Dojrzewanie

Szalejące w tym czasie kobiece hormony płciowe mogą narazić tkanki miękkie w jamie ustnej na rozwój stanów zapalnych. Podwyższony poziom progesteronu powoduje zwiększony przepływ krwi do dziąseł, co sprawia, że są bolesne, napuchnięte i mogą być bardziej wrażliwe na resztki jedzenia.

Z badań wynika, że w wieku 14-16 lat ryzyko zapalenia dziąseł u dziewcząt wzrasta aż o kilkadziesiąt procent! Samo w sobie zapalenie dziąseł to nic strasznego, jednak w połączeniu z  niedostateczną higieną jamy ustnej może doprowadzić do choroby przyzębia.

Co robić?

• zwróć uwagę na dietę – zadbaj o zbilansowaną pod względem kalorycznym i składników
• jedz mniej słodyczy
• dbaj o higienę jamy ustnej
• stosuj nitkę dentystyczną
• zwróć uwagę na zgryz (prawidłowy zwiększa szansę na zdrowe dziąsła)

Menstruacja

Wysoki poziom hormonów żeńskich w trakcie miesiączki (zwłaszcza progesteronu) powoduje, że dziąsła są bardziej ukrwione, a to oznacza większe ryzyko stanu zapalnego.

- Wahania hormonów podczas cyklu miesiączkowego sprawiają, że wiele kobiet boryka się w tym czasie z nawracającymi infekcjami dziąseł. Przed rozpoczęciem miesiączki dziąsła mogą puchnąć, być zaczerwienione, krwawić, u niektórych kobiet może również rosnąć tendencja do nadżerek w jamie ustnej czy bolesnych aft. Objawy te zwykle ustępują po rozpoczęciu miesiączki – mówi lek. stom. Monika Stachowicz z Centrum Leczenia i Profilaktyki Paradontozy Periodent w Warszawie.

Co robić?

• w trakcie miesiączki unikaj czynników drażniących dziąsła m.in. papierosów, alkoholu, ostrych przypraw
• szczotkuj zęby szczoteczką o miękkim włosiu
• jeśli możesz, nie planuj zabiegów chirurgicznych w obrębie jamy ustnej (np. usuwania ósemek, wszczepiania implantów stomatologicznych), ponieważ podczas menstruacji zmniejsza się krzepliwość krwi i wzrasta ryzyko krwotoków po zabiegach i operacjach.

Antykoncepcja hormonalna

Doustne środki antykoncepcyjne również podwyższają ryzyko chorób przyzębia. Progesteron obecny w tabletkach może przyczynić się do zapalenia dziąseł, z kolei wyższy poziom estrogenów zwiększa ryzyko tzw. suchego zębodołu, bolesnego powikłania po usunięciu zęba.

Co robić?

• poinformuj swojego stomatologa, że stosujesz doustną antykoncepcję, poradzi ci, jak przeciwdziałać jej skutkom ubocznym.

Ciąża

Około 40 proc. kobiet w ciąży doświadcza tzw. ciążowego zapalenia dziąseł. Zmiany hormonalne między 2. a 8. miesiącem ciąży zwiększają ukrwienie tkanek dziąseł, które stają się rozpulchnione, tkliwe, podatne na urazy, potrafią krwawić nawet podczas szczotkowania zębów.

- W trakcie ciąży musimy wyjątkowo dbać o higienę jamy ustnej i zapobiegać tworzeniu się płytki nazębnej, która dodatkowo podrażnia wrażliwe dziąsła. Aby ustrzec się przykrych dolegliwości, warto jeszcze przed rozpoczęciem starań o dziecko kompleksowo zadbać o zdrowie jamy ustnej, m.in. wyleczyć wszystkie zęby oraz w razie potrzeby – usunąć kamień nazębny – mówi stomatolog.

Co robić?

