W brytyjskim sondażu aż 85% mężczyzn w wieku 60-69 jest aktywnych seksualnie, podobnie jak 60% w przedziale 70-79 lat, a także 32% w wieku 80 i więcej lat. U kobiet liczby są niższe z wiekiem, a jednak badania dowodzą, że kobiety również pragną zachować aktywność seksualną niezależnie od wieku. Analizy w USA wskazują na podobne wyniki jak te brytyjskie.

Fakt, że tak wiele osób wciąż uprawia seks, jest dobrą wiadomością, bowiem nasze najnowsze badanie wskazuje, że im mniej seksu uprawiamy na stare lata, tym większe mamy problemy ze zdrowiem umysłowym i fizycznym.

Wciąż mieć to coś

W naszej analizie przyjrzeliśmy się życiu seksualnemu 2577 mężczyzn i 3195 kobiet, wszyscy w wieku powyżej 50 lat. Pytaliśmy, czy doświadczyli w ostatnim roku spadek w poziomie popędu seksualnego, częstotliwości stosunków, a także w możliwości osiągania erekcji (mężczyźni) oraz osiągania orgazmu (kobiety).

Wykazaliśmy, że mężczyźni zgłaszający spadek popędu seksualnego stawali przed wyższym ryzykiem rozwoju nowotworów czy innych chronicznych chorób, które uderzają w codzienne funkcjonowanie. U obu płci odnotowany spadek częstotliwości odbywania stosunków wiązał się z widocznym spadkiem ogólnego zdrowia. Z kolei mężczyźni mający problemy z erekcją byli bardziej narażeni na raka i choroby układu krwionośnego. Trzeba jednak pamiętać, że pogorszenie życia seksualnego nie musi być przyczyną, może być związane z rozwojem niezdiagnozowanych jeszcze chorób.

Wskazaliśmy również, że starsze osoby uprawiające seks mają wyższy poziom zadowolenia z życia. Z kolei ci obserwujący u siebie pogorszenie życia seksualnego mieli również niższą ocenę samopoczucia od aktywniejszych rówieśników. Mężczyźni pozostający dłużej aktywni seksualnie zachowywali lepsze umiejętności poznawcze od od tych nieaktywnych.

Hormony dobrostanu

Nie jest tajemnicą, że seks powoduje tzw. dobrostan. Ma to głównie związek z tym, że podczas seksu wydzielają się endorfiny, dzięki którym czujemy się lepiej. Nie wpływa to jednak wyłącznie na nasz stan psychiczny, bowiem wyższy poziom endorfin jest związany z wyższym stopniem aktywności systemu odpornościowego, co z kolei może obniżać ryzyko raka czy chorób serca.

Inne badania wskazują również, że osoby zaangażowane seksualnie mają tendencję do zachowywania bliższej relacji z partnerem. A to sprzyja lepszemu zdrowiu psychicznemu.

Należy też pamiętać, że seks jest formą aktywności fizycznej – często wykonywaną ze średnią intensywnością – która spala ok. 4 kalorie na minutę. Każda forma ćwiczeń przynosi korzyści dla zdrowia i seks nie jest tu wyjątkiem. Dlatego zdecydowanie możliwe jest, że regularna aktywność seksualna przyniesie i fizyczne, i mentalne korzyści.

Próbowanie nowych pozycji

Oczywiście seks nie jest jedynym czynnikiem, który może podnieść jakość życia w starszym wieku. Jednak nasze badania pokazują, że seniorzy nie tracą pożądania i należy zachęcać ich do aktywnego życia seksualnego. Naprawdę jest możliwe, że regularne i bezproblemowe życie seksualne może prowadzić do lepszego zdrowia psychicznego i fizycznego.

Jednak starsze osoby nie mają zwykle dostępu do informacji, które zachęcałyby ich do eksplorowania nowych form życia seksualnego. Nierzadko jest też tak, że nawet lekarze chowają w tej kwestii głowy w piasek, nie chcąc o seksie z seniorami rozmawiać.

