Według lekarzy pierwszego kontaktu, przewlekłe zmęczenie, utrzymujące się bez wyraźnego powodu, należy obecnie do najczęstszych problemów zdrowotnych, z jakimi zgłaszają się do nich pacjenci. Niestety, diagnozowanie i leczenie tej dolegliwości nie jest łatwe, z uwagi na dużą liczbę możliwych przyczyn oraz czynników ryzyka.

Generalnie, eksperci dzielą przyczyny uporczywego osłabienia na trzy grupy:

• Psychologiczne
• Fizyczne
• Związane ze stylem życia.

Psychologiczne przyczyny chronicznego zmęczenia

Zaliczane są do nich m.in.: silny stres, wstrząsy emocjonalne, stany depresyjne i zaburzenia lękowe.

„Psychologiczne przyczyny przewlekłego zmęczenia są znacznie bardziej powszechne niż przyczyny fizyczne. Większość psychologicznych przyczyn prowadzi do obniżenia jakości snu lub bezsenności, które powodują zmęczenie w ciągu dnia” – wyjaśniają eksperci na stronie internetowej angielskiej służby zdrowia (National Health Service – NHS), w sekcji dotyczącej tematyki snu oraz zmęczenia.

Specjaliści z NHS jednocześnie zaznaczają, że źródłem silnego stresu w naszym codziennym życiu mogą być nie tylko złe lub przykre doświadczenia, lecz także zdarzenia pozytywne, takie jak np. przeprowadzka, ślub, korzystna zmiana pracy czy urodzenie dziecka.

„Jeśli odczuwasz smutek, masz obniżony nastrój, brakuje ci energii i budzisz się rano zmęczony, to możesz mieć depresję” – ostrzegają eksperci, podkreślając, że jest to poważna choroba, którą trzeba leczyć, podobnie zresztą jak i zaburzenia lękowe.

Fizyczne przyczyny przewlekłego zmęczenia

Do drugiej grupy możliwych przyczyn chronicznego zmęczenia należą różnego rodzaju, niezdiagnozowane lub nieleczone problemy dotyczące zdrowia fizycznego, w tym m.in.:

• Anemia
• Niedożywienie
• Niedoczynność tarczycy
• Bezdech senny
• Celiakia
• Cukrzyca
• Otyłość

Lista rozwijających się w naszym organizmie „po cichu” chorób, których niespecyficznym objawem może być przewlekłe zmęczenie jest jednak o wiele dłuższa i dotyczy praktycznie każdej możliwej grupy chorób. Dlatego nie można takiego stanu na dłuższą metę ignorować i warto się pod tym kątem badać. Odkrycie prawdziwej przyczyny wyczerpania może nam bowiem uratować życie, np. w przypadku gdy okaże się, że rozwija się u nas choroba nowotworowa, choroba nerek albo wątroby.

„Jeśli czułeś się ciągle zmęczony przez okres dłuższy niż cztery tygodnie, dobrym pomysłem będzie wizyta u lekarza pierwszego kontaktu” – radzi NHS.

Warto wtedy wykonać podstawowe badania diagnostyczne, przede wszystkim krwi i moczu, które są pierwszorzędnym źródłem informacji o stanie zdrowia.

Ale choroby i konkretne deficyty zdrowotne to niejedyne fizyczne przyczyny chronicznego zmęczenia. Należą do nich także niektóre naturalne zmiany i stany fizjologiczne, takie jak np. ciąża (zwłaszcza w ciągu pierwszych 12 tygodni).

Ponadto, wyczerpanie psychofizyczne może być też skutkiem ubocznym leczenia farmakologicznego, np. chemioterapii onkologicznej, jak też radioterapii.

Na tym oczywiście nie koniec. Eksperci NHS zwracają uwagę, że tajemnicze zmęczenie może być również efektem zatrucia jakąś toksyczną substancją, np. tlenkiem węgla wydobywającym się z naszej niesprawnej domowej instalacji grzewczej.