• wyjątkowo dbaj o higienę jamy ustnej,
• usuwaj kamień, oczyszczaj kieszonki przydziąsłowe – to zabiegi bezpieczne w czasie ciąży
• jeśli dojdzie u ciebie do ciążowego zapalenia dziąseł, nie lekceważ go. To bowiem stan niebezpieczny także dla embrionu i płodu. U kobiet z umiarkowaną lub ciężką chorobą dziąseł wrasta ryzyko przedwczesnego porodu oraz niskiej masy urodzeniowej noworodka.

Aż 18 ze 100 przedwczesnych porodów może być następstwem choroby przyzębia!

Menopauza

Niedobór estrogenów, który pojawia się wraz z menopauzą, wpływa na kondycję zębów i dziąseł. Po 50. r. ż. wzrasta ryzyko osteoporozy. Dotyczy to również kości, które utrzymują zęby w szczęce i żuchwie – najczęściej w obrębie jedynek, dwójek i trójek.

- Wskutek demineralizacji i osłabienia jej struktury kość przestaje być mocnym fundamentem dla zębów, które zaczynają się obluzowywać, a nawet wypadać. Zwiększa się również ryzyko recesji dziąseł, skutkującej m.in. nadwrażliwością zębów i problemem estetycznym – wyjaśnia dentystka.

Dodatkowo stosowanie u pacjentów z osteoporozą leków z grupy bisfosfonianów, choć rzadko, to może jednak skutkować powikłaniem – martwicą kości szczęk (BRONJ – Bisphosphonate Related Osteonecrosis of the Jaw), która również może doprowadzić do utraty zębów.

Menopauza to również zagrożenie dla dziąseł i śluzówek. Niedobór estrogenów i starszy wiek może powodować kserostomię, czyli suchość jamy ustnej (dotyczy 1 na 5 kobiet w wieku menopauzalnym), co z klei zwiększa ryzyko próchnicy, halitozy czy paradontozy.

W okresie okołomenopauzalnym rozwinąć się może również zespół pieczenia jamy ustnej (BMS – burning mouth syndrome), czyli przewlekłej choroby błony śluzowej jamy ustnej. Występuje ona aż 7 razy częściej u kobiet w okresie zmian hormonalnych podczas okresu przekwitania.

Jej objawy to m.in. przewlekłe dolegliwości bólowe o zmiennym nasileniu, uczucie palenia i mrowienia w ustach, suchość błony śluzowej, zaburzenia smaku np. metaliczny lub gorzki posmak w ustach. Ból manifestuje się w całej jamie ustnej, w okolicy języka, podniebienia twardego, wyrostków zębodołowych lub policzków, powodując dyskomfort czy trudności z jedzeniem.

- W okresie przekwitania najlepiej co pół roku zgłaszać się na kontrolę u dentysty. W profilaktyce osteoporozy ważna jest także odpowiednia dieta zawierająca wapń, witaminę D i K. Jeśli zmiany były na tyle zaawansowane, że doszło do utraty zębów, to z powodzeniem możemy je odbudować decydując się na leczenie protetyczne, założenie protezy, mostów protetycznych lub implantów stomatologicznych, które znacznie podniosą jakość życia – mówi stomatolog.

Co robić?

• wyjątkowo rzetelnie dbaj o higienę jamy ustnej
• lecz choroby towarzyszące (np. cukrzycę)
• unikaj nadmiernego ucisku protezy zębowej
• bądź pod stałą kontrolą dentysty.

„Czarne trójkąty”

Jeśli zaobserwujemy, że widać więcej korony zęba, a dziąsło jest cofnięte, do tego dokucza nam nadwrażliwość, to znak, że dotknęła nas recesja dziąseł. Przyczyn jest kilka. Należą do nich m.in. używanie zbyt twardej szczoteczki, zapominanie o umyciu zębów, przewlekłe stany zapalne, nawarstwienie się osadów i kamienia, wady zgryzu, ale też czynniki genetyczne.