Tymczasem może okazać się, że taka rozmowa zachwieje normami i oczekiwaniami związanymi z seksem. Według naszych badań byłoby to pożądane w celu zapewnienia wszystkim bardziej spełnionego i zdrowszego życia nawet w bardzo zaawansowanym wieku.

Autorzy: dr Daragh McDermott, Sarah Jackson, Lee Smith – Anglia Ruskin University / University College London. Tekst przedrukowany na licencji creative commons. Oryginał dostępny na The Conversation

Szczególnie przeciwskuteczne mogą okazać się wlewki dopochwowe, bowiem zaburzają równowagę bakteryjną, która pozwala zachować zdrowie. Taki zabieg pozbawia pochwę bakterii, m.in. pałeczek kwasu mlekowego (lactobacillus), które w naturalny sposób powstrzymują namnażanie zarazków. Chcąc więc umyć narządy intymne można jeszcze zwiększyć ryzyko infekcji.

Nie ma natomiast aż takiego znaczenia, z kim uprawiamy seks. Nawet jeśli partner jest obrzezany czy mamy pełne zaufanie do jego higieny intymnej, to i tak najskuteczniejszą obroną przed zakażeniem jest używanie prezerwatywy w trakcie stosunku.

Jeśli zaś korzystamy z wibratora, zdecydowanie powinien on być wcześniej zdezynfekowany, np. mydłem antybakteryjnym, a następnie opłukany wodą. Nie bezpośrednio przed użyciem, lecz na tyle wcześnie, by zdążył wyschnąć.

Najważniejsze może jednak okazać się wypróżnienie w ciągu kwadransa od stosunku. Ponieważ u kobiet cewka moczowa znajduje się bardzo blisko pęcherza, stosunek penetracyjny wystawia pęcherz na możliwe zakażenie. Stąd właśnie oddanie moczu może okazać się najskuteczniejszą bronią w walce z zakażeniem dróg moczowych.

Na podstawie porad ginekolożki Barb DePree

– To się zdarza. Osoba, która jest zakażona, ma potrzebę poinformowania o tym swojego partnera czy partnerki. Takiemu wyznaniu bardzo często towarzyszy lęk, że ta druga osoba, niezakażona, odejdzie. Ale to się rzadko zdarza – mówi prof. Brygida Knysz, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Zakaźnych, Chorób Wątroby i Nabytych Niedoborów Odpornościowych Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu.

Ile jest takich par – nie wiadomo, bo nigdy nie zostały zebrane odpowiednie dane. – To są różne pary; heteroseksualne, ale również mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami – mówi prof. Knysz, bazując na własnej praktyce lekarskiej.

Jak nie zakazić się HIV: po pierwsze, leczenie

Jeśli jedno z partnerów jest zakażonych HIV, w trosce nie tylko o siebie, ale i niezakażonego partnera, musi się leczyć, czyli przyjmować zapisane leki antyretrowirusowe. Dzięki temu poziom wirusa w jego krwi znajduje się poniżej progu wykrycia, a skoro jest go tak mało – uważa się, że nie zakaża.

– Leki przeciwwirusowe są powszechnie dostępne, a opieka nad zakażonymi jest bardzo dobrze zorganizowana w naszym kraju. Dzięki temu ponad 90 proc. z nich jest skutecznie leczonych, na co wskazują wyniki badania molekularnego na HIV RNA poniżej progu detekcji. Znaczy to, że takie osoby zakażone nie rozprzestrzeniają wirusa i nie indukują mutantów lekoopornych – mówi prof. Knysz.

Leczenie oznacza też, że pacjent na bieżąco ma wykonywane badania diagnostyczne, zatem niskie jest ryzyko, że wirus wymknie się spod kontroli.

