Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego ludzie świadomie nie dbają o swoje zdrowie, próbując uchronić się w ten sposób przed rozwojem wielu groźnych chorób? I jak to zmienić? O odpowiedź na te pytania poprosiliśmy Mateusza Banaszkiewicza, eksperta ds. psychologii zdrowia z Uniwersytetu Humanistyczno-Społecznego SWPS.

- Zmiana stylu życia jest dłuższym procesem, jeśli ma być trwała i bezpieczna. I człowiek, który tę zmianę próbuje w ogóle wprowadzić to osoba, która na przestrzeni czasu będzie spotykała się z różnymi sytuacjami trudnymi, sytuacjami pokusy, czy z takimi okolicznościami, które sprawiają, że jest po prostu trudno w tej zmianie wytrwać, bo pojawiają się negatywne emocje, czy pojawia się presja czasu. I nagle człowiekowi bardzo łatwo jest wrócić do takich standardowych, starych sposobów zachowania, bo one kiedyś sprawiały, że czuł się lepiej – tłumaczy Mateusz Banaszkiewicz.

Jak zatem należy motywować siebie lub kogoś bliskiego, aby skutecznie i trwale pozbyć się niezdrowych nawyków, zastępując je nowymi, bardziej korzystnymi dla zdrowia?

- Pierwszy krok to w ogóle wzbudzić w sobie motywację, żeby coś się zadziało. I to na przestrzeni lat wielu ludziom się zdarza. Są takie kluczowe momenty, jak np. początek roku, czy jakieś ważne wydarzenia, kiedy pojawia się potrzeba, żeby wprowadzić zmianę. Ale to wcale nie gwarantuje sukcesu, dlatego że długofalowo, będą pojawiały się sytuacje, które sprawiają, że jest po prostu trudno i ta motywacja będzie spadała – mówi psycholog.

Zaznacza, że jeśli chcemy komuś pomóc w motywacji, najlepiej jest robić to w sposób pozytywny i odnosić się do wartości, czyli mówić o tym, dlaczego np. prawidłowe żywienie jest dobre długofalowo.

- Korzystne będzie więc powiedzenie do partnera lub partnerki np. tak: „Ważne dla mnie jest to, żebyś odżywiał się czy odżywiała się w taki sposób, bo to sprawi, że będziemy mogli razem wyjeżdżać, podróżować, cieszyć się życiem, dzięki temu zobaczysz, nasze dzieci w momencie, kiedy pójdą na studia. Aktualny sposób żywienia wiąże się z ryzykiem tego, że takiej możliwości mieć nie będziemy” – podpowiada Mateusz Banaszkiewicz.

Specjalista dodaje, że jeśli ktoś chciałby użyć do motywowania drugiej osoby argumentów wywołujących negatywne emocje (np. straszenie konsekwencjami), to wtedy koniecznie należy też jednocześnie podsunąć temu komuś gotowe rozwiązania (np. możliwe sposoby uniknięcia tych konsekwencji, środki zaradcze).

- Warto też dawać innym dobry przykład. Czyli jeśli chcę, żeby moje otoczenie, moi bliscy, lepiej się np. żywili, to warto jest samemu pokazywać taki standard, którego byśmy oczekiwali, samemu żywić się korzystnie. To nie zadzieje się oczywiście tak zero-jedynkowo, że nagle ja lepiej się żywię i od razu wszyscy inni się zmienili. Ale jest całkiem spory poziom wpływu długofalowo – przekonuje psycholog.

Autor: Wiktor Szczepaniak, zdrowie.pap.pl

Dietetyczka radzi, by odzwyczajać się od cukru stopniowo powoli redukując jego ilość w codziennych posiłkach. A zatem – zmniejszyć słodzenie kawy i herbaty, zrezygnować z napojów słodzonych. Owoce i soki owocowe nie są przeciwwskazane dla osób szczupłych, ale te z nadwagą i otyłością powinny je ograniczać na rzecz warzyw i soków warzywnych.

Ważny jest błonnik, a zatem przerzucenie się na pieczywo i makarony z pełnego przemiału. Jako przekąski zamiast ciastka czy cukierków lepiej wybrać marchewkę, kalarepę, garść orzechów.

Istotne w cukrowym detoksie jest jedzenie pięciu posiłków dziennie bez podjadania między nimi. W opanowaniu apetytu na słodycze zawsze pomoże picie wody. Lepiej też pamiętać, że jeśli się nie wyśpimy, będziemy mieć większą ochotę na niezdrowe słodkie jedzenie.

Źródło: jw, zdrowie.pap.pl

Brzmi sensownie, a jeszcze bardziej przekonujący jest fakt, że myszy czy szczury w laboratorium można „wpędzić” w taki cykl aż do ich śmierci z wycieńczenia. Uważa się, że umysł nie jest już w stanie rozróżnić, czym jest normalna dawka pożywienia, konieczna dla dalszego życia i rozwoju. Dlatego osoby z bulimią czy anoreksją są przeświadczone, że zjadły zbyt wiele lub wyglądają zbyt grubo, gdy obiektywnie ich stan może być niebezpieczny dla dalszego życia.