– Cechą uwarunkowaną genetycznie jest biotyp dziąseł. Może być cienki lub gruby. Osoby z cienkim biotypem, czyli cieńszą warstwą dziąsła okalającego ząb są, siłą rzeczy, bardziej podatne na recesję. Muszą szczególnie dbać o higienę, co nie znaczy, że trzeba mocno szczotkować zęby, ale odpowiednio dobrać siłę, technikę i rodzaj szczoteczki – wyjaśnia dr Przemysław Stankowski, stomatolog z kliniki stomatologicznej w Poznaniu.

Wiele osób zauważa, że ma jakiś problem z dziąsłami dopiero w momencie pojawienia się nadwrażliwości. Dziąsła obniżają się powoli i przez wiele miesięcy czy lat, stopniowo odsłaniając szyjki zębowe, które nie są chronione szkliwem. Do gabinetu zgłaszamy się również wtedy, gdy zaobserwujemy objaw tzw. czarne trójkąty, będące pustą przestrzenią między szyjkami zębów, wcześniej zasłoniętą tkanką przyzębia. Defekty estetyczne nie powinny być jedyną motywacją do odwiedzin dentysty. Odsłonięty korzeń zęba jest porowaty, a szkliwo chroni tylko koronę, co w sprawia, że ząb jest bardziej podatny na próchnicę i działanie kwasów. Czasami przyczyną jest moda. W jaki sposób? Piercing warg czy języka ma swoich fanów w określonych kręgach. Metalowa biżuteria może jednak uszkadzać wrażliwe tkanki przyzębia, ale też powodować ubytki w szkliwie, zwiększając podatność na próchnicę. Jak leczyć recesję dziąseł, gdy już do niej dojdzie?

Od masażu do mikrochirurgii

Leczenie recesji dziąseł zaczyna się od diagnostyki i odszukania źródła problemu. W większości są to problemy z odkładającym się osadem nazębnym czy niewłaściwą techniką mycia, co wynika z użycia zbyt twardej szczoteczki, albo nazbyt gorliwego nitkowania. W tym pierwszym przypadku, podstawą jest usunięcie osadów poprzez zabiegi higienizacji, a w drugim zmiana nawyków i przeszkolenie przez higienistkę z metod poprawnego posługiwania się przyborami toaletowymi. Jeśli źródłem problemów jest nierówny zgryz to należy zaplanować leczenie ortodontyczne. O równe zęby, bez szpar czy stłoczeń, łatwiej się dba, więc jest mniejsze ryzyko powstawania stanów zapalnych i odkładania się kamienia nazębnego. Co ważne, samo leczenie ortodontyczne też może się przyczyniać do obniżania linii dziąseł. Jak więc zapobiegać tym dolegliwościom?

– Do dziąseł z problemami, jak recesja czy stany zapalne, dobieramy szczoteczkę z miękkim włosiem, które nie podrażni i nie zrani tkanek. Dziąsła możemy również masować, co poprawi ich ukrwienie i zwiększy odporność na czynniki zewnętrzne. Umytym palcem wskazującym delikatnie masujemy dziąsła przez kilkanaście sekund, dwa razy dziennie. Można to robić czystą, miękką szczoteczką do zębów. Najlepsze efekty uzyskamy robiąc to regularnie. Ważne, żeby omijać dziąsła zmienione zapalnie – radzi stomatolog.

W bardziej zaawansowanych przypadkach te metody nie będą wystarczające. Gdy dziąsła ubyło tyle, że nie jest możliwa jego samoczynna regeneracja i przywrócenie pierwotnej objętości. Jest to wskazanie do leczenia chirurgicznego. Jest kilka metod mikrochirurgicznej odbudowy tkanek przyzębia, oto niektóre z nich:

Przeszczep podnabłonkowej tkanki łącznej. Ten rodzaj zabiegu polega na pobraniu tkanki łącznej z podniebienia pacjenta, spod nabłonka tworząc kopertowatą klapkę. Miejsce pobrania na podniebieniu zaszywa się nićmi chirurgicznymi. Następnie pobraną tkankę wszywa się w tzw. łoże uformowane przy zębach objętych recesją. Czas gojenia miejsca pobrania trwa do dwóch tygodni, a miejsca wszczepu do trzech tygodni. Wtedy tkanka goi się i odzyskuje naturalny kolor. Tkanki po takim zabiegu są grubsze i lepiej chronią korzenie zębów. Sam odsłonięty korzeń zęba również jest odpowiednio przygotowywany mechanicznie i chemicznie, by umożliwić jak najlepszą integrację tkanek.

Wolny przeszczep dziąsłowy. Bardzo podobny do poprzedniego zabieg. W tym przypadku pobiera się tkankę z podniebienia razem z nabłonkiem, a następnie wykorzystuje go do odbudowy tkanki przyzębia w miejscu, gdzie jest jej zbyt mało. Podniebienie twarde jest stosunkowo słabo unerwione, więc miejsce pobrania nie jest zbyt bolesne po zabiegu.

Repozycja dziąsła (boczna lub dokoronowa). Stosowana w przypadku, gdy z miejscem recesji sąsiaduje większa ilość tkanki przyzębia, którą można przesunąć zakrywając braki. Wymaganych jest kilka nacięć i szwów oraz znieczulenie miejscowe.

Metoda tunelowa. W tym rodzaju zabiegu również pobiera się tkankę od pacjenta, ale wszczepia się ją w tzw. tunel. Formowany jest on narzędziami chirurgicznymi pod obniżonymi dziąsłami bez całkowitego ich odcinania. W powstałe miejsce wprowadza się pobraną tkankę i przyszywa nićmi chirurgicznymi.

Gdy u pacjenta nie ma możliwości pobrania tkanki do przeszczepu, wtedy można pozyskać je z banku tkanek, jednak jest to obarczone ryzykiem odrzucenia wszczepu.

– W leczeniu recesji stosuje się z powodzeniem fibrynę bogatopłytkową (A-PRF) ułatwiającą regenerację i odnowę tkanek. Przed zabiegiem pobieramy krew od pacjenta, z której uzyskujemy frakcje bogate w czynniki wzrostu i białe krwinki. Pozyskane składniki formujemy w paski wszywane w miejsce zabiegu lub kołki umieszczane w zębodole np. po ekstrakcji – wyjaśnia ekspert.

Po zabiegu obowiązują konkretne zalecenia. Miejsca poddane chirurgicznej interwencji omijamy przy myciu zębów, stosujemy specjalne płukanki antyseptyczne, przyjmujemy zalecone leki (antybiotyki, środki przeciwbólowe), uważamy na to co jemy, by było łatwe do pogryzienia i niezbyt gorące. A także przestrzegamy zalecenia numer jeden, jeśli chodzi o zdrowie jamy ustnej, czyli nie palimy papierosów i stronimy od alkoholu.

Nie zawsze zabieg może pomóc. Stan zaawansowania recesji dziąseł określany jest w stopniach: od I do IV. Przy I, II i III stopniu regeneracja jest możliwa i skuteczna, natomiast przy ostatnim, czwartym, ubytek dziąsła jest na tyle duży, że nawet zabiegi mikrochirurgiczne nie gwarantują, że tkanek będzie na tyle dużo, by przykryły korzeń.

Zdrowe i ładne

Dla części zgłaszających się z problemem recesji do dentysty względy estetyczne będą górowały nad zdrowotnymi. Obniżone dziąsła formują wspomniane już „czarne trójkąty”, odsłaniają szyjki zębowe, przez co zęby wyglądają na dłuższe i zaburzają estetykę uśmiechu.

– Zabiegi mikrochirurgiczne stosowane w przypadku cofniętych dziąseł kładą duży nacisk na estetykę i wygląd tkanek po zabiegu. Miejsce biorcze jest tak usytuowane, by ewentualna blizna przypominała kształtem i rozmiarem naturalne bruzdy podniebienia. W dziąsłach stosujemy bardzo cienkie nici, które nie pozostawiają blizn. Dzięki autoprzeszczepom tkanki nie różnią się kolorem między sobą, co daje efekt naturalności i jest niemal nie do odróżnienia po zagojeniu – tłumaczy dr Stankowski.

Recesja dziąseł to dolegliwość, która może dotknąć każdego. Zbytnia nadgorliwość w myciu zębów, przejawiająca się dobieraniem twardej szczoteczki i mocnym myciem, przynosi odwrotny efekt do zamierzonego. Z kolei te osoby, które nieprzesadnie dbają o zęby, zapominają o myciu czy ze zbytnią frywolnością podchodzą do systematycznego szczotkowania, też nie ustrzegą się problemów z wrażliwą tkanką dziąseł.

Koniecznie włącz do swojej diety

Wiele witamin i pierwiastków niezbędnych do utrzymania zdrowia jamy ustnej możemy dostarczyć organizmowi w naturalny sposób, razem z pożywieniem. Warto jednak pamiętać, że dla zębów istotne jest nie tylko to, co jemy, ale także jak często to robimy. Przez pół godziny po każdym posiłku na nasze zęby działają bowiem kwasy, które odwapniają szkliwo. Dopiero po tym czasie ślina zobojętnia kwasy i pozwala przerwać ten proces. Dlatego tak groźne dla naszych zębów jest podjadanie. Starajmy się tego unikać, a gdy już pora na jeden z głównych posiłków, sięgajmy po poniższe produkty.

Kiszonki

To naturalne probiotyki oraz źródło witaminy C. Dobre bakterie, które zawierają kiszonki, pozytywnie wpływają na zdrowie naszych dziąseł i szkliwa. Podobnie wygląda to w przypadku witaminy C. Jej niedobór może objawiać się rozpulchnionymi i krwawiącymi dziąsłami. Poza kapustą i ogórkami możemy kisić także inne warzywa: paprykę, rzodkiewki czy buraki, nawet czosnek.

Fermentowane napoje mleczne

Czyli nic innego jak jogurty, kefiry czy maślanki. Produkty te bogate są we wspomniane już dobre bakterie oraz wapń, który jest podstawowym budulcem kości. Jego niedobór sprzyja łamaniu się kości oraz wypadaniu zębów. Chcąc dostarczyć naszemu organizmowi odpowiedniej ilości tego pierwiastka, możemy również spożywać fasolę, natkę pietruszki czy orzechy.

Ryby, jaja i… słońce

Niedobór witaminy D może skutkować krzywicą, osteoporozą, a także próchnicą. Witamina ta sprzyja również prawidłowemu przyswajaniu wapnia. Znajdziemy ją w tłustych rybach takich jak łosoś oraz w żółtkach jaj. Nasz organizm może także sam produkować pewne ilości tej witaminy poprzez ekspozycję na słońce (wystarczy już 15 minut).

Surowe warzywa i owoce

Są takie warzywa i owoce, które już w trakcie przeżuwania działają korzystnie na zdrowie naszej jamy ustnej. Tak jest np. z marchewką czy zielonym ogórkiem. Jedząc je naturalnie oczyszczamy przestrzenie międzyzębowe i nawilżamy jamę ustną. Dodatkowo, np. ogórek, dzięki swojej strukturze masuje dziąsła poprawiając ich ukrwienie. Natomiast truskawki, poza dostarczaniem organizmowi witaminy C, działają wybielająco na zęby usuwając przebarwienia. W podobny sposób działa również jedzenie surowego kalafiora. Jego szorstka faktura usuwa z powierzchni zębów i dziąseł płytkę bakteryjną.

Źródło: 38 PR