Niepodejmowanie terapii w razie zakażenia to śmiertelne niebezpieczeństwo – zarówno dla samego zakażonego, jak i jego partnerów (partnerek). W takiej sytuacji w krwi, nasieniu czy wydzielinie pochwowej zakażonego/zakażonej znajduje się duża liczba wirusów, co określa się w medycynie mianem „wysokiej wiremii”. To właśnie wtedy wirus ma możliwość zaatakowania innego organizmu i stopniowo niszczyć odporność nosiciela doprowadzając do rozwoju AIDS.

Jak nie zakazić się HIV: po drugie, prezerwatywa

Nie ma stuprocentowych sposobów ochrony przed HIV (za wyjątkiem całkowitej abstynencji seksualnej i zagwarantowania braku kontaktu z zakażoną krwią), ale prezerwatywa daje bardzo wysoką ochronę. Dlatego prawidłowe stosowanie prezerwatywy podczas całego stosunku jest złotym standardem ochrony przed HIV (i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową).

Jak nie zakazić się HIV: po trzecie, profilaktyka przedekspozycyjna

W celu uniknięcia zakażenia HIV w przypadku kontaktów seksualnych z zakażonymi osobami wskazane jest zastosowanie profilaktyki przedekspozycyjnej zakażenia HIV, czyli PrEP (ang. pre-exposure prophylaxis). Profilaktykę tę należy połączyć z używaniem prezerwatywy i oczywiście wiernością partnerowi.

PreP polega na stosowaniu dwóch konkretnych leków antyretrowirusowych w celu ochrony przed zakażeniem HIV.

Polskie Towarzystwo Naukowe AIDS zaleca by PrEP stosowały osoby:

• mające kontakty seksualne bez prezerwatywy z osobami potencjalnie zakażonymi HIV (osobami o nieznanym statusie serologicznym, osoby HIV(+) z wykrywalnym HIV-RNA)
• zażywające profilaktykę poekspozycyjną (PEP) związaną z potencjalnym zakażeniem wirusem HIV w ciągu ostatniego roku,
• chorujące na choroby przenoszone drogą kontaktów seksualnych w ciągu ostatniego roku,
• mające kontakty seksualne pod wpływem substancji psychoaktywnych,
• używające dożylnie narkotyki,
• świadczące usługi seksualne.

Skuteczność tego typu preparatów jest duża. W przypadku kontaktów seksualnych minimalizują ryzyko zakażenia o ponad 90 proc., a w przypadku stosowania dożylnie narkotyków o 70 proc.

– Celem zażywania PrEP jest uniknięcie zakażenia HIV. Trzeba mieć jednak świadomość, że przez kontakty seksualne przenosi się nie tylko HIV. Prezerwatywy powinny być stosowane mimo wszystko, bo są takie choroby jak kiła, rzeżączka, wirusy zapalenia wątroby B, C, A. cChlamydiozy. Jeśli ktoś ma ryzykowne zachowania i dużo tych kontaktów seksualnych, to oczywiście powinien o niej pamiętać – mówi prof. Knysz.

Przed rozpoczęciem PrEP lekarz:

• oceni wskazania do tego typu profilaktyki
• omówi zasady PrEP, a także ryzyko zakażenia HIV,HBV, HCV i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową;
• wykluczy zakażenie HIV (brak objawów świeżego zakażenia, brak istotnej ekspozycji w ciągu ostatniego miesiąca, ujemny wynik testu anty-HIV/p24 z ostatniego tygodnia),
• oznaczy stężenie kreatyniny w surowicy,
• omówi znaczenie i metody ułatwiające regularne przyjmowanie leku,
• wykluczy zakażenie HBV.

Dopiero wtedy lekarz może wypisać receptę na PrEP, zapisując pacjenta na kolejną wizytę za miesiąc w celu wykluczenia świeżego zakażenia HIV.

Ponadto zaleca się:

• zaszczepienie przeciw HBV (silne zalecenie), HAV (opcjonalnie), HPV (opcjonalnie),
• przeprowadzenie diagnostykę i/lub leczenie chorób przenoszonych drogą płciową (kiła, HCV, rzeżączka, chlamydioza), przy czym diagnostykę taką zaleca się co 6 miesięcy lub według wskazań indywidualnych,
• wykonanie badań laboratoryjnych: morfologia krwi, badanie ogólne moczu,
• podpisanie z pacjentem świadomej zgody z podkreśleniem świadomości ryzyka zakażenia HIV i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową mimo stosowania PrEP.