Przewlekłe zmęczenie a niezdrowy styl życia

O ile w przypadku wymienionych wcześniej dwóch grup możliwych przyczyn przewlekłego zmęczenia nasz wpływ na ich wystąpienie może być dość ograniczony, to jednak w przypadku trzeciej grupy – czynników związanych ze stylem życia – naprawdę dużo już od nas zależy.

Chodzi tutaj przede wszystkim o różne niezdrowe nawyki, nałogi i zmysłowe „grzeszki”, a w szczególności:

• Nadużywanie alkoholu
• Brak ruchu (siedzący tryb życia)
• Nadużywanie kofeiny (kawa, herbata, napoje energetyczne)
• Niezdrowe, tzw. „śmieciowe” jedzenie i nieregularne posiłki.

Istotnym czynnikiem prowadzącym do przewlekłego zmęczenia jest też przeciążająca praca (która może doprowadzić do tzw. syndromu wypalenia zawodowego). Kolejnym, związanym z życiem zawodowym czynnikiem ryzyka jest praca na nocną zmianę.

Zespół przewlekłego zmęczenia to choroba

Na koniec dodajmy, że w medycynie została też wyodrębniona jednostka chorobowa o nazwie zespół przewlekłego zmęczenia (znana też jako CFS, od chronic fatigue syndrome).

Charakteryzuje się ona nawracającym lub stałym uczuciem ciężkiego zmęczenia, które utrzymuje się dłużej niż 6 miesięcy, nie ustępuje po odpoczynku, nasila się po wysiłku fizycznym lub umysłowym i nie jest objawem innego toczącego się procesu chorobowego. Wśród kryteriów diagnostycznych służących do rozpoznania tej choroby są też różne towarzyszące zmęczeniu objawy somatyczne, np.: ból mięśni, bóle stawów, ból gardła, tkliwe węzły chłonne lub bóle głowy, które nie występowały wcześniej.

Niestety medycyna nie ma wciąż jasnej odpowiedzi na pytanie o przyczyny zespołu przewlekłego zmęczenia. Podejrzewa się, że mogą być wśród nich m.in.: zaburzenia czynności układu immunologicznego lub nadnerczy, infekcje wirusowe, a nawet doznanie silnego urazu w dzieciństwie.

Warto wiedzieć, że wśród metod terapeutycznych stosowanych w leczeniu CFS, poza odpoczynkiem i farmakoterapią, stosuje się tzw. terapię behawioralno-poznawczą (cognitive behavior therapy - CBT) oraz terapię opartą na stopniowaniu intensywności ćwiczeń fizycznych (graded exercise therapy).

Wiktor Szczepaniak, zdrowie.pap.pl

Według lekarzy pierwszego kontaktu, przewlekłe zmęczenie, utrzymujące się bez wyraźnego powodu, należy obecnie do najczęstszych problemów zdrowotnych, z jakimi zgłaszają się do nich pacjenci. Niestety, diagnozowanie i leczenie tej dolegliwości nie jest łatwe, z uwagi na dużą liczbę możliwych przyczyn oraz czynników ryzyka.

Generalnie, eksperci dzielą przyczyny uporczywego osłabienia na trzy grupy:

- Psychologiczne

- Fizyczne

- Związane ze stylem życia.

Psychologiczne przyczyny chronicznego zmęczenia

Zaliczane są do nich m.in.: silny stres, wstrząsy emocjonalne, stany depresyjne i zaburzenia lękowe.

„Psychologiczne przyczyny przewlekłego zmęczenia są znacznie bardziej powszechne niż przyczyny fizyczne. Większość psychologicznych przyczyn prowadzi do obniżenia jakości snu lub bezsenności, które powodują zmęczenie w ciągu dnia” – wyjaśniają eksperci na stronie internetowej angielskiej służby zdrowia (National Health Service – NHS), w sekcji dotyczącej tematyki snu oraz zmęczenia.

Specjaliści z NHS jednocześnie zaznaczają, że źródłem silnego stresu w naszym codziennym życiu mogą być nie tylko złe lub przykre doświadczenia, lecz także zdarzenia pozytywne, takie jak np. przeprowadzka, ślub, korzystna zmiana pracy czy urodzenie dziecka.

