Szczególnie przeciwskuteczne mogą okazać się wlewki dopochwowe, bowiem zaburzają równowagę bakteryjną, która pozwala zachować zdrowie. Taki zabieg pozbawia pochwę bakterii, m.in. pałeczek kwasu mlekowego (lactobacillus), które w naturalny sposób powstrzymują namnażanie zarazków. Chcąc więc umyć narządy intymne można jeszcze zwiększyć ryzyko infekcji.

Nie ma natomiast aż takiego znaczenia, z kim uprawiamy seks. Nawet jeśli partner jest obrzezany czy mamy pełne zaufanie do jego higieny intymnej, to i tak najskuteczniejszą obroną przed zakażeniem jest używanie prezerwatywy w trakcie stosunku.

Jeśli zaś korzystamy z wibratora, zdecydowanie powinien on być wcześniej zdezynfekowany, np. mydłem antybakteryjnym, a następnie opłukany wodą. Nie bezpośrednio przed użyciem, lecz na tyle wcześnie, by zdążył wyschnąć.

Najważniejsze może jednak okazać się wypróżnienie w ciągu kwadransa od stosunku. Ponieważ u kobiet cewka moczowa znajduje się bardzo blisko pęcherza, stosunek penetracyjny wystawia pęcherz na możliwe zakażenie. Stąd właśnie oddanie moczu może okazać się najskuteczniejszą bronią w walce z zakażeniem dróg moczowych.

Na podstawie porad ginekolożki Barb DePree

– To się zdarza. Osoba, która jest zakażona, ma potrzebę poinformowania o tym swojego partnera czy partnerki. Takiemu wyznaniu bardzo często towarzyszy lęk, że ta druga osoba, niezakażona, odejdzie. Ale to się rzadko zdarza – mówi prof. Brygida Knysz, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Zakaźnych, Chorób Wątroby i Nabytych Niedoborów Odpornościowych Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu.

Ile jest takich par – nie wiadomo, bo nigdy nie zostały zebrane odpowiednie dane. – To są różne pary; heteroseksualne, ale również mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami – mówi prof. Knysz, bazując na własnej praktyce lekarskiej.

Jak nie zakazić się HIV: po pierwsze, leczenie

Jeśli jedno z partnerów jest zakażonych HIV, w trosce nie tylko o siebie, ale i niezakażonego partnera, musi się leczyć, czyli przyjmować zapisane leki antyretrowirusowe. Dzięki temu poziom wirusa w jego krwi znajduje się poniżej progu wykrycia, a skoro jest go tak mało – uważa się, że nie zakaża.

– Leki przeciwwirusowe są powszechnie dostępne, a opieka nad zakażonymi jest bardzo dobrze zorganizowana w naszym kraju. Dzięki temu ponad 90 proc. z nich jest skutecznie leczonych, na co wskazują wyniki badania molekularnego na HIV RNA poniżej progu detekcji. Znaczy to, że takie osoby zakażone nie rozprzestrzeniają wirusa i nie indukują mutantów lekoopornych – mówi prof. Knysz.

Leczenie oznacza też, że pacjent na bieżąco ma wykonywane badania diagnostyczne, zatem niskie jest ryzyko, że wirus wymknie się spod kontroli.

Niepodejmowanie terapii w razie zakażenia to śmiertelne niebezpieczeństwo – zarówno dla samego zakażonego, jak i jego partnerów (partnerek). W takiej sytuacji w krwi, nasieniu czy wydzielinie pochwowej zakażonego/zakażonej znajduje się duża liczba wirusów, co określa się w medycynie mianem „wysokiej wiremii”. To właśnie wtedy wirus ma możliwość zaatakowania innego organizmu i stopniowo niszczyć odporność nosiciela doprowadzając do rozwoju AIDS.

Jak nie zakazić się HIV: po drugie, prezerwatywa

Nie ma stuprocentowych sposobów ochrony przed HIV (za wyjątkiem całkowitej abstynencji seksualnej i zagwarantowania braku kontaktu z zakażoną krwią), ale prezerwatywa daje bardzo wysoką ochronę. Dlatego prawidłowe stosowanie prezerwatywy podczas całego stosunku jest złotym standardem ochrony przed HIV (i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową).

Jak nie zakazić się HIV: po trzecie, profilaktyka przedekspozycyjna

W celu uniknięcia zakażenia HIV w przypadku kontaktów seksualnych z zakażonymi osobami wskazane jest zastosowanie profilaktyki przedekspozycyjnej zakażenia HIV, czyli PrEP (ang. pre-exposure prophylaxis). Profilaktykę tę należy połączyć z używaniem prezerwatywy i oczywiście wiernością partnerowi.

PreP polega na stosowaniu dwóch konkretnych leków antyretrowirusowych w celu ochrony przed zakażeniem HIV.

Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS zaleca by PrEP stosowały osoby:

• mające kontakty seksualne bez prezerwatywy z osobami potencjalnie zakażonymi HIV (osobami o nieznanym statusie serologicznym, osoby HIV(+) z wykrywalnym HIV-RNA)
• zażywające profilaktykę poekspozycyjną (PEP) związaną z potencjalnym zakażeniem wirusem HIV w ciągu ostatniego roku,
• chorujące na choroby przenoszone drogą kontaktów seksualnych w ciągu ostatniego roku,
• mające kontakty seksualne pod wpływem substancji psychoaktywnych,
• używające dożylnie narkotyki,
• świadczące usługi seksualne.

Skuteczność tego typu preparatów jest duża. W przypadku kontaktów seksualnych minimalizują ryzyko zakażenia o ponad 90 proc., a w przypadku stosowania dożylnie narkotyków o 70 proc.

– Celem zażywania PrEP jest uniknięcie zakażenia HIV. Trzeba mieć jednak świadomość, że przez kontakty seksualne przenosi się nie tylko HIV. Prezerwatywy powinny być stosowane mimo wszystko, bo są takie choroby jak kiła, rzeżączka, wirusy zapalenia wątroby B, C, A. cChlamydiozy. Jeśli ktoś ma ryzykowne zachowania i dużo tych kontaktów seksualnych, to oczywiście powinien o niej pamiętać – mówi prof. Knysz.

Przed rozpoczęciem PrEP lekarz:

• oceni wskazania do tego typu profilaktyki
• omówi zasady PrEP, a także ryzyko zakażenia HIV,HBV, HCV i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową;
• wykluczy zakażenie HIV (brak objawów świeżego zakażenia, brak istotnej ekspozycji w ciągu ostatniego miesiąca, ujemny wynik testu anty-HIV/p24 z ostatniego tygodnia),
• oznaczy stężenie kreatyniny w surowicy,
• omówi znaczenie i metody ułatwiające regularne przyjmowanie leku,
• wykluczy zakażenie HBV.

Dopiero wtedy lekarz może wypisać receptę na PrEP, zapisując pacjenta na kolejną wizytę za miesiąc w celu wykluczenia świeżego zakażenia HIV.

Ponadto zaleca się:

• zaszczepienie przeciw HBV (silne zalecenie), HAV (opcjonalnie), HPV (opcjonalnie),
• przeprowadzenie diagnostykę i/lub leczenie chorób przenoszonych drogą płciową (kiła, HCV, rzeżączka, chlamydioza), przy czym diagnostykę taką zaleca się co 6 miesięcy lub według wskazań indywidualnych,
• wykonanie badań laboratoryjnych: morfologia krwi, badanie ogólne moczu,
• podpisanie z pacjentem świadomej zgody z podkreśleniem świadomości ryzyka zakażenia HIV i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową mimo stosowania PrEP.

- Na postawie recept wiemy, że przyjmuje je w Polsce 600 osób. Szacuje się, że drugie tyle również stosuje PrEP, np. kupując leki zagranicą – mówi prof. Knysz.

Według niej, tego typu preparaty powinno zażywać znacznie więcej osób, bo każdego roku liczba osób zakażonych wirusem HIV znacząco się zwiększa. (W 2016 było to 1270, zaś w 2017 już 1526.) W Polsce PrEP przepisują ośrodki we Wrocławiu, Krakowie, Bydgoszczy, Poznaniu, Gdańsku, cztery ośrodki w Warszawie i jeden w Szczecinie. Ale taką profilaktykę mogą również prowadzić lekarze innych specjalności, w tym lekarze POZ.

Profilaktykę przedekspozycyjną można stosować praktycznie bez ograniczeń czasowych, tak długo, jak utrzymuje się zwiększone ryzyko zakażenia HIV. Nie ma jednak leków bez możliwych skutków ubocznych.

– Trzeba zwrócić uwagę zwłaszcza na funkcje nerek. Oczywiście nie muszą wystąpić żadne działania niepożądane związane ze stosowaniem profilaktycznie leków. Uważa się, że te leki są dość bezpieczne do długotrwałego stosowania – podsumowuje prof. Knysz.

Anna Piotrowska, Zdrowie.PAP.pl

Można się wzdrygnąć. Czy jednak na pewno chronisz się przed zakażeniem na co dzień? O ile łatwo zakodować sobie, że klamka w toalecie może być bardzo brudna, o tyle trudniej nam przychodzi pojęcie, że nasza szczoteczka do zębów to podobne zagrożenie. Zostawiamy ją przecież wilgotną w ciepłym i zwykle niewielkim pomieszczeniu.

O ile główkę przynajmniej częściowo czyści sama pasta, o tyle rękojeść, a zwłaszcza kubek lub uchwyt trzymający szczoteczkę najczęściej pomijamy przy czyszczeniu. Według badań prowadzonych w Wielkiej Brytanii kilka lat wstecz więcej niż co czwarty pojemnik na szczoteczki był siedliskiem bakterii z rodzaju salmonelli.

W kontekście brudu nie myślimy też zwykle o telefonie, a przecież jego ekranu lub klawiszy dotykamy w każdej sytuacji życiowej, chyba najrzadziej po myciu rąk. Tym bardziej warto o tym pamiętać, gdy przychodzi nam skorzystać z cudzego telefonu – zawsze lepiej skorzystać wtedy z zestawu słuchawkowego.

Ten sam problem dotyczy pieniędzy, które przechodzą z rąk do rąk i niezależnie od wartości nigdy nie są czyste. Na to poradzić nic nie można, warto jednak umyć ręce po intensywnym kontakcie z gotówką (choćby liczenie oszczędności, dla szczęśliwców je posiadających).

Wreszcie dochodzimy do siedliska wszelkiego zła, którym… myjemy inne rzeczy. Mowa o gąbkach i szmatkach w kuchni, w których notorycznie mieszają się resztki jedzenia i brud ścierany z powierzchni. Nie pomoże namoczenie ich w pianie czy płynie, najskuteczniejszym środkiem jest ugotowanie szmatki, a w przypadku gąbki zalanie jej możliwie gorącą wodą i oczyszczanie po każdym stosowaniu.

Zakażenie układu moczowego występuje 10 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn, ze względu na budowę anatomiczną cewki moczowej. Najbardziej narażone na ZUM są kobiety aktywne seksualnie, kobiety w ciąży albo po menopauzie. W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się także osoby cierpiące na cukrzycę, kamicę nerkową lub mające wadę anatomiczną układu moczowego. Liczba zachorowań jest duża: 40-50% kobiet zachoruje na zakażenie układu moczowego w ciągu swojego życia. Schorzenie znacznie utrudnia pacjentom normalne funkcjonowanie m.in. przez częstą konieczność wizyt w toalecie.

Co jest najczęstszą przyczyną zakażenia układu moczowego?

Najczęstszą przyczyną jest zakażenie bakterią Escherichia coli – występuje ona w prawie
90% występujących przypadków. Bakterie, które przedostaną się do pęcherza moczowego lub nerek namnażają się i mogą powodować zakażenia.

Kiedy mówimy o nawracających zakażeniach układu moczowego?