- Na postawie recept wiemy, że przyjmuje je w Polsce 600 osób. Szacuje się, że drugie tyle również stosuje PrEP, np. kupując leki zagranicą – mówi prof. Knysz.

Według niej, tego typu preparaty powinno zażywać znacznie więcej osób, bo każdego roku liczba osób zakażonych wirusem HIV znacząco się zwiększa. (W 2016 było to 1270, zaś w 2017 już 1526.) W Polsce PrEP przepisują ośrodki we Wrocławiu, Krakowie, Bydgoszczy, Poznaniu, Gdańsku, cztery ośrodki w Warszawie i jeden w Szczecinie. Ale taką profilaktykę mogą również prowadzić lekarze innych specjalności, w tym lekarze POZ.

Profilaktykę przedekspozycyjną można stosować praktycznie bez ograniczeń czasowych, tak długo, jak utrzymuje się zwiększone ryzyko zakażenia HIV. Nie ma jednak leków bez możliwych skutków ubocznych.

– Trzeba zwrócić uwagę zwłaszcza na funkcje nerek. Oczywiście nie muszą wystąpić żadne działania niepożądane związane ze stosowaniem profilaktycznie leków. Uważa się, że te leki są dość bezpieczne do długotrwałego stosowania – podsumowuje prof. Knysz.

Anna Piotrowska, Zdrowie.PAP.pl

Jakiś czas temu radny szwedzkiego miasta Övertorneå zgłosił projekt wprowadzenia płatnych przerw w pracy przeznaczonych na… seks. Miałoby to służyć polepszeniu osłabionych partnerskich relacji pracowników. Choć pomysł z powodów formalnych nie został przyjęty, to z biologicznego i psychologicznego punktu widzenia miał wiele sensu.

Zdrowszy seks to lepsze życie

Badanie zespołu z Oregon State University pokazało wręcz, że udane życie seksualne może poprawiać satysfakcję z pracy i zaangażowanie w zawodowe obowiązki. Naukowcy doszli do takich wniosków po 2-tygodniowej obserwacji 160 żyjących w małżeństwie pracowników. Okazało się, że poprawiający wyniki w pracy wpływ seksu utrzymywał się przez kolejne 24 godziny od zbliżenia. Autorzy eksperymentu twierdzą, że odpowiada za to wydzielająca się w mózgu dopamina – neuroprzekaźnik związany m.in. z odczuwaniem przyjemności.

– Seks działa pozytywnie na psychikę na różne sposoby. Po pierwsze korzystnie wpływa na mózg – powoduje wydzielanie się różnorodnych neuroprzekaźników, m.in. fenyloetyloaminy, która powoduje odczucia euforii i aktywuje do działania. Jej wpływ zna każdy, kto się kiedyś zakochał. Wydziela się także dopamina, oksytocyna i wiele innych neurohormonów. Seks pomaga też tworzyć więź z drugą osobą. Pary, które są usatysfakcjonowane pod tym względem czują się lepiej też w innych sferach. Wchodzi także w grę indywidualny aspekt psychologiczny – frustracja seksualna sprzyja wręcz zaburzeniom psychicznym, np. depresji. Jeśli natomiast komuś układa się w seksie, to radzi sobie lepiej również w innych obszarach – wyjaśnia dr n. med. Maciej Klimarczyk, specjalista psychiatra i seksuolog, popularyzator wiedzy o ludzkiej psychice i psychiatrii.

Miłość – sposób na rozum i dojrzałość

Niektóre skutki seksu mogą nie być oczywiste.

Naukowcy z McGill University odkryli na przykład, że udany seks może poprawiać zdolności poznawcze młodych kobiet. W badaniu z udziałem 78 heteroseksualnych ochotniczek w wieku od 18 do 29 lat pełne stosunki płciowe działały korzystnie na pamięć, prawdopodobnie przez pobudzanie powstawania nowych neuronów w strukturze mózgu zwanej hipokampem. Inne badanie, przeprowadzone przez zespół z Uniwersytetu w Amsterdamie pokazało oddziaływanie seksu oraz zakochania na myślenie. Według uzyskanych wyników, głębsze uczucie pobudzało do długofalowego, strategicznego myślenia, natomiast kontakty seksualne wzmacniały koncentrację na szczegółach i myślenie analityczne. Co ciekawe, według naukowców, aby uaktywnić te reakcje, wystarczy wspomnienie miłości lub seksu!

Naukowcy z Johns Hopkins University sugerują natomiast, że udany seks pozytywnie wpływa na psychiczny rozwój młodych dorosłych. Badanie z udziałem ponad 3 tys. respondentów w wieku od 18 do 26 lat wskazało, że satysfakcjonujące życie seksualne, przede wszystkim w przypadku kobiet, sprzyjało rozwojowi poczucia autonomii, zdrowej samooceny i empatii.

Warto przy tym jednak dodać, że wielu partnerów seksualnych i zbyt wczesna inicjacja seksualna zdrowiu nie sprzyjają, powodując m.in. większe ryzyko chorób przenoszonych drogą płciową.

Seks sposobem na stres?

Intymne zbliżenia, jak się okazuje, mogą pomóc uodpornić się na skutki różnego rodzaju napięć. Kiedy badacze z Uniwersytetu w Zurychu sprawdzili poziom kortyzolu u 51 par i porównali z czasem, jaki spędzają na intymności oraz z jakością ich relacji, okazało się, że bliskość obniżała stężenie nazywanej hormonem stresu substancji.

Analiza życia par pokazała przy okazji, że intymne relacje tworzyły nawet pewnego rodzaju bufor chroniący przed skutkami zdrowotnymi problemów zawodowych. Inne badanie, przeprowadzone przez zespół z University of Paisley, pokazało natomiast, że pełne stosunki płciowe działały korzystnie na ciśnienie krwi i to na dwa sposoby. Po pierwsze, wiązały się one z niższym ciśnieniem tętniczym, a po drugie – z mniejszymi skokami ciśnienia spowodowanymi stresem.

– Seks wywołuje pozytywne skutki w całym organizmie. Jest zdrowy dla serca, w ogóle dla całego układu krwionośnego a także hormonalnego – wyjaśnia dr Klimarczyk.

Przy czym u panów problemy z erekcją często są pierwszym objawem chorób sercowo-naczyniowych, zatem należy taki problem skonsultować u lekarza.

Osobiste potrzeby, umiar i rozsądek

Niekiedy pojawiają się niestety niekorzystne reakcje. Może to być na przykład obniżenie nastroju po stosunku seksualnym, czyli tzw. dysforia postkoitalna. Niedawno naukowcy z Queensland University of Technology pokazali, że całkiem często cierpią z jej powodu mężczyźni.

Anonimowe ankiety przeprowadzone wśród 1,2 tys. panów w różnych krajach pokazały, że aż 41 proc. z nich przeżyło kiedyś ten stan, a 20 proc. – w ciągu ostatnich czterech tygodni przed badaniem. Być może jednak nie chodzi o sam seks, a o pojawiające się w tej sferze problemy.

– Jeśli seks się nie udaje, negatywnych skutków może być wiele. Stany niezadowolenia po stosunku mogą pojawić się z różnych względów i wymaga to odpowiedniej diagnostyki. Przyczyny mogą być natury psychicznej, hormonalnej, fizjologicznej czy też być wywołane frustracją w sferze seksualnej. Na przykład jeden z partnerów może mieć jakieś niezaspokojone potrzeby, o których nie mówi, albo druga osoba może je negować. Problem może też wynikać z niewłaściwej relacji, czyli braku satysfakcji ze związku – opowiada psychiatra, seksuolog.