„Jeśli odczuwasz smutek, masz obniżony nastrój, brakuje ci energii i budzisz się rano zmęczony, to możesz mieć depresję” – ostrzegają eksperci, podkreślając, że jest to poważna choroba, którą trzeba leczyć, podobnie zresztą jak i zaburzenia lękowe.

Fizyczne przyczyny przewlekłego zmęczenia

Do drugiej grupy możliwych przyczyn chronicznego zmęczenia należą różnego rodzaju, niezdiagnozowane lub nieleczone problemy dotyczące zdrowia fizycznego, w tym m.in.:

- Anemia

- Niedożywienie

- Niedoczynność tarczycy

- Bezdech senny

- Celiakia

- Cukrzyca

- Otyłość

Lista rozwijających się w naszym organizmie „po cichu” chorób, których niespecyficznym objawem może być przewlekłe zmęczenie jest jednak o wiele dłuższa i dotyczy praktycznie każdej możliwej grupy chorób. Dlatego nie można takiego stanu na dłuższą metę ignorować i warto się pod tym kątem badać. Odkrycie prawdziwej przyczyny wyczerpania może nam bowiem uratować życie, np. w przypadku gdy okaże się, że rozwija się u nas choroba nowotworowa, choroba nerek albo wątroby.

„Jeśli czułeś się ciągle zmęczony przez okres dłuższy niż cztery tygodnie, dobrym pomysłem będzie wizyta u lekarza pierwszego kontaktu” – radzi NHS.

Warto wtedy wykonać podstawowe badania diagnostyczne, przede wszystkim krwi i moczu, które są pierwszorzędnym źródłem informacji o stanie zdrowia.

Ale choroby i konkretne deficyty zdrowotne to niejedyne fizyczne przyczyny chronicznego zmęczenia. Należą do nich także niektóre naturalne zmiany i stany fizjologiczne, takie jak np. ciąża (zwłaszcza w ciągu pierwszych 12 tygodni).

Ponadto, wyczerpanie psychofizyczne może być też skutkiem ubocznym leczenia farmakologicznego, np. chemioterapii onkologicznej, jak też radioterapii.

Na tym oczywiście nie koniec. Eksperci NHS zwracają uwagę, że tajemnicze zmęczenie może być również efektem zatrucia jakąś toksyczną substancją, np. tlenkiem węgla wydobywającym się z naszej niesprawnej domowej instalacji grzewczej.

Przewlekłe zmęczenie a niezdrowy styl życia

O ile w przypadku wymienionych wcześniej dwóch grup możliwych przyczyn przewlekłego zmęczenia nasz wpływ na ich wystąpienie może być dość ograniczony, to jednak w przypadku trzeciej grupy – czynników związanych ze stylem życia – naprawdę dużo już od nas zależy.

Chodzi tutaj przede wszystkim o różne niezdrowe nawyki, nałogi i zmysłowe „grzeszki”, a w szczególności:

- Nadużywanie alkoholu

- Brak ruchu (siedzący tryb życia)

- Nadużywanie kofeiny (kawa, herbata, napoje energetyczne)

- Niezdrowe, tzw. „śmieciowe” jedzenie i nieregularne posiłki.

Istotnym czynnikiem prowadzącym do przewlekłego zmęczenia jest też przeciążająca praca (która może doprowadzić do tzw. syndromu wypalenia zawodowego). Kolejnym, związanym z życiem zawodowym czynnikiem ryzyka jest praca na nocną zmianę.

Zespół przewlekłego zmęczenia to choroba

Na koniec dodajmy, że w medycynie została też wyodrębniona jednostka chorobowa o nazwie zespół przewlekłego zmęczenia (znana też jako CFS, od chronic fatigue syndrome).

