?
Tak. Duże zagrożenie stwierdzono w zawodach, w których najważniejsze są relacje międzyludzkie, zawody nastawione na pomoc drugiemu człowiekowi.

Czyli konkretnie kto?
Pielęgniarki, lekarze, psychologowie, pracownicy call-center, przedszkolanki, pracownicy socjalni, nauczyciele.

A czy są jakieś predyspozycje osobiste, posiadane cechy, przez które jesteśmy bardziej narażeni na „wypalenie zawodowe”?
Wypalenie zawodowe i osobowość są ze sobą ściśle powiązane. Od naszej osobowości zależy, jak reagujemy na stres, wyzwania, przeciążenia i rozczarowania. Dobrze jest poznać własny wzorzec osobowości i przeanalizować sposoby zachowania w sytuacjach stresujących. Osoby bardziej narażone na wypalenie zawodowe, to na pewno osoby z brakiem pewności siebie, odczuwające lęk przed nieznanym, osoby bojące się zmian, odczuwające złe emocje ze strony innych niepotwierdzone faktem, pesymiści, perfekcjoniści.

Na pewno wiele zależy od naszej osobowości i postawy życiowej, ale czy pracodawcy mogą w jakiś sposób zapobiegać wystąpieniu tego syndromu u swoich pracowników?
Tak. Mogą interweniować poprzez przesunięcia pracowników na inne stanowiska, zmianę zakresu obowiązków, docenianie pracowników, dbanie o dobrą atmosferę w pracy, wyeliminowanie rywalizacji, która w bardzo dużym stopniu przyczynia się do wypalenia zawodowego. Tak naprawdę pracodawca ma bardzo duży wpływ na sytuację wewnątrz firmy i jednym z owoców mądrego zarządzania personelem jest brak syndromu wypalenia zawodowego.

Pozostaje nam zatem jedynie mieć nadzieję na pracę u mądrego pracodawcy, który weźmie pod uwagę tego typu sugestie?
Wszystkim nam życzę z całego serca współpracy z managerem, dla którego najważniejszy będzie personel.

Rozmawiała: Katarzyna Bąk

Brzmi dość poważnie. A jakie są najczęstsze przyczyny wystąpienia tego syndromu?
Wypalenie zawodowe grozi przede wszystkim osobom, które nie wykonują pracy zgodnie ze swoim powołaniem, czy talentem. Praca dla takich osób to zazwyczaj zło konieczne. Często przychodząc do pracy myślą tylko o tym, żeby z niej jak najszybciej wyjść. W takiej sytuacji, praca nie daje poczucia dumy i spełnienia, a jedynie wywołuje frustracje.

Czy wiąże się to w jakiś sposób z ilością przepracowanych lat w danym miejscu, bądź na konkretnym stanowisku?
Trudno to określić jednoznacznie. Zawsze, jeżeli wykonujemy pracę tylko dla pieniędzy, a zakres obowiązków jest dla nas udręką, wypalenie zawodowe zacznie nam towarzyszyć. I to nie po 10, czy 20 latach, ale symptomy będziemy odczuwać już po dwóch, trzech latach. Niestety tak w życiu bywa, że jeżeli nie idziemy swoim torem, nie czujemy się na swoim miejscu w życiu, dochodzimy do momentu, gdzie czujemy się jak w klatce i przysłowiowo mówiąc dusimy się.

Ale zgaduję, że wykonywanie tych samych obowiązków i praca w tym samym otoczeniu przez wiele lat raczej nie pomaga?
Niestety, nie pomaga. Wypalenie zawodowe często odczuwają osoby, które w tym samym zawodzie pracują przez wiele lat, głównie dlatego, że ich obraz dnia codziennego nie zmienia się. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości zaproponowania pracownikowi ścieżki kariery wewnątrz firmy, na przykład awansu, przesunięcia na inne stanowisko lub powierzenia innych, bardziej odpowiedzialnych zadań, to będzie on odczuwał wypalenie zawodowe. Często też na wypalenie zawodowe narażone są osoby, których praca opiera się na tzw. relacjach międzyludzkich, praca, która związania jest z szeroko rozumianym niesieniem pomocy drugiemu człowiekowi i zaangażowaniem emocjonalnym w problemy innych osób.

Co należy do głównych objawów charakteryzujących „wypalenie zawodowe”?
Możemy wyróżnić cztery podstawowe symptomy wypalenia zawodowego:
– Wyczerpanie. Czujemy osłabienie  i zmęczenie, które niestety towarzyszy nam na co dzień. Zaczynamy być obojętni na problemy, sprawy, obowiązki jakie mamy przed sobą w pracy.
– Rozczarowanie i brak poczucia własnej wartości. Wielu z nas dąży w życiu do tego, aby zyskać uznanie innych. Często słyszymy, że nasz kolega, czy koleżanka pracuje na 200% i właśnie takie osoby, jeżeli nie zostaną docenione często przeżywają duże rozczarowanie, a ich poczucie własnej wartości niestety bardzo się obniża.
– Zanik autentyczności. Z czasem osoby wypalone zawodowo zaczynają funkcjonować mechanicznie, niczym roboty. W języku fachowym mówi się wtedy o depersonalizacji. Pod względem emocjonalnym otoczenie zauważa postawę bardzo negatywną, cyniczną.
– Uczucie słabnącej efektywności. Osoby wypalone zawodowo czują, że nie potrafią sprostać stawianym im zadaniom. Otacza ich lęk, że nie radzą sobie już w pracy, ze inni są lepsi, a im więcej wkładają wysiłku w wykonanie zadania, tym gorzej im to wychodzi.

Rozmawiała: Katarzyna Bąk