Tylko… co to właściwie znaczy obiektywnie? Pamiętajmy, że mówimy o osobach, które nie mają odpowiedniego odniesienia. Dotąd najbardziej dotkliwe z zaburzeń żywienia uznawano za zaburzenia psychiczne i nie bez racji – mózg jest przecież kluczowym elementem tej układanki. Gorzej, że stosowane najczęściej terapie nie dostarczają satysfakcjonujących efektów.

– Przyjęta na całym świecie terapia poznawczo-behawioralna (CBT) skupia się na procesach poznawczych, by okiełznać zaburzenie żywienia. Niestety, wyzwolenie od zaburzeń w rok po terapii wynosi zaledwie 25%, a efekty długoterminowe nie są znane. Leki psychoaktywne okazują się jeszcze mniej skuteczne – alarmuje prof. Per Sodersten, główny autor badania opublikowanego niedawno na łamach prestiżowego „Frontiers in Neuroscience”.

Jego zdaniem konieczne jest odwrócenie perspektywy: skupienie nie na procesie umysłowym, lecz na procesie jedzenia i nawykach żywieniowych. Nie jest to zresztą pomysł całkiem nowy. Prawie 40 lat temu rozpoznano w anoreksji mechanizm ewolucyjny, który wymusza na mózgu zmiany nawyków. Trzeba te nawyki przestawić na zdrowe, tak po prostu.

Oczywiście brzmi to przesadnie łatwo, ale czasami coś z pozoru łatwego przychodzi zupełnie niespodziewanie. – Wpadliśmy na ten pomysł w chwili, kiedy jedna z pacjentek zwróciła nam uwagę, że ona nie umie jeść i nie wie, jak się najeść – mówi dr Cecilia Bergh z Karolinska Intitutet. A przecież właśnie przypomnienie pacjentowi, kiedy powinien być najedzony, może być skuteczne.

Dlatego powstała aplikacja, która umożliwia podłączenie smartfona do wagi kuchennej. Na niej osoba z zaburzeniem żywieniowym kładzie talerz z posiłkiem. Określona jest masa, a wraz z procesem jedzenia użytkownik jest pytany przez telefon, na ile czuje się najedzony. Telefon następnie tworzy wykres, który uwzględnia czas jedzenia, ilość spożytego pokarmu oraz poczucie sytości. W ten sposób uczy użytkownika, jak jest i jak powinno być – kiedy powinien czuć się syty.

Czy taki sposób może działać? – Zaproponowaliśmy uczenie anorektyczek/ów zdrowego jedzenia jeszcze w 1996. Wtedy uznano to za nietrafione lub nawet niebezpieczne. Dziś w obrębie Sztokholmu nikt nie może już zajmować się pacjentami z takimi zaburzeniami bez programu powrotu do zdrowych nawyków żywieniowych – chwali się prof. Sodersten.

Jego program pomógł już ok. 1500 osobom wyjść z poważnych zaburzeń żywieniowych i powrócić do zdrowego odżywiania. – Mamy średni wynik 75% remisji rok po terapii, tylko 10% osób wraca do szkodliwego trybu życia w ciągu 5 lat po terapii i żaden pacjent dotąd nie zmarł – cieszy się szwedzki naukowiec.

Źródło: Frontiers in Neuroscience

*      Miód? Wprawdzie nie podnosi tak bardzo poziomu insuliny, ale jego kaloryczność jest równie wysoka jak zwykłego cukru, a sposób w jaki organizm go może sprzyjać odkładaniu się niechcianego tłuszczu.

*      Pijasz alkohol? Nigdy nie łącz go z sokiem grapefruitowym. Zawarte w nim substancje wpływają hamująco na enzymy metabolizujące wysokoprocentowe trunki. To sprawia, że organizm trudniej sobie z nim radzi, szybciej się upijasz, jednocześnie syndrom dnia następnego jest znacznie silniejszy. Z tego samego powodu nie popijaj leków sokiem grapefruitowym – nasila ich działanie.

*      Streaching ? Tak, nigdy o nim nie zapominaj, ale zawsze wykonuj go jako element wyciszający, na koniec właściwego treningu, nigdy jako forma rozgrzewki, ponieważ organizm nie jest na to gotowy a dodatkowo obniża to stabilizację poszczególnych części ciała podczas wysiłku właściwego co sprzyja kontuzjom.

*      Pamiętaj, by podczas wykonywania brzuszków ugiąć nogi w stawach biodrowych i kolanowych, oraz by unosić ciało jedynie o 30 proc. skracając odległość między mostkiem a miednicą. Jeśli podczas ćwiczeń wyprostujesz nogi i będziesz przechodzić do siadu, zaangażowanie mięśni brzucha będzie minimalne, a większość pracy przejmą mięśnie biodrowo-lędźwiowe. Może to dodatkowo sprzyjać bólom pleców w odcinku krzyżowo-lędźwiowym (tzn. bólom krzyża), szczególnie u osób prowadzących siedzący tryb życia i u kobiet często chodzących na obcasach.

Autorem artykułu jest Jacek Bilczyński, dietetyk, fizjoterapeuta i trener personalny
www.jacekbilczynski.pl