Charakteryzuje się ona nawracającym lub stałym uczuciem ciężkiego zmęczenia, które utrzymuje się dłużej niż 6 miesięcy, nie ustępuje po odpoczynku, nasila się po wysiłku fizycznym lub umysłowym i nie jest objawem innego toczącego się procesu chorobowego. Wśród kryteriów diagnostycznych służących do rozpoznania tej choroby są też różne towarzyszące zmęczeniu objawy somatyczne, np.: ból mięśni, bóle stawów, ból gardła, tkliwe węzły chłonne lub bóle głowy, które nie występowały wcześniej.

Niestety medycyna nie ma wciąż jasnej odpowiedzi na pytanie o przyczyny zespołu przewlekłego zmęczenia. Podejrzewa się, że mogą być wśród nich m.in.: zaburzenia czynności układu immunologicznego lub nadnerczy, infekcje wirusowe, a nawet doznanie silnego urazu w dzieciństwie.

Warto wiedzieć, że wśród metod terapeutycznych stosowanych w leczeniu CFS, poza odpoczynkiem i farmakoterapią, stosuje się tzw. terapię behawioralno-poznawczą (cognitive behavior therapy – CBT) oraz terapię opartą na stopniowaniu intensywności ćwiczeń fizycznych (graded exercise therapy).

Wiktor Szczepaniak, zdrowie.pap.pl

Okazuje się, że osoby wyczerpane fizycznie mają inny wzór aktywności mózgu, podczas wykonywania testów pamięciowych. Badania wykazywały również słabszą aktywność w płacie czołowym niż u osób zdrowych, a nawet u osób cierpiących na depresję.

Pacjentów, cierpiących na syndrom wyczerpania fizycznego, wyróżnia pesymizm, lęki, a także słabe poczucie własnej tożsamości, co jest powszechne również w wielu innych psychicznych zaburzeniach. Osoby te charakteryzują się również wyjątkową wytrwałością, ambicją i pedantyzmem.

Naukowcy odkryli, że osoby ambitne i wymagające są bardziej podatne na syndrom wyczerpania.

źródło: PAP Nauka w Polsce

Jakiś czas temu konsultowałam pewną pacjentkę, której problemy stanowią odpowiedni wstęp do rozważań na temat dość powszechnego problemu – zmęczonego wyglądu naszej twarzy. Wspomniana pacjentka jest osobą w średnim wieku. Zawodowo wydaje się być spełniona – pełni wysokie stanowisko w jednej z dużych firm. Jej praca wymaga nie tylko poświęcania jej ogromnej ilości czasu, ale również dużej odporności na stres. Pacjentka jest w ciągłych służbowych podróżach, co powoduje spędzanie wielu godzin w klimatyzowanych pomieszczeniach, spożywanie nieregularnych posiłków w biegu, bez zastanowienia się, co tak naprawdę spożywa oraz nieregularny i zbyt krótki sen. Krótko mówiąc – życie na pełnych obrotach. Czyż nie brzmi znajomo? Kto w dzisiejszych czasach nie żyje podobnie?

Aktywny tryb życia zawodowego istotnie wpływa nie tylko na kondycję naszego organizmu, ale również na nasz wygląd. Wielokrotnie pojawiają się wahania masy ciała – twarz chudnie, oczy stają się coraz bardziej podkrążone, policzki zapadają się. Jak na złość – brzuch i uda wcale chudsze nie są, a wręcz przeciwnie – coraz wyraźniejszy zaznacza się w ich obrębie cellulit, a ubrania, które jeszcze niedawno były idealnie dopasowane do naszej sylwetki – teraz pasują jedynie do wieszaka w naszej szafie. Pojawia się dyskomfort i niepewność, co do naszego profesjonalnego wyglądu, co od razu niekorzystnie wpływa na psychikę. Po prostu nie czujemy się dobrze we własnym ciele.  
Opisywana pacjentka przyszła do Instytutu Medycyny Estetycznej MEDESTETIS, ponieważ poszukiwała wsparcia w przywróceniu swojej twarzy blasku i świeżości. Chciała pozbyć się wyraźnych zmarszczek, przebarwień na policzkach i cieni pod oczami. Przyznam, że w mojej praktyce zawodowej obserwuję coraz liczniejszą grupę podobnych pacjentów – osób bardzo aktywnych zawodowo, które pragną wciąż prezentować się jak najlepiej, gdyż twierdzą, że ma to duży wpływ na ich pracę i kontakty zawodowe.

Wyznaczanie wspólnego celu

W codziennej pracy z pacjentami staram się pełnić rolę doradcy i partnera. Dokładny wywiad i zrozumienie oczekiwań pacjenta są dla mnie podstawą do dalszego działania. W analogiczny sposób działają inni lekarze i członkowie kadry medycznej w MEDESTETIS. Wspólnie z pacjentami ustalamy cele i staramy się sugerować im najwłaściwsze rozwiązania. Decyzja o podjęciu określonej terapii zawsze ostatecznie zależy od pacjenta i uwzględnia wszystkie aspekty jego oczekiwań.  
Praca z pacjentem nad jego wyglądem zawsze odbywa się na kilku płaszczyznach i nie zamyka się wyłącznie w obrębie leczenia zabiegowego – polega na ścisłej współpracy ze specjalistami z różnych obszarów i nierzadko skuteczność całościowej terapii zależy od zaangażowania i determinacji samego pacjenta.

Podczas konsultacji z naszą bohaterką wspólnie wyznaczyłyśmy cele całościowej terapii. Pierwszy to wprowadzenie do codziennego jadłospisu bogatej w zdrowe substancje odżywcze diety, która będzie dopasowana do jej potrzeb. Można to osiągnąć wykonując badanie genetyczne, które wykaże co nam szkodzi, a co jest zdrowe dla naszego organizmu. Każdy z nas ma inny metabolizm, stąd dieta powinna być opracowana indywidualnie – na podstawie naszych genów. W związku z tym pacjentka, wspólnie z dietetykiem mgr. Inż. Pauliną Jamrozik, zdecydowała się na wykonanie badania nutrigenetycznego GENODIET. Na podstawie testu oraz określenia zawartości tłuszczu w organizmie została dla niej opracowana szczegółowa dieta uwzględniająca metabolizm tłuszczów i węglowodanów, zdolności antyoksydacyjne organizmu, zapotrzebowanie na witaminę D i kwas foliowy. Na podstawie badania praktycznie została u pacjentki wykluczona celiakia i nietolerancja laktozy, ale uwagę zwróciła nadwrażliwość na sól i kofeinę.

Poprawa kolorytu skóry twarzy

Drugim celem była poprawa wyglądu samej twarzy poprzez wyrównanie jej kolorytu, wygładzenie linii zmarszczek, likwidację cieni i rozświetlenie okolicy oczu. Zanim przystąpiłyśmy do leczenia zabiegowego przebarwień, trzeba było przeprowadzić diagnostykę zmian skórnych. Szczególnie taka diagnostyka jest wskazana przed latem, ponieważ każda zmiana skórna, przebarwienie wymaga czujności lekarza. W Instytucie MEDESTETIS przeprowadzamy w tym celu badanie dermatoskopowe, które pozwala na stwierdzenie (bez pobierania wycinków tkankowych), czy dana zmiana jest groźna, czy nie. Jeżeli wynik badania nie budzi podejrzeń i jesteśmy pewni, że mamy do czynienia ze swego rodzaju standardowym przebarwieniem, możemy przystąpić do leczenia zabiegowego.
„Złotym standardem” stosowanym w leczeniu przebarwień są peelingi medyczne i taką metodę terapeutyczną zastosowałam. Zastosowanie peelingu medycznego wiązało się z około tygodniowym złuszczaniem powierzchownych warstw skóry twarzy pacjentki, wymagającym rezygnacji w tym okresie z pracy zawodowej. Po złuszczeniu się pacjentka stosuje krem podtrzymujący i wzmacniający efekty zabiegu. Udało się u pacjentki całkowicie usunąć przebarwienia, których była posiadaczką od ponad 15 lat.

Wygładzenie linii zmarszczek

Kolejnym krokiem zmierzającym do przywrócenia blasku twarzy było pozbycie się niechcianych zmarszczek i bruzd. U pacjentki konieczne było usunięcie lwiej zmarszczki, która nadawała jej twarzy posępny wygląd oraz wypełnienie bruzd nosowo-wargowych i lekkie wymodelowanie zapadniętych policzków. W tym celu zastosowałam preparaty, które zdążyłam już Państwu przybliżyć na łamach EksMagazynu tj. wypełniacze na bazie kwasu hialuronowego oraz toksynę botulinową. Dla przypomnienia – botoks sprawdza się w przypadku zmarszczek mimicznych, a wypełniacze zawierające kwas hialuronowy w przypadku utrwalonych, głębokich zmarszczek i zapadnięć. Zabieg był praktycznie bezbolesny i nie wymagał od pacjentki okresu rekonwalescencji. Pełne efekty były widoczne po dwóch tygodniach i planowo powinny się utrzymać około 4-6 miesięcy w przypadku botoksu i nawet do 12-18 miesięcy w przypadku wypełniaczy.

Odmłodzenie okolic oczu

Na wstępie warto podkreślić, że problemy ze starzeniem się okolicy oczu pacjenci wielokrotnie kojarzą z ograniczoną ilością wypoczynku i brakiem snu – często słusznie, bo odpowiednia ilość snu ma niebagatelny wpływ na kondycję całego organizmu, w tym skóry. Przyczyn zmęczonych wizualnie oczu czy utraty jędrności powiek może być wiele, ale do najczęstszych możemy zaliczyć: nadmiar skóry pod oczami powstały w wyniku utraty sprężystości skóry, zapadnięte oczodoły związane z utratą tkanki tłuszczowej w tej okolicy, a w efekcie przeświecanie kości i drobnych naczyń włosowatych bądź nadmierne gromadzenie się barwnika hemosyderyny w obrębie skóry oczodołów. Natomiast kurze łapki są efektem nadmiernej aktywności mięśnia okrężnego oka, co powoduje pojawianie się wyraźnych linii na skórze.

W przypadku utraty sprężystości skóry najlepszym rozwiązaniem są zabiegi mezoterapii różnymi ujędrniającymi substancjami bądź podanie cienkich nici wzmacniających skórę tej okolicy. Wyraźne zapadnięcia w obrębie oczodołów wymagają wypełnienia tej okolicy tkanką tłuszczową pacjenta lub kwasem hialuronowym. Leczenie nadmiernej aktywności mięśni okrężnych oczu, czyli kurzych łapek najlepiej poddaje się działaniu toksyny botulinowej. Często najlepsze efekty przynoszą zabiegi łączone np. z laserem frakcyjnym, peelingiem lub osoczem bogatopłytkowym. Każdy pacjent wymaga innego zestawu zabiegów, który zostanie zaplanowany w ramach planu zabiegowego w czasie pierwszej konsultacji z lekarzem. Naszej bohaterce zaleciłam zabiegi łączone – serię zabiegów mezoterapii na okolice oczu, podanie toksyny botulinowej na kurze łapki oraz wypełnienie zapadniętych oczodołów kwasem hialuronowym. Po tych zabiegach okolice jej oczu nabrały jaśniejszego kolorytu, oczy stały się mniej zapadnięte, a kurze łapki zniknęły. W trakcie ostatniej wizyty pacjentka wyraziła satysfakcję z osiągniętych rezultatów i zapowiedziała, że już się na wizytę do MEDESTETIS, wybierają jej dwie najlepsze koleżanki z pracy, ponieważ zdradziła im tajemnicę swojego lepszego wyglądu i samopoczucia.

Autorką tekstu jest dr n. med. Joanna Kuschill-Dziurda z Instytutu Medycyny Estetycznej MEDESTETIS

Instytut Medycyny Estetycznej MEDESTETIS
ul. Odrowąża 18/1 (przecznica ul. Wrocławskiej)
30-009 Kraków

Masz pytania do artykułu?
Napisz do nas na adres: recepcja@medestetis.pl

Skutki przemęczenia
Osiem godzin stresującej pracy plus częste nadgodziny to jeszcze nie koniec dnia. Po powrocie do domu czeka przecież sprzątanie, gotowanie, opieka nad dziećmi. Ten ciągły brak wytchnienia i relaksu negatywnie wpływa na zdrowie i samopoczucie. Niestety, większość schorzeń i dolegliwości wynika właśnie z takiego trybu życia. Nadmierne obciążenie fizyczne i emocjonalne jest jedną z głównych przyczyn zaburzeń psychosomatycznych, które dotykają m.in. układu pokarmowego. Początkowo, zazwyczaj reaguje on zgagą i niestrawnością, ale z czasem może rozwinąć się choroba wrzodowa.

Bunt organizmu
By zapobiec dalszym, bardziej niebezpiecznym chorobom rozwijającym się przez stres i przepracowanie warto zacząć działać już przy pierwszych objawach. Zgaga to jeden z nich. Dokuczliwe uczucie palenia w przełyku pojawia się z reguły nagle, po posiłku. Często przyczyną są nadmierny stres, złe nawyki żywieniowe, a nawet przemęczenie. Gdy pojawia się regularnie zaczyna negatywnie wpływać na nasze samopoczucie i coraz trudniej się jej pozbyć.

Niemowlak strasznie przezywa sytuacje, kiedy z zasięgu jego wzroku znika rodzic, bądź nie słyszy jego głosu. Przedszkolak potrafi już zrozumieć, że bez mamy też można się świetnie bawić, aczkolwiek pierwsze dni w przedszkolu – nowym środowisku dostarczają nie lada emocji, które mają ogromny wpływ na samopoczucie dziecka.

Uczeń szkoły podstawowej, czy gimnazjum, przede wszystkim przeżywa zajęcia w szkole, klasówki stresuje się też na pewno czy jest dobrze postrzegany i akceptowany w swoim środowisku rówieśników. Zaczynają się pierwsze randki, ale nie omijają też zawody miłosne, co jest równoznaczne z kolejnymi sytuacjami stresującymi.

Życie dorosłych w dzisiejszym społeczeństwie to też ogromne wyzwanie. Problemów nie brakuje. Powodów do zmartwień wiele. Praca, pieniądze, zdrowie, edukacja dzieci, utrzymanie rodziny, rachunki, podatki. Dzisiejsze życie to prawdziwy wyścig szczurów, każdy pędzi za pieniędzmi, zapominamy o zdrowym odżywianiu odpoczynku i relaksie.

Poziom stresu, jaki nas dotyka, zależy w dużej mierze od nas samych. Od tego, jak my postrzegamy kolejne przeszkody, które stają nam na drodze. Osoby o silnej osobowości, pewne siebie, łatwiej potrafią poradzić sobie w trudnych sytuacjach. Przede wszystkim silna osobowość z błahych problemów nie robi wielkiego dramatu. Silne charaktery posiadają zazwyczaj optymiści i te osoby najbardziej minimalizują stres, jaki mógłby je dotkną, ponieważ w każdej sytuacji widzą wyjście i sposób na pomyślne załatwienie sprawy.
Warto więc w tym wszystkim zatrzymać się w tym wirze i zastanowić się nad tempem swojego życia i przestać się denerwować drobnostkami. Wystarczy rozejrzeć się dookoła i zobaczyć jakie naprawdę inni mają zmartwienia.

Dlatego już od dziś:

- przestań martwic się na zapas,
– znajdź choć pół godzinki dziennie na relaks (obejrzyj ulubiony serial, wypij kawę z koleżanką, poczytaj książkę lub po prostu poleż nie robiąc nic),
– zapamiętaj, że stres jest naszym wrogiem, którego często sami do nas przywołujemy przejmując się drobnostkami i wyszukując sobie problemy,
– pamiętaj, że ludzie zestresowani szybciej się starzeją, mają więcej zmarszczek, zmęczoną skórę, problemy ze snem, z serce, a przede wszystkim negatywne nastawienie do siebie i otaczającego świata. Głowa do góry i pamiętaj, że głową muru nie przebijesz, ale z głową właśnie można zminimalizować stres.