Choć liczba porodów w Polsce nie jest zbyt wielka, a społeczeństwo się starzeje to ciąże nieletnich nadal stanowią absorbujący temat. Wiąże się to jednak z brakiem wsparcia młodych ludzi ze strony społeczeństwa. Być może to właśnie ono sprawiłoby, że zmniejszyłaby się liczba niechcianych ciąż i chorób zakaźnych przenoszonych drogą płciową.

Zdaniem specjalistów, najlepsze efekty w prewencji nieplanowanych ciąż, jak również zakażeń przenoszonych droga płciową, może dać wysokiej jakości edukacja seksualna młodzieży szkolnej, dotycząca m.in. metod antykoncepcji. Nie oznacza to jednak, że z rozmów i wsparcia w tych sytuacjach są zwolