Zalecenia, które wzięliśmy pod lupę, pochodzą z różnych stron internetowych i zachowaliśmy oryginalną ich pisownię.

„W miesiącu swego urodzenia kobieta jest najbardziej płodna”

Nie ma na to dowodów naukowych.

– Badania wskazują za to na różnice sezonowe w liczbie urodzeń – podkreśla dr Barbara Grzechocińska, kierownik Leczenia Niepłodności z I Kliniki Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. – Najwięcej dzieci rodzi się wiosną, czyli najwięcej poczęć jest latem i jesienią.

Jest to związane z tym, że ssak musi wyżywić małe, a pożywienia najwięcej jest latem. Ale też latem są wakacje, a zatem czas, a także okazja, do częstego uprawiania seksu.

Warto pamiętać jednak o tym, że wszystkim kobietom zdarza się cykl bez owulacji. Częściej tym, które mają zaburzenia miesiączkowania.

„Najlepiej skorzystać z pożycia pod koniec jajeczkowania”

Największa szansa na zajście w ciążę jest wtedy, gdy współżyje się tuż przed momentem jajeczkowania. Plemniki mają zdolność przeżycia do 5-7 dni w drogach rodnych kobiety. Komórka jajowa żyje 12-24 godziny.

Przy regularnych cyklach i miesiączkach co 28 dni,  jajeczkowanie przypada zazwyczaj na 14 dzień cyklu.

Jednak dokładne wyliczanie nie najlepiej się sprawdza. Najwyższa płodność jest wtedy, gdy para – bez zabezpieczenia – regularnie ze sobą współżyje co dwa, trzy dni i nie liczy dni płodnych.

„Miesiąc przed planowanym zajściem w ciążę kobieta powinna unikać środków czystości, środków owadobójczych. Jeśli planuje remont, gdzie będą używane farby, lakiery, musi wyjechać z domu, ze względu na groźne opary i toksyny”.

Farby, lakiery i kleje źle mogą wpływać na… jakość spermy. Natomiast lepiej, by ich oparów unikała kobieta w ciąży – ekspozycja na tego typu czynniki chemiczne stanowi potencjalne, choć zdaniem brytyjskiego stowarzyszenia „Royal College of Obstetricians and Gynaecologists”, nieudowodnione zagrożenie dla zdrowia dziecka.

„Kobieta starająca się o dziecko powinna brać dodatkowe witaminy”

To mit. Jeśli jest zdrowa i miesiączkuje regularnie, powinna przyjmować dodatkowo kwas foliowy, a poza tym – przez całe życie – mieć zbilansowaną i urozmaiconą dietę. Kwas foliowy najlepiej zacząć przyjmować minimum sześć tygodni przed planowanym poczęciem dziecka oraz w trakcie ciąży – do końca drugiego trymestru.

Kwas foliowy to witamina z grupy B  niezbędna do rozwoju układu nerwowego płodu. Codzienna dawka 0,4 mg zmniejsza ryzyko rozszczepu kręgosłupa u dziecka. Kobiety z otyłością (BMI>30) powinny przyjmować go nieco więcej a jego dawkę  muszą ustalić z ginekologiem.

„Silne nerwice, pragnienie posiadania potomstwa, lęki, przesądy, uprzedzenia, obawy, nieświadomości, nie sprzyjają łatwemu poczęciu”

To prawda.

– Stan psychiczny pary, która stara się zajść w ciążę, jest bardzo ważny – mówi dr Barbara Grzechocińska, kierownik Leczenia Niepłodności z I Kliniki Położnictwa i Ginekologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. -  Dowodem na to jest fakt, że kobiety, które wcześniej przez wiele lat bezskutecznie leczyły się, zachodzą w ciążę, gdy adoptują dziecko. Nie tak rzadko zdarza się też, że pary zapisują się na zapłodnienie metodą in vitro, co powoduje, że kobieta odblokowuje się, i trzy miesiące później naturalnie zachodzi w ciążę.

„Po pożyciu poczęciowym najmniej przez osiem dni trzeba wstrzymać się od współżycia, bo to może spowodować trudności w zagnieżdżeniu się zarodka”

U człowieka implantacja zapłodnionej komórki jajowej w macicy następuje szóstego dnia od zapłodnienia – mówi Grzechocińska. – Nigdy nie wiemy dokładnie, kiedy do zapłodnienia doszło, może to być nawet kilka dni po stosunku. Nie trzeba w tym czasie rezygnować ze współżycia. Ono nie utrudni implantacji.

„Mężczyźni, dbając o jakość plemników, powinni unikać bielizny osobistej wykonanej z tworzyw sztucznych”

To prawda. To dlatego, że duże znaczenie u panów ma unikanie gorących temperatur i przegrzewania jąder,a bielizna z włókien sztucznych raczej tego nie ułatwia. Lepiej też, by powstrzymali się od gorących kąpieli czy sauny. Ponadto nie zaleca się noszenia obcisłej, syntetycznej bielizny i trzymania laptopa na podbrzuszu.

Jakość nasienia zależy od trybu życia jego właściciela. Na pewno warto rzucić palenie! To przynosi spektakularne efekty, ponieważ dym tytoniowy znacząco obniża liczbę plemników i osłabia ich ruchliwość.

By poprawić jakość nasienia, lepiej, by panowie nie prowadzili ponadto siedzącego trybu życia. Bardzo ważna jest umiarkowana aktywność fizyczna. Taka, w połączeniu ze zdrową dietą, pomaga w utrzymaniu prawidłowej masy ciała, a jak wykazało wiele badań, nadwaga i otyłość wpływa negatywnie na gospodarkę hormonalną. Zła gospodarka hormonalna to złe parametry nasienia.

„Jak współżyje się codziennie, może to pogorszyć jakość plemników”

To prawda. Zbyt częste kontakty seksualne mogą osłabić jakość nasienia. Ale może ją pogorszyć także bardzo długa abstynencja – mówimy o kilku miesiącach – pierwsze ejakulacje mają zwykle gorsze parametry.

„Kobiecy orgazm pomaga w zapłodnieniu”

To prawda. Skurcze, które występują podczas szczytowania, popychają plemniki w kierunku komórki jajowej.

„Stany zapalne dziąseł u kobiet mogą obniżać płodność”

Parodontoza czy infekcje jamy ustnej nie mają większego wpływu na zajście w ciążę. Jednak jeśli kobieta  myśli o dziecku, koniecznie musi zadbać o zęby, bo problemy stomatologiczne mogą być niebezpieczne dla płodu – mogą stać się zapalnikiem dla infekcji wewnątrzmacicznej czy porodu przedwczesnego.

I na koniec: nie ma potrzeby uprawiania seksu na baraniej skórze czy „odpromieniania” łóżka po to, by zajść w ciążę lub zwiększyć na to szanse. Jeśli są problemy z zajściem w ciążę, para powinna skorzystać z pomocy lekarza.

Opracowała Agnieszka Pochrzęst-Motyczyńska, zdrowie.pap.pl

Z badań przeprowadzonych na początku roku wynika, że ponad połowa Polek nie bada się regularnie, bo nie ma takiej potrzeby – deklaruje, że nie ma problemów zdrowotnych. Te, które się badają, najczęściej wykonują cytologię (67 proc. wskazań) i USG dróg rodnych (47 proc.), 10 proc. kobiet w Polsce robi test na obecność wirusa HPV, który może być jedną z przyczyn raka szyjki macicy.

Leczenie ginekologiczne: wstydliwy temat

Jedną z największych przeszkód w odbywaniu regularnych wizyt ginekologicznych jest też wstyd. 59 proc. Polek (7,6 miliona!) podczas pierwszej wizyty u ginekologa odczuwało wstyd, a blisko połowa deklaruje, że miała poczucie wstydu. 25 proc. respondentek przyznało, że wstydzi się momentu wejścia na fotel ginekologiczny, a 21 proc. odczuwa skrępowanie także podczas samego badania.

- Wstyd to jedna z emocji najtrudniejszych w doświadczaniu. Destrukcyjnie wpływa na nasze wewnętrzne przekonanie, że możemy coś zmienić i robić lepiej. Pojawia się, kiedy w naszej ocenie zrobiliśmy coś wbrew regułom życia społecznego. Aby pokonać wstyd, należy przeanalizować sytuację, jaka wzbudza w nas wstyd, odpowiedzieć sobie na pytanie, jakie reguły i normy złamałyśmy i czy rzeczywiście tak jest, zaakceptować własne słabości i niedoskonałości. Niezwykle często właśnie nagość traktujemy jako łamanie zasad współżycia społecznego, niepotrzebne eksponowanie własnej seksualności. Tymczasem w kontekście wizyty u lekarza nagość jest czymś naturalnym – tłumaczy dr Magdalena Nowicka, psycholog różnic indywidualnych z Uniwersytetu SWPS.

W końcu nie da się zbadać ginekologicznie bez odsłonięcia intymnych części ciała, ale lekarz czy lekarka, którzy takie badanie wykonują, są w tym kierunku kształceni.

Z przytoczonego badania wynika, że najtrudniejszym momentem podczas wizyty u ginekologa jest sytuacja, gdy lekarz mówi: „Proszę się rozebrać” – aż 43 proc. młodych kobiet odczuwa wtedy wstyd, choć w szerszej grupie wiekowej (do 65 lat) jest on relatywnie mniejszy – deklaruje go co trzecia pacjentka (31 proc.).

Specjaliści zachęcają do przełamania bariery wstydu, na przykład dzięki wsparciu bliskiej osoby.

– Bardzo ważne, by ta osoba nie miała negatywnych przekonań na temat takiej wizyty, wspierała nasze poczucie własnej wartości i umacniała nas, że takie badanie ma służyć przede wszystkim ochronie zdrowia, a w przyszłości także szczęściu kobiety – dodaje dr Nowicka.

Jak przygotować się wizyty u ginekologa

Ginekolog-położnik dr n.med. Grzegorz Południewski z Kliniki Gameta w Warszawie radzi:

- jeśli to Twoja pierwsza wizyta, to warto zapytać, jak będzie ona wyglądała i jak usiąść na fotelu ginekologicznym;

- przy każdej kolejnej – nie obawiaj się powiedzieć lekarzowi o wszelkich symptomach, dolegliwościach, które Cię niepokoją, a są związane np. z miesiączką czy współżyciem;

- pamiętaj, że przychodząc do ginekologa, przychodzisz po pomoc – masz prawo czuć się komfortowo i być wysłuchana, jeśli cokolwiek Ci nie odpowiada, mów o tym otwarcie.

Do ginekologa: czy tylko po leczenie?

Polki do ginekologa wybierają się najczęściej, gdy pojawi się jakiś problem natury zdrowotnej lub gdy chodzi o ciążę – przed nią lub w trakcie. Trzecią przyczyną jest chęć rozpoczęcia współżycia. Profilaktycznie idziemy do lekarza znacznie rzadziej.

- Wizyta u ginekologa powinna być dla kobiet tym samym co wizyta u fryzjera czy dentysty. Trzeba się umówić i przynajmniej raz w roku się pokazać. Do wizyty nie trzeba się jakoś specjalnie przygotowywać. I przede wszystkim nie bać się, bo fotel ginekologiczny może najwygodniejszy nie jest, za to profilaktyczne badanie można przeprowadzić zazwyczaj bardzo sprawnie i bezboleśnie – zachęca dr nauk med. Grzegorz Południewski, lekarz ginekolog-położnik.

Warto, bo jak pokazują badania 51 proc. kobiet po zakończeniu wizyty odczuwa spokój, a co trzecia (33 proc.) – zadowolenie z siebie.

Oprac. Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl

Źródło: badanie przeprowadzone na zlecenie Gedeon Richter przez Instytut Badawczy ARC Rynek i Opinia.

Wyczuwalny palcami guzek w piersi;
Wyciek krwistej cieczy z brodawki;
Wciągnięcie brodawki sutkowej, które pojawia się w ciągu kilku tygodni;
Zmiana kształtu piersi, tj. pojawienie się np. wgłębienia na piersi, wciąganie się skóry na piersi;
Pojawienie się nagle asymetrii piersi – np. jedna pierś staje się większa, druga mniejsza;
Zmiany na skórze piersi: np. jej pogrubienie lub/i pojawienie się „skórki pomarańczowej”, zaczerwienienia czy owrzodzenia;
Pojawienie się widocznych żył na piersi;
Owrzodzenie brodawki sutkowej lub zaczerwienienie.

Czy są badania, które pozwalają wykryć raka piersi we wczesnym stadium?

W pierwszym stadium choroby najczęściej nie ma żadnych objawów – zwykle guzek rośnie niezauważony przez wiele miesięcy, a nawet lat. Dlatego tak ważne są badania, które pozwolą nowotwór wykryć w bardzo wczesnym stadium. U młodych kobiet zaleca się wykonywanie badania USG, u kobiet po 50. roku życia – mammografię piersi. Najlepiej zgłosić się na nią między 5. a 10. dniem cyklu miesiączkowego. W Polsce każdej kobiecie w wieku 50 -69 lat przysługuje bezpłatna mammografia raz na dwa lata. Jeśli jesteś w tym wieku i w ciągu ostatnich dwóch lat nie poddałaś się temu badaniu, wybierz najbliższą placówkę – ich wykaz znajdziesz na stronach Narodowego Funduszu Zdrowia. Wystarczy umówić się na wizytę – nie jest potrzebne skierowanie, ale trzeba zabrać ze sobą wyniki wcześniejszych badań piersi.

W trosce o własne zdrowie trzeba też samej przeprowadzać regularnie badanie piersi – wystarczy raz w miesiącu po miesiączce.

Dlaczego nie zaleca się badania mammograficznego u młodych kobiet?

Piersi zmieniają się przez całe życie kobiety. Budowa piersi młodej kobiety jest gęsta, przez co badanie mammograficzne nie jest odpowiednio dokładne, zatem istnieje ryzyko, że kobieta będzie miała guzek w piersi, ale mammografia go nie wykryje. Może się jednak zdarzyć, że po USG lekarz skieruje młodą kobietę na dodatkowe badania, w tym mammografię. Uwaga! Guz wykryty w badaniu mammograficznym nie musi być rakiem. Do stwierdzenia, czy tak jest, potrzebne są dalsze badania.
Kiedy najczęściej wykrywany jest nowotwór piersi?

To przede wszystkim choroba kobiet po 50. roku życia – na tę grupę wiekową przypada około 80 proc. rozpoznań. Ok. 1 proc. raków piersi diagnozuje się u mężczyzn. W Polsce jest obecnie rozpoznawany u około 18 tys. kobiet rocznie, a zachorowalność wykazuje stały wzrost. Dobra wiadomość jest taka, że od lat 90. spada liczba zgonów z powodu tego nowotworu. Zatem zachorowanie oznacza szansę wyleczenia. A szansa jest tym większa, im wcześniej rak zostanie wykryty.

Mimo gigantycznego postępu nauk medycznych wciąż nie jest znana przyczyna tego nowotworu. Część raków piersi – ok. 5 do 10 proc. przypadków – jest uwarunkowana genetycznie. Dlatego jeśli w bliskiej rodzinie kobiety rozpoznano ten rodzaj nowotworu, konieczne jest przestrzeganie zasad profilaktycznych, a często – także konsultacja z poradnią genetyczną. Nie powinny zwlekać z taką konsultacją kobiety, których mama lub/i tata czy też mama i babcia chorowały na raka piersi. Może się okazać w rodzinie dziedziczy się mutację genu BRCA.

Opieką lekarską powinny być objęte kobiety właśnie z grupy najwyższego i wysokiego ryzyka zachorowania na raka piersi, co najczęściej jest związane z nosicielstwem mutacji w genie BRCA.

Kobietom tym lekarz może zaproponować:

Farmakologiczną profilaktykę hormonalną – przyjmowanie tamoksyfenu przez 5 lat – zgodnie z doniesieniami naukowymi taka terapia zmniejsza ryzyko zachorowania prawie o połowę;

Profilaktykę chirurgiczną – czyli mastektomię z rekonstrukcją piersi, co zmniejsza ryzyko zachorowania o połowę. Ta metoda redukuje też wysokie w tej grupie kobiet ryzyko zachorowania na raka jajnika (o 80-90 proc.).

Jeśli jesteś nosicielką mutacji genu BRCA1, zaleca się, byś raz w roku wykonywała badania piersi metodą rezonansu magnetycznego, a w połowie pomiędzy tymi badaniami zaleca się wykonanie mammografii lub USG.

Dobra wiadomość jest taka, że naukowcy zidentyfikowali konkretne czynniki zwiększających ryzyko raka piersi oraz czynniki ochronne (zmniejszające ryzyko tego nowotworu).
Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka piersi:

Hormonalne:

wczesna pierwsza miesiączka lub menopauza po 55. roku życia;
brak ciąż lub posiadanie pierwszego dziecka po 35. roku życia,
doustne środki antykoncepcyjne z estrogenami,
hormonalna terapia zastępcza oparta na estrogenach i gestagenach
otyłość (nadmiar tkanki tłuszczowej zaburza gospodarkę hormonalną).

Środowiskowe:

Dieta obfitująca w tłuszcze i/lub alkohol

Czynniki chroniące przed zachorowaniem na raka piersi:

Dieta uboga w tłuszcze, ale bogata w produkty mleczne i te, które zawierają witaminę D
Karmienie piersią;
Urodzenie dziecka w trzeciej dekadzie życia.

Justyna Wojteczek (zdrowie.pap.pl)
Źródło: Zalecenia dla polityki państwa w zakresie zaawansowanego raka piersi, Instytut Ochrony Zdrowia 2018

Badanie, którego rezultaty sugerują związek między nowotworami piersi i jajnika a arsenem i selenem, przeprowadzili naukowcy z Centrum Badawczo-Rozwojowego Genetycznych Badań Nowotworów Złośliwych Read-Gene SA w Szczecinie, pod kierownictwem prof. dr hab. n. med. Jana Lubińskiego. W sumie przez pięć lat przebadano ponad 1,7 tys. kobiet.

Stężenie arsenu w surowicy krwi a rak piersi

Do badań zakwalifikowano wyjściowo zdrowe kobiety – 601 będących nosicielkami mutacji BRCA1 oraz 1702 w wieku powyżej 40 roku życia, u których mutacji w genie BRCA1 nie wykryto. Obecność takiej mutacji niezwykle podwyższa ryzyko zachorowania na raka piersi i/lub raka jajnika – lekarze szacują je na nawet 80 proc.

W trakcie obserwacji odnotowano łącznie 152 nowotwory, w tym 98 – piersi oraz 16 – jajnika.

Ale, co ciekawe, wśród kobiet z mutacją w genie BRCA1, ale tych, które miały poziom stężenia arsenu we krwi niższe niż 0,65 µg/l, stwierdzono istotne, bo  ponad 4-krotnie obniżone ryzyko rozwoju raków.

U kobiet bez mutacji, ale ze stężeniem arsenu we krwi poniżej 0,60 µg/l wyniki badań wykazują blisko 30-krotnie obniżone ryzyko rozwoju raka.

Naukowcy dokonali też analizy kategoryzując badane pod względem poziomu stężenia arsenu we krwi. Okazało się, że w grupie 425 kobiet o najniższym poziomie arsenu (poniżej 0,6 µg/l) na nowotwory zachorowały tylko cztery, w kolejnej grupie o wyższym poziomie arsenu we krwi – 24 kobiety, w następnej – 36 kobiet i kolejnej – o najwyższym poziomie stężenia arsenu – 47. Innymi słowy: im wyższa była wartość stężenia arsenu we krwi, tym wyższe było ryzyko zachorowania na raka.

- Różnica jest ponad 10-ciokrotna. To jest potężny czynnik, śmiem twierdzić, że obecnie najsilniejszy czynnik ryzyka raka u Polek, biorąc po uwagę, że z badań wynika iż ok. 25 proc. Polek ma niski poziom arsenu, a 75 proc. – zbyt wysoki – mówi onkolog.

Zastrzega jednak, że nie wiadomo, czy to sam arsen jest czynnikiem ryzyka rozwoju raka.

- Zakładam, że arsen działa jako czynnik kancerogenny, ale nie musi być kancerogenem wiodącym – wyjaśnia prof. Jan Lubiński.

Selen a ryzyko nowotworu kobiecego

Niebagatelny wpływ na zdrowie ma także selen – a szkodliwy może być zarówno jego niedobór, jak i nadmiar. Polska należy do regionów ubogich w ten pierwiastek: średnie stężenie selenu u mieszkańców Polski to 70 μg/l surowicy krwi, podczas gdy optymalne stężenie wynosi 100-120 μg/l.

Z badań przeprowadzonych przez zespół prof. Lubińskiego wynika, że u kobiet z optymalnym poziomem selenu we krwi ryzyko raka piersi i jajnika jest trzykrotnie mniejsze. Ale szczecińscy badacze udowodnili też, że podawanie selenu kobietom z mutacją genu BRCA1 może być dla nich jednak niekorzystne. Z ich obserwacji wynika, że dla niektórych osób optymalne jest stężenie 70 μg/l, a nie wyższe – rekomendowane jako prawidłowe.

Uwaga! Jeśli zdecydujemy się na uzupełnianie selenu preparatami aptecznymi, warto co jakiś czas zbadać sobie jego poziom, bo podwyższony poziom tego pierwiastka też nie jest dobry dla naszego organizmu.

Warto więc – zanim zaczniemy na własną rękę suplementować – poradzić się specjalisty, aby nie wylać przysłowiowego dziecka z kąpielą. Szczególnie powinny uważać te osoby, u których występuje podejrzenie mutacji lub mają ją stwierdzoną.

Arsen i selen: w jakiej żywności występują te pierwiastki

Zdaniem szczecińskich specjalistów rezultaty ich badań sugerują, że unikaniem produktów zawierających arsen można wpływać na ryzyko rozwoju nowotworów kobiecych.

Czego zatem unikać? Produktów zawierających duże stężenia tego pierwiastka.

Relatywnie wysokie stężenie arsenu obserwuje się w azjatyckim ryżu z uwagi na jego obecność w tamtejszej glebie. Produktami spożywczymi naturalnie zawierającymi wyższe stężenia tego pierwiastka są także np. owoce morza, ryby morskie i kakao. Co ciekawe, okazuje się, że nawet jak ktoś nie jada takich produktów, ale zażywa suplementy, takie jak tran czy kwasy omega-3, może doprowadzić do wzrostu poziom arsenu.

- Oczywiście nie chodzi o to, żeby nie jeść morskich ryb, trzeba tylko pilnować, żeby nie przekraczać szkodliwych poziomów arsenu. Pocieszające jest jednak to, że szybko się z niego oczyszczamy – po trzech miesiącach zmiany diety i odstawieniu suplementów można zmniejszyć poziom arsenu o połowę – zapewnia prof. Lubiński.

Warto wiedzieć, że znaczenie może mieć także zanieczyszczenie środowiska. Zbyt wysoki poziom arsenu odnotowywany jest także w niektórych regionach naszego kraju, co oznacza, że jest go więcej w powietrzu, glebie i wodzie a w konsekwencji także żywności.

Selen w dużej ilości występuje np. w borowikach, orzechach (włoskich, nerkowcach), soczewicy, serze żółtym i jajach.

Choć prof. J. Lubiński nie kryje, że badania jego zespołu wymagają jeszcze pogłębienia, to już na podstawie dotychczasowych rezultatów namawia kobiety, by zwróciły uwagę na dietę pod względem obecności selenu i arsenu. Jego zdaniem warto też sprawdzić u siebie poziom tych pierwiastków w surowicy krwi.

Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl, PAP Zdrowie

Menopauza to moment, w którym jajniki przestają produkować estrogeny i zanika miesiączka. Mogą, ale nie muszą jej towarzyszyć przykre objawy - uderzenia ciepła, uczucie zmęczenia, rozbicia, nadmierne poty, zaburzenia snu, depresja czy problemy z nawilżeniem pochwy. Specjaliści podkreślają, że tak jak każda z kobiet jest inna, tak spektrum występujących objawów też bywa różne.

Dla niektórych kobiet trudnym doświadczeniem są zmiany w postaci zmarszczek czy utrata jędrności skóry. Ale tylko dla niektórych - także sposób przeżywania zmian związanych z menopauzą jest zależny od konkretnej kobiety.

- Ja uważam, że okres menopauzy i wszystko co po nim następuje, jest  wspaniałym czasem, który możemy poświęcić dla siebie. W pracy zawodowej spijamy „śmietankę” z sukcesów wielu lat pracy, nie potrzebujemy antykoncepcji, a dzieci są już dorosłe. Ale co zrobić, by „sukienka nie była za mała” a uśmiech nie schodził nam z twarzy? Do menopauzy trzeba się przygotować! – mówi prof. Violetta Skrzypulec-Plinta ginekolog, endokrynolog.

Nie ma naukowych dowodów na to, że matki i córki przechodzą menopauzę tak samo. Wpływ na to, jak konkretna kobieta będzie przechodzić menopauzę, ma mnóstwo czynników, nie tylko genetycznych.

- Jeśli tak się dzieje, to jest to raczej sprawa przypadku. Nie sugerujemy się tymi sugestiami. Jeśli mama wyjątkowo źle znosiła ten czas, to wcale nie znaczy, że i córka będziemy miała te same objawy – podkreśla prof. Ewa Barcz, kierownik Kliniki Oddziału Ginekologiczno-Położniczego w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym w Warszawie.

Tak czy inaczej zawsze warto na ten temat porozmawiać z mamą, choćby po to, by skorzystać z jej doświadczenia.

Niezbędne są też regularne kontrolne wizyty u ginekologa. Lekarz podpowie, jak przygotować się na ten czas i doradzi co robić, by złagodzić ewentualne dolegliwości. Być może rozwiązaniem okaże się hormonalną terapia.

- Jeśli nasza mama czy babcia borykała się z ciężkimi objawami menopauzy, to wcale tak nie musi być w naszym przypadku. Co istotne, gdyby tak się zdarzyło, mamy już narzędzia, by być piękne, zdrowe i uśmiechnięte. Kultowe hasło: „Jeśli chcesz zobaczyć, jak będzie wyglądała twoja żona po 50-tce – popatrz na teściową”, w 21 wieku nie jest już aktualne!” – podkreśla prof. Skrzypulec-Plinta.

mw, zdrowie.pap.pl, PAP Zdrowie

Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że w ogromnej większości rak jajnika diagnozowany jest w przedziale wiekowym 50 – 80 lat (80 proc. przypadków w Polsce), przy czym połowa zdiagnozowanych kobiet ma pomiędzy 50 a 69 lat. Nie znaczy to jednak, że nie chorują młodsze kobiety i dziewczynki: jak wskazują epidemiolodzy, w Polsce nowotwory jajnika stanowią 4 proc. zachorowań na nowotwory złośliwe u dzieci (0-19) i ponad 6 proc. u młodych dorosłych kobiet (20-44 lat).

Objawy raka jajnika

Niestety, w pierwszych dwóch stadiach rozwoju rak jajnika nie daje objawów. W stadium bardziej zaawansowanym pojawiają się dolegliwości, które pacjentki przypisują innym problemom zdrowotnym: to wzdęcia, uczucie pełności w brzuchu, odbijanie się, powiększenie brzucha. Dlatego konieczne są regularne wizyty kontrolne u ginekologa i informowanie lekarza o takich sygnałach. Mogą się też pojawić nietypowe krwawienia i ucisk w miednicy.

Wiele zmian w jajniku można wychwycić w badaniu USG dopochowym. W razie wykrycia jakiejś nieprawidłowości nie należy wpadać w panikę – często lekarz wykryje łagodne torbiele.

- Jak dotąd nie posiadamy wystarczająco czułych metod przesiewowych, które zwiększyłyby rozpoznawalność raka jajnika na wczesnym etapie rozwoju. Coroczne kontrole ginekologiczne połączone z badaniem USG w niektórych przypadkach pozwalają na stosunkowo wczesne wykrycie choroby. W razie stwierdzenia patologii w zakresie jajnika uzupełniane powinno być badaniem markerów nowotworowych specyficznych dla raka jajnika.

Niestety nadal większość rozpoznań to drugi i trzeci stopień zaawansowania, zarówno w Polsce, jak i na świecie. Wykrycia wcześniejsze są zwykle przypadkowe – mówi prof. Ewa Barcz, kierownik Kliniki Oddziału Ginekologiczno-Położniczego w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym w Warszawie.

Rak jajnika: są kobiety bardziej narażone na jego rozwój

Szacuje się, że w Polsce żyje nawet 2 miliony kobiet, które mogą być bardziej narażone na zachorowanie na raka jajnika (oraz piersi). To panie, które odziedziczyły mutacje w kilku genach: BRCA1, BRCA2, MSH2, MLH1, P53, RAD51C i D.

Kiedy można podejrzewać taką sytuację? Jak tłumaczy prof. Jan Lubiński, kierownik Międzynarodowego Centrum Nowotworów Dziedzicznych oraz Zakładu Genetyki i Patomorfologii Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, niepokojącym sygnałem jest informacja, że w bliskiej rodzinie (u tej kobiety lub jej krewnych I i/lub II stopnia, po jednej stronie rodziny) był przypadek zachorowania na raka jajnika lub raka piersi, zwłaszcza w młodym wieku – przed 40. rokiem życia.

Druga sytuacja, która nakazuje podejrzewać istnienie mutacji jest wtedy, gdy u krewnych I lub II stopnia w dowolnym wieku wystąpią łącznie trzy przypadki raka piersi lub jajnika.

Trzecia – gdy męski krewny kobiety miał stwierdzonego raka piersi.

Kobiety z takich grup wysokiego ryzyka zachorowania na raka jajnika lub piersi nie powinny poprzestać na regularnych wizytach kontrolnych u ginekologa – im zaleca się także konsultację u lekarza genetyka. W zależności od rezultatów testów i sytuacji indywidulanej pacjentki lekarz zarekomenduje odpowiednie postępowanie.

Rak jajnika: czy można zapobiec temu nowotworowi?

O ile znakomitej większości przypadków raka płuca można skutecznie zapobiec dzięki niepaleniu tytoniu, raka jelita grubego czy raka szyjki macicy – dzięki wykryciu pierwszych niepokojących zmian przerakowych w badaniach profilaktycznych (odpowiednio: kolonoskopii i cytologii), to w przypadku raka jajnika nie ma specyficznych i pewnych metod zapobiegania tej chorobie.

Wiadomo jednak, że w pewnym stopniu przed rakiem jajnika chroni macierzyństwo i karmienie piersią. W renomowanym periodyku medycznym JAMA właśnie ukazała się świeża praca na temat ochronnej funkcji karmienia piersią. Jej autorzy ustalili, że może ono chronić przed rakiem jajnika, a im krótszy czas od zakończenia karmienia piersią i im dłuższy czas karmienia, tym ryzyko zachorowania na raka jajnika było niższe.

Prof. Jan Lubiński wskazuje też, że w pewnym stopniu działanie ochronne może mieć bogata w selen dieta, warto więc, by kobiety oznaczyły sobie poziom tego pierwiastka we krwi i w razie potrzeby wdrożyły odpowiednie zmiany dietetyczne. Zwiększenie spożycia selenu bez wcześniejszego sprawdzenia, czy faktycznie istnieje jego niedobór grozi negatywnymi skutkami dla zdrowia, ponieważ selen można przedawkować, zwłaszcza wtedy, gdy przyjmuje się go w suplementach. Selen znajduje się w mięsie, zwłaszcza w podrobach, oraz rybach. Mniejsze ilości przyswajamy z nabiału. Warzywa i owoce są ubogim źródłem tego mikroskładnika.

Na zmniejszenie ryzyka zachorowania na raka jajnika wpływa też doustna antykoncepcja po 35. roku życia. Warto jednak pamiętać, że nie wolno łączyć jej z paleniem tytoniu.

Justyna Wojteczek, zdrowie.pap.pl, PAP Zdrowie

To właśnie na początku ciąży uczymy się dbać o siebie oraz dziecko. Nie bez powodu mówi się, że do ciąży nie da się przygotować. Każda mama przechodzi ją bowiem nieco inaczej, dlatego też trzeba w tym stanie od nowa nauczyć się siebie i swego organizmu. Pojawią się bowiem nowe dolegliwości, zachcianki, czy nastroje. Co więcej, nasze ciało także zmieni się przez te dziewięć miesięcy. Warto więc już od samego początku tej drogi zadbać o wzbogacanie swej wiedzy dotyczącej postępowania w ciąży oraz tego, co jest dla nas dobre, a co nie. Dzięki temu cały jej przebieg z pewnością będzie znacznie przyjemniejszy, a my zdecydowanie szybciej przystosujemy się do nowej roli. Poznajmy więc kilka wskazówek dotyczących jakże ważnego, pierwszego trymestru ciąży, a właściwie jego ostatnich trzech tygodni. Jak dbać w tym czasie o ciało, by zachowało swą elastyczność? Jakie gadżety przydadzą się mamie i ułatwią przebieg ciąży? Czy 12 tydzień ciąży to dobry czas na sport? Sprawdźmy to już dziś!

Końcówka pierwszego trymestru — jak przebiega?

Nie jest tajemnicą, że ciąża tydzień po tygodniu może przebiegać zupełnie inaczej. Wszystkie zmiany następują bardzo szybko, zarówno te fizyczne, jak i te związane z samopoczuciem. To właśnie dlatego, każdy dzień i każdy tydzień w tym stanie jest bardzo ważny dla mamy oraz dziecka. Jak wiadomo, ciążę dzielimy na tak zwane trymestry. Łącznie są trzy. Dziś powiemy jednak o tym pierwszym, który trwa około 13 tygodni. Pod lupę weźmiemy przede wszystkim cztery ostatnie.

Wiemy już, że każda ciąża w pierwszym trymestrze może wyglądać nieco inaczej. Nie zmienia to jednak faktu, że jest to niezwykle istotny etap, szczególnie jeśli mówimy o rozwoju dziecka. Nasze postępowanie w tym czasie może mieć kluczowe znaczenie dla zdrowia maluszka. Dlatego też tak ważne jest, by już od pierwszych dni ciąży, zadbać o siebie ze szczególną uwagą.

Ciąża w pierwszym trymestrze jest dla wielu mam okresem bardzo trudnym. Burza hormonów, czy coraz intensywniejsze zmiany związane z ciałem to tylko niektóre z problemów. To właśnie na tym etapie wystąpić mogą słynne objawy, takie jak na przykład poranne nudności. W naszym organizmie zachodzą duże zmiany, dlatego też duże skoki nastroju, senność, czy nieco gorsze samopoczucie to zupełnie normalna rzecz. Na szczęście 12 tydzień ciąży, przynosi już zwykle większą stabilność.

Kosmetyki dla mam — jakich warto używać?

Wielu mamom prócz rozterek związanych z dobrem dziecka, towarzyszą także troski dotyczące sylwetki. Warto pamiętać, że dwunasty tydzień ciąży to czas, kiedy to brzuszek staje się już coraz bardziej widoczny. Oczywiście wszystko zależy od czynników indywidualnych. U niektórych mam bowiem dziesiąty tydzień ciąży będzie czasem, kiedy to brzuszek będzie ledwo zauważalny, u innych natomiast będzie już spory. O ile chyba żadna z pań nie przejmuje się takimi rzeczami w czasie trwania ciąży, to gdzieś z tyłu głowy pojawiają się już pytania i zmartwienia związane z tym, co będzie po porodzie.

Czy uda mi się schudnąć po ciąży? Czy moje ciało będzie wciąż atrakcyjne? Co, jeśli już nigdy nie zmieszczę się w ulubione spodnie? To tylko nieliczne z tematów związanych z naszą fizycznością, o jakich myślimy właściwie przez całe dziewięć miesięcy. Ciąża wcale nie musi zaprowadzić jednak bardzo widocznych zmian w naszym wyglądzie, o ile o siebie właściwie zadbamy. W tym celu warto nie tylko ćwiczyć, ale i stosować różnego rodzaju preparaty pielęgnacyjne. Kosmetyki dla mam pomagają przede wszystkim zachować sprężystość i elastyczność skóry. W pielęgnacji warto postawić też na preparaty zwalczające rozstępy, czyli zmorę większości mam. Im skóra będzie lepiej nawilżona, tym mniej rozstępów się na niej pojawi. Sprawdzone kosmetyki dla kobiet ciąży znajdziemy na przykład na https://allegro.pl/strefa/ciazy/10-tydzien.

Koniec pierwszego trymestru ciąży — jak o siebie zadbać?

Dla każdej kobiety w ciąży najważniejsze jest dobro i zdrowie maluszka. Warto jednak pamiętać, że aby tak się stało, mama także musi ze szczególnym zaangażowaniem zatroszczyć się o swe zdrowie oraz dobry nastrój. Krótko mówiąc, szczęśliwa mama, to szczęśliwy maluszek. Oczywiście wszelkie zalecenia dotyczące dbałości o organizm, powinniśmy czerpać przede wszystkim z jedynego, sprawdzonego źródła, czyli od lekarza. Jest jednak także wiele innych aspektów, o których warto pamiętać. Mowa tu między innymi o odżywianiu oraz aktywności.

Wiele kobiet martwi się, że 10 tydzień ciąży to już nie czas na aktywność fizyczną, gdyż może mieć ona negatywny wpływ na przebieg ciąży. Nie jest to jednak prawda. Oo ile lekarz nie zaleci inaczej, sport może okazać się naszym antidotum na uniknięcie niektórych dolegliwości ciążowych. Co więcej, pozwoli nam na szybszy powrót do pięknej sylwetki już po porodzie. Nie możemy zapominać też, że podczas aktywności, doskonale dotleniamy organizm, co jest niezwykle istotne dla dziecka. Ciąża to też czas, kiedy to szczególną uwagę zwrócić należy na jedzenie. Stawiajmy na dużą ilość bogatych w cenne witaminy warzywa i owoce. Przede wszystkim, warto zadbać o właściwy balans wszystkich składników odżywczych.

źródło: materiał zewnętrzny Partnera

Kobiety posiadają więcej tłuszczu, a mniej wody niż mężczyźni, jak również niższy poziom enzymów istotnych w przetwarzaniu alkoholu w organizmie. Oznacza to, że kobiety konsekwencji picia doświadczają szybciej i dłużej niż mężczyźni.

