Trudno w jakikolwiek sposób opisać szok, w jakim była wtedy Maja Wolny. Postanowiła ona jednak, że po powrocie opisze całą tę sytuację, ale udało się to zrobić dopiero po dwudziestu latach. Już wtedy natomiast jej obsesją stała się Julia Pirotte, która jako jedyna sfotografowała ofiary kieleckiego pogromu. Autorka pojechała zatem szukać jej śladów do Końskowoli, Brukseli i Marsylii. Znalazła domy, w których mieszkała, a ze szczątków dokumentów odtworzyła bliskich jej mężczyzn, a także aparat fotograficzny, którym się wtedy posługiwała.

Zdjęcia nim zrobione zostały skonfiskowane przez bezpiekę, nie wszystkie ocalały, ale te, które przetrwały trudne czasy, możemy oglądać do dzisiaj. Gdyby nie te zdjęcia, łatwiej byłoby nam ulec wygodnemu złudzeniu, że to, co wydarzyło się w Kielcach w 1946 roku, nie było aż tak straszne. Co się wtedy stało? Ponad rok po zakończeniu II wojny światowej 4 lipca, na ulicy Planty, w centrum miasta, ponad czterdziestu Żydów zostało zabitych lub ciężko rannych. Bezpośrednią przyczyną mordu była plotka o rzekomym uprowadzeniu ośmioletniego Henryka i jego rytualnym zabójstwie. Okoliczności pogromu nie zostały jak dotąd do końca wyjaśnione. 21 października 2004 r. postępowanie karne prowadzone przez IPN, zostało umorzone. W opublikowanych w 2006 r. wynikach śledztwa IPN podał, że materiał dowodowy nie potwierdza jednoznacznie żadnej z hipotez o pogromie jako sowieckiej, nazistowskiej lub innej prowokacji. Jako najbardziej prawdopodobną hipotezę uznano wersję, że wydarzenia z 4 lipca 1946 r. miały charakter spontaniczny i zaistniały wskutek nieszczęśliwego zbiegu okoliczności natury historycznej i współczesnej.

O czym jest książka „Czarne liście”? Przedstawia ona losy dwóch kobiet, które spotykają się sześćdziesiąt pięć lat od wspomnianego pogromu. Pierwsza z nich to Julia Pirotte (postać autentyczna), żydowska komunistka, w 1946 wysłana do Kielc jako fotoreporterka „Żołnierza Polskiego” na pogrzeb ofiar pogromu. Druga – Weronika Czerny, badaczka stosunków polsko-żydowskich w czasie II wojny światowej, naznaczona traumą okrutnej tajemnicy rodzinnej. W przeddzień uroczystości upamiętniającej ofiary pogromu kieleckiego na Weronikę spada nowy cios: znika jej dziesięcioletnia córka Laura.

Jest kilka opcji rozwiązania jej tajemniczego porwania. Z jednej strony mógł ją uprowadzić jej psychicznie chory ojciec, z drugiej jednak jawi się wizja zemsty, którą ktoś zgotował badaczce z powodu wyjawiania przez nią niezbyt wygodnej prawdy. Trzeba rozpocząć poszukiwania, w których Weronika nie zostanie jednak sama. Asystował jej będzie policjant po przejściach i dziennikarz lokalnej telewizji. To także podróż w czasie, podczas której kobieta nie tylko dowie się czegoś nowego o pochodzeniu własnej córki, ale też – za sprawą niespodziewanego romansu – lepiej pozna samą siebie.

Źródło: Czarna Owca

Małżonek na zamówienie

Chasydzkie dzieci już w bardzo młodym wieku poznają zasady religijne. Z biegiem czasu ich praktykowanie staje się dla nich naturalną częścią codziennego życia. Podstawą jest Tora (Biblia Hebrajska), nauki cadyków (czyli chasydzkich przywódców religijnych) oraz rabinów. Kiedy dziewczęta i chłopcy wkraczają w wiek, w którym dozwolone jest zawieranie małżeństw (czyli po skończeniu osiemnastu lat), nadchodzi czas poszukiwań odpowiednich partnerów. W tej materii nie ma miejsca na przypadek. W społecznościach chasydzkich działa do dziś instytucja szadchana czyli swata. – Są ludzie którzy pracują jako szadchan, ale wielu z nich, to po prostu członkowie rodziny lub dalsi krewni, którzy przejmują jego funkcję. Osoby, które korzystają z pomocy swata zazwyczaj płacą za jego pomoc, zwłaszcza jeśli propozycja zakończyła się ślubem – śmieje się Ester.

Swat musi doskonale znać oczekiwania samotnych osób w stosunku do przyszłego małżonka. I to zarówno w kwestii charakteru, jak i zasobności kieszeni. – Spokojny, energiczny, zamożny, starszy, inteligentny, pracujący, z poczuciem humoru – to wszystko może znaleźć się na liście swata, który na podstawie dokładnie sprecyzowanych oczekiwań aranżuje spotkania singli – tłumaczy Ester.

Randka tylko dla dorosłych

Zawieranie związków małżeńskich poprzedzone jest randkami, które w odróżnieniu od tego, co przyjęte jest w naszej kulturze, nie służą zabawie, lecz gruntownemu poznaniu przyszłego małżonka i są dostępne jedynie dla osób w odpowiednim wieku. Ponieważ prawo żydowskie nie zezwala na to, by osoby niepołączone więzami małżeństwa przebywały sam na sam w miejscach odosobnionych, najbardziej odpowiednim miejscem na randki są miejsca publiczne np. restauracje oraz takie, w których można spokojnie porozmawiać.