Podstawowe znaczenie ma także osobiste podejście do seksu. Okazuje się, że nie ma jednej recepty dla wszystkich, choć pewne zasady są uniwersalne.

– Seks jest chyba najbardziej zindywidualizowaną cechą psychiki człowieka. Jednak, tak jak w przypadku każdej ludzkiej aktywności, potrzebny jest umiar, odpowiednia hierarchia i priorytety w życiu. Ważne, aby seks znajdował się na właściwym miejscu i aby korzystać z niego w ilości zdrowej dla danego człowieka – wyjaśnia dr Maciej Klimarczyk.

I choć może się wydać to oczywiste, to wciąż warto przypominać, że bez dobrowolnego wyrażenia przez partnerów zgody na seks nie będzie on udany.

Marek Matacz, Zdrowie.pap.pl

Z kolei badania wskazujące na spadek aktywności seksualnej wraz z wiekiem wcale nie są jednoznaczne w interpretacji. Nie ulega wątpliwości, że sprawność fizyczna i ogólny stan zdrowia pogarszają się znacząco wraz z kolejnymi dekadami w metryce, a jednak nie oznacza to, że seks jest gorszy.

Przeciwnie, seks okazuje się lepszy – jak wskazuje na podstawie swoich badań prof. Robert Krueger z University of Minnesota – wraz z wiekiem. Stosunki są co prawda rzadsze, za to ich jakość wcale nie musi być niższa.

Przeciwnie, jeśli weźmiemy pod uwagę osoby w stałych związkach, aktywne seksualnie, ich doświadczenia zwykle poprawiają się z wiekiem. Zespół badawczy z Minnesoty sugeruje, że to efekt poznawania nawzajem swoich potrzeb seksualnych i „poszerzanie strefy przyjemności”.

By dojść do takich wniosków posłużyli się bardzo złożonym badaniem satysfakcji z życia, prowadzonym na 6 tys. osób przez aż 18 lat. Dało to możliwość sprawdzenia, jak zmienia się zadowolenie z seksu wraz z postępującym procesem starzenia.

Okazuje się, że po uwzględnieniu innych czynników (ogólna aktywność seksualna, deklarowany wysiłek wkładany w seks, częstotliwość stosunków, itd.) to starsze osoby są bardziej zadowolone ze swojego życia seksualnego. Choć częstotliwość jednoznacznie spada, to jakość życia seksualnego może najwyraźniej się poprawić.

Czy powinno nas to dziwić? Niekoniecznie, przecież zaawansowany wiek nie oznacza tylko końca młodości, ale też bogactwo doświadczenia życiowego, również w łóżku. Tak, jak można być profesorem na uczelni czy doświadczonym menadżerem, tak i w sypialni starsze osoby mogłyby pewnie niejednego nauczyć młodszych…

Źródło: Sexual Quality of Life and Aging: A Prospective Study of a Nationally Representative Sample

Nina Brochman i Ellen Støkken Dahl z Norwegii stworzyły książkę wypełniającą lukę w edukacji seksualnej, mierząc się przy tym z mitami kulturowymi. To kompendium wiedzy, które odważnie, ze skandynawską prostotą mówi o zdrowiu seksualnym kobiet. Podobnie jak głośna kampania #sexedpl, autorki udowadniają, że głupie pytania nie istnieją, a świadomość naszego ciała pozwala czerpać radość z życia erotycznego.

Autorkami poradnika są dwie norweskie studentki medycyny, które postanowiły, początkowo w Internecie, uczyć o zdrowiu seksualnym, seksie i kobiecym ciele. Zaczęło się właśnie od bloga, który założyły w 2015 roku z myślą o młodych czytelniczkach. Ich strona szybko stała się odpowiedzią na frapujące pytania i wątpliwości. Ogromne zainteresowanie blogiem sprawiło, że Nina i Ellen postanowiły napisać poradnik.

„Mamy nadzieję, że nasza książka da Wam pewność siebie, której Wam brakuje. (…) Chcemy, by kobiety mogły podejmować niezależne decyzje, poznawszy wszystkie dostępne fakty i by swoje wybory opierały na wiedzy medycznej, nie zaś plotkach, nieporozumieniach i strachu”.

Dahl i Brochmann obalają mit za mitem, a wszystko przy użyciu rzeczowego, zrozumiałego i dowcipnego języka. Ich książka to doskonała odpowiedź na brak odpowiedniej edukacji seksualnej w szkole, a także kompleksów związanych z otwartym mówieniem o seksualności. Skierowany do dziewczynek, nastolatek i kobiet podręcznik odpowiada na wszystkie bolączki, o których nie mogła pisać Michalina Wisłocka pół wieku temu.

Spotkanie z młodymi norweskimi pisarkami było transmitowane i można je obejrzeć w dowolnej chwili. To doskonała zachęta dla tych z Was, które po samym opisie nie są pewne, czy sięgnąć po „Radości z Kobiecości”!

W ramach Ogólnopolskiego Programu Zdrowia Seksualnego realizowane są działania kierowane zarówno do środowiska medycznego, jak i do pacjentów, ich bliskich oraz całej opinii społecznej. Autorom programu zależy na przekonaniu  każdego Polaka, że również   i on ma prawo do szczęścia, na które składa się m.in. możliwość czerpania radości z życia erotycznego.

Prawa seksualne stanowią fundamentalne i uniwersalne prawa człowieka. Deklaracja Praw Seksualnych WHO (World Health Organization) z 2002 roku obejmuje między innymi:

•    prawo do przyjemności seksualnej, uznając ją za źródło fizycznego, psychologicznego, intelektualnego i duchowego dobrostanu;
•    prawo do odrębności seksualnej, integralności oraz bezpieczeństwa seksualnego ciała. Człowiek może podejmować niezależne decyzje dotyczące własnego życia seksualnego, zgodne z własną moralnością i etyką społeczną;
•    prawo do wolności seksualnej, do wyrażania pełni potencjału seksualnego, z wykluczeniem wszelkich form przymusu seksualnego, wykorzystywania oraz nadużyć;
•    prawo do wyczerpującej edukacji seksualnej, w którą powinny być zaangażowane wszystkie instytucje społeczne;
•    prawo do informacji seksualnej opartej na badaniach naukowych;
•    prawo do seksualnej opieki zdrowotnej, która powinna być dostępna w celu zapobiegania i leczenia wszelkich problemów, chorób i zaburzeń seksualnych.

Problem ten dotyka coraz większej liczby mężczyzn, naukowcy twierdzą, że jednym z czynników odpowiedzialnych za obniżenie liczebności i ruchliwości plemników może być nadprodukcja tzw. wolnych rodników – bardzo aktywnych cząsteczek, które uszkadzają cenne składniki komórek. Powstają one w organizmie w trakcie naturalnych przemian metabolicznych. U osób zdrowych mechanizmy eliminujące nadmiar wolnych rodników działają prawidłowo, jednak pod wpływem przewlekłego stresu czy w stanach osłabienia mogą zawodzić. Uważa się, że nadmiar tych cząsteczek może przyspieszać starzenie się oraz rozwój nowotworów. Plemniki są bardzo podatne na ich działanie.

Dlatego badacze podejrzewają, że związki określane jako przeciwutleniacze, które neutralizują wolne rodniki, mogłyby poprawić płodność niektórych mężczyzn. Należą tu m.in. niektóre witaminy, jak C i E czy minerały.

Inną „twarz” tych związków ujawniły badania prof. Navy Dekel z Instytutu Nauki Weizmanna w Rehovot w Izraelu. Wynika z nich bowiem, że mogą one obniżać płodność pań. Zmniejszają one owulację i hamują aktywność genów, które pełnią ważną rolę w procesie owulacji.

Źródło: PAP Nauka w Polsce