U kobiet picie może spowodować uszkodzenia organów wewnętrznych i większe ryzyko przewlekłych chorób. Kobiety znacznie szybciej od mężczyzn zapadają na choroby wątroby związane z nadużywaniem alkoholu. Naukowcy twierdzą, że być może żeński hormon, estrogen, jest odpowiedzialny za podwyższone ryzyko zachorowań.

Nadmierne spożywanie alkoholu zostawia ślad także w mózgu. Badania wykazały, że pewne obszary mózgu są mniejsze u kobiet-alkoholiczek niż u innych kobiet i mężczyzn-alkoholików.

Według naukowców z Loyola Marymount University alkohol zwiększa również ryzyko rozwoju raka piersi. National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism odkrył także, że z powodu alkoholu coraz więcej kobiet staje się sprawcami wypadków na drodze.

źródło: PAP Nauka w Polsce

Objawy
Rak tarczycy najczęściej objawia się w postaci wyczuwalnych zgrubień w przedniej części szyi  – tzw. guzków. Jego symptomem jest także powiększenie węzłów chłonnych szyi, chrypka, zmiana barwy głosu, czy trudności z przełykaniem.

Profilaktyka
Podstawowym badaniem umożliwiającym wykrycie nowotworów tarczycy jest badanie USG. Takie badanie kontrolne powinno wykonywać się raz na dwa lata. Ultrasonografia jest w stanie wykryć nawet najmniejsze zmiany w tarczycy, których nie sposób wyczuć za pomocą dotyku. Jeżeli w USG stwierdzono  zmiany w  tarczycy konieczna jest ocena specjalisty endokrynologa i ewentualnie biopsja tarczycy, ponieważ nie wszystkie guzki są nowotworami złośliwymi. Zaledwie ułamek z guzków rozpoznanych w badaniu USG jest nowotworem złośliwym – mówi prof. Marek Dedecjus, kierownik Kliniki Endokrynologii Onkologicznej i Medycyny Nuklearnej, Centrum Onkologii – Instytut w Warszawie.

Rak tarczycy to także choroba osób młodych
Rak tarczycy stanowi 1/5 nowotworów złośliwych rozpoznawanych u młodych dorosłych – czyli osób między 20 a 40 rokiem życia. W przypadku dzieci jest to jedna trzecia zachorowań na raka.

„Miałam 26 lat (teraz mam 35). Od lat słyszałam szum w lewym uchu. Gdy w pewnym momencie dźwięk ten stał się nie do wytrzymania postanowiłam się tym zająć. Niestety laryngolodzy nie wiedzieli co z tym zrobić, dopiero któryś z kolei lekarz poradził mi bym zrobiła sobie badanie USG Dopplera tętnic szyjnych. Podczas badania lekarz zapytał mnie czy wiem, że mam na tarczycy guza. Oczywiście nie wiedziałam, ale od tego momentu zaczęła się moja przygoda. Zrobiłam biopsję. Oczekiwanie na wyniki trwało dwa tygodnie. Myślę, że podświadomie czułam, że nie będzie to miły wynik. Dokładnie pamiętam jazdę na wizytę po wynik. Byłam strasznie zdenerwowana. Pamiętam też jak lekarz powiedział mi że mam raka. Powiedział nowotwór. Dopytałam czy złośliwy. Potwierdził” – wspomina Pani Justyna Cyran-Waksmundzka, Wiceprezes Fundacji Projan, będącej partnerem kampanii „Motyle pod ochroną”.

Dalsza część historii Pani Justyny oraz innych pacjentek dostępna jest na stronie: http://ruchspoleczny.org.pl/kampanie/motyle_pod_ochrona-31/historie_pacjentow-101.html.

Rodzaje raka tarczycy
Najczęściej występującymi są rak brodawkowaty i rak pęcherzykowy określane mianem „dobrze zróżnicowanych” . Wcześnie rozpoznane, mają bardzo duże szanse na pełne wyleczenie. Dwa kolejne typy raka tarczycy – rak anaplastyczny i rak rdzeniasty występują u 5-10% pacjentów. Rak anaplastyczny, to jeden z najbardziej złośliwych nowotworów u ludzi. Na szczęście występuje rzadko, zwykle w 7-8 dekadzie życia. Należy pamiętać, że rak rdzeniasty może mieć charakter dziedziczny, dlatego osoby mające przypadki tego rodzaju raka w rodzinie, powinny poddać się diagnostyce genetycznej i ewentualnie operacji profilaktycznej – wyjaśnia prof. Marek Dedecjus.

Kampania edukacyjna „Motyle pod ochroną”
„Dla wszystkich osób, które o raku tarczycy chciałyby dowiedzieć się więcej, a w szczególności dla osób z rozpoznaną chorobą Polskie Amazonki Ruch Społeczny we współpracy z Fundacją Projan i Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej –Curie prowadzą kampanię „Motyle pod ochroną” . W tym szczególnym czasie zachęcamy do zwrócenia uwagi na temat raka tarczycy i odwiedzenia strony internetowej www.ruchspoleczy.org.pl, gdzie pobrać można bezpłatny  poradnik dla pacjentów, zapoznać się z odpowiedziami na nurtujące pytania zawarte w broszurze Fundacji Projan, a także poznać inspirujące historie osób, które zmierzyły się z rakiem tarczycy” – zaprasza Elżbieta Kozik, prezes stowarzyszenia Polskie Amazonki Ruch Społeczny.

Kampania „Motyle pod ochroną” realizowana jest przy wsparciu grantu edukacyjnego firmy Genzyme a Sanofi Company.