- Randki to odpowiedzialna sprawa. Na spotkaniach rozmawia się o wspólnym życiu, podziale obowiązków, wartościach, celach, dążeniach. Przyszli małżonkowie ustalają wspólny punkt widzenia na wiele spraw – tłumaczy Ester. Randki trwają do momentu, kiedy młodzi ludzie poczują się gotowi do zawarcia małżeństwa. Ester zdecydowała się na ten krok zaledwie po kilku tygodniach znajomości z przyszłym mężem, ale zdarza się, że spotkania trwają przez wiele miesięcy. Według Talmudu (komentarz do Tory) mężczyzna nie może poślubić kobiety, dopóki nie zobaczy zainteresowanie swoją osobą. Kobiecie nie wolno wyjść za mąż do czasu, kiedy jej decyzja będzie w pełni dojrzała. Jeśli po paru spotkaniach nie zaiskrzy, młodzi ludzie mają obowiązek szukać dalej.

Dbanie o przyjemność kobiety

Seks przedmałżeński jest zakazany, podobnie jak homoseksualizm. Młodzi chłopcy i dziewczęta są separowane od siebie i chodzą do osobnych szkół.

Czy separacja nie powoduje, że w dorosłym życiu mężczyznom trudno znaleźć wspólny język z kobietami ? – Od 12, 13 roku życia dzieci są przygotowywane do małżeństwa, związków, tworzenia relacji i dorosłego życia. Dziewczynki są uczone tego, jak myślą i działają chłopcy. Poza tym mamy dużo braci, więc znamy męski punkt widzenia – zapewnia Ester. W dniu ślubu mąż podpisuje kontrakt, który wręcza żonie. Zobowiązuje się w nim do opieki, zapewnienia wyżywienia i ubrania. Mężczyźni dbają o sprawy materialne, kobiety o dom i dzieci. W współczesnych realiach kobiety pracują na równi z mężami, ale takie sprawy są omawiane przed i w trakcie małżeństwa.

- Małżonkowie są partnerami. Nikt nie powie, że kobieta przez to, że pracuje w domu, ma mniej pracy. Wręcz przeciwnie uważamy, że żona, która zajmuje się wychowywaniem dzieci, jest bardziej zajęta – wyjaśnia Ester.

W sypialni zalecane jest dbanie o przyjemność żony, nie wolno uprawiać seksu w stanie nietrzeźwym, pod przymusem, w obecności innej osoby, w czasie żałoby i przy zapalonym świetle.

Dla chasydów nieczyste jest wszystko, co związane jest ze śmiercią. Ponieważ miesiączka jest symbolicznym zakończeniem potencjalnego życia, przez dwa tygodnie w miesiącu (w czasie okresu i tydzień po) mąż i żona śpią w oddzielnych łóżkach, nie mogą się dotykać ani przytulać. Jest to dozwolone dopiero po kąpieli kobiety w mykwie czyli rytualnej łaźni, która ma niezwykle istotne znaczenie dla religijności żydowskiej.

Według Talmudu separacja ma służyć temu, by kobieta była kochana przez męża, tak jak w pierwszym dniu ślubu oraz zapobiec kłopotom małżeńskim wynikającym z odmiennych temperamentów.

- Kiedy przez określony czas nie ma kontaktu fizycznego, bardziej doceniasz te dwa tygodnie, kiedy jest to dozwolone – mówi Ester. Jeśli chodzi o regulacje narodzin najważniejsza jest zasada, by nie doprowadzać do tego, by męskie nasienie znajdowało się poza ciałem kobiety.

- Wierzmy, że każde dziecko jest częścią Boga, a ich powoływanie na świat najważniejszym zadaniem. Z tego powodu rodziny żydowskie są bardzo duże. Od najmłodszych lat uczymy się  wsparcia i szacunku dla każdego członka naszej społeczności – podkreśla nasza rozmówczyni. Rodzice dbają o edukację seksualną dzieci, rozmawiają z nimi o wszystkim, na takim poziomie, by do nich dotrzeć.

- Nasi rabini maja żony i rodziny. Mogą służyć doświadczeniem życiowym w wielu praktycznych sprawach. Kiedy mam problem z mężem mogę porozmawiać o tym z rabinem. Podobnie, jak wtedy kiedy nie wiem, jak zmienić dziecku pieluszkę – żartuje Ester. W małżeństwie nie ma tematów tabu. – Jesteśmy przyjaciółmi, więc rozmawiamy o wszystkim. Jeśli żona nie jest gotowa na to, by mieć kolejne dziecko, nie pozwala na to jej stan zdrowia lub są inne ważne powody, może zażywać tabletki antykoncepcyjne.

Szczęśliwy rozwodnik

Rozwody zdarzają się niezwykle rzadko. – Działa zasada: najpierw staraj się rozwiązać problemy, potem myśl o rozwodzie. W razie potrzeby korzystamy z pomocy rodziny i rabina. Jeśli para mimo wszystko zdecydowana jest na rozwód, idzie do rabina, kontrakt ślubny jest anulowany, a mąż wręcza żonie get czyli list rozwodowy – wyjaśnia Ester.

Para posiadająca dzieci wspólnie decyduje z kim zostaną. Jeśli to mąż chce się rozwieść, a żona nie wyraża zgody, o rozstaniu decyduje sąd żydowski. W odwrotnej sytuacji sąd może jedynie próbować wpłynąć na męża.

Jeśli żona i mąż mają kontrakt od rabina potwierdzający rozwód, mają prawo wziąć drugi ślub. Z punktu widzenia religii chasydzkiej drugie małżeństwo nie jest mniej ważne od pierwszego. – Wiadomo natomiast, że trzeba się w nim jeszcze bardziej starać – podkreśla Ester.