Bardzo powszechne są nawroty tego schorzenia. Ocenia się, że 30% wszystkich pacjentek doświadcza kolejnego zakażenia w ciągu 6-12 miesięcy od pierwszego incydentu. Nawracające zakażenia układu moczowego to sygnał, że bakteria nie została wyeliminowana do końca i zaatakowała ponownie. Im częściej następują nawroty tym większa może być różnorodność drobnoustrojów wywołujących ponowne zakażenie i tym bardziej niebezpieczne są powikłania. Do potwierdzenia diagnozy konieczne jest wykonanie przez pacjenta badania ogólnego moczu i jego posiewu. W badaniu ogólnym moczu zwykle stwierdza się niewielki białkomocz, leukocyturię, niekiedy wałeczki leukocytarne. W posiewie moczu – najczęściej obecność E. coli.

Jakie są powikłania nieleczonego lub źle leczonego ZUM?

Kobiety często leczą zakażenia układu moczowego „domowymi sposobami”, stosując ciepłe kąpiele wodne z szałwią czy też pijąc sok żurawinowy. Jednak efektem leczenia „na własną rękę” lub nie podejmowania terapii zakażenia układu moczowego może być uszkodzenie dróg moczowych lub nerek, niewydolność nerek, nadciśnienie tętnicze, sepsa, a u kobiet w ciąży – zagrożenie przedwczesnym porodem lub poronieniem. U osób z przewlekłym schorzeniem nerek każde zakażenie układu moczowego pogarsza ich funkcję.

Jakie są metody leczenia ZUM?

Większość ostrych, niepowikłanych przypadków leczy się przy pomocy antybiotyku. Wzrasta jednak oporność bakterii na leki, czego skutkiem jest coraz większe ograniczenie możliwości skutecznego leczenia zakażeń bakteryjnych oraz zwiększenie kosztów leczenia. Leczenie zakażeń wywołanych przez bakterie antybiotykooporne stanowi duże wyzwanie: dotychczas stosowane antybiotyki przestają być skuteczne, a lekarze muszą dobierać inne. Sytuacja ta może spowodować, że właściwe leczenie pacjenta zostanie opóźnione lub, co więcej, może prowadzić do wystąpienia powikłań. W związku z tym zalecana jest racjonalizacja leczenia przez uzupełnienie terapii lekiem immunostymulującym, który wykazuje działania wspomagające jak również profilaktyczne.

Czym są leki immunostymulujące?

Leki immunostymulujące wzmacniają układ odpornościowy (naturalne mechanizmy obronne organizmu). Zmniejszają liczbę nawrotów zakażenia i potrzebę przyjmowania antybiotyków, łagodzą objawy oraz ograniczają ryzyko wystąpienia poważniejszych chorób. Na polskim rynku dostępny jest preparat, który wzmacnia odporność swoistą przeciw najczęstszym patogenom powodującym ZUM. Przeciwwskazaniem do zastosowania tego typu preparatów są ostre choroby zakaźne, czynna gruźlica, wrodzone i nabyte zaburzenia odporności oraz leczenie immunosupresyjne i choroby autoimmunologiczne.

Jak można zapobiegać nawracającym zakażeniom układu moczowego?

Kobiety , u których stwierdzono ponad trzy przypadki zakażenia pęcherza moczowego w ciągu roku, powinny podjąć działania profilaktyczne. Dostępny jest na rynku preparat immunostymulujący zawierający zabite komórki bakterii Escherichia coli lub ich fragmenty, produkt ten jest więc bezpieczny dla człowieka i nie może stanowić źródła infekcji. Preparat nie wchodzi w interakcje z innymi lekami i nie niszczy flory bakteryjnej. Terapia może być stosowana u osób dorosłych i dzieci w wieku powyżej lat czterech.

Pamiętajmy! Nie należy lekceważyć żadnych objawów ze strony układu moczowego. Jeśli pojawią się dolegliwości należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Właściwa terapia, uwzględniająca działania profilaktyczne, umożliwi całkowity powrót do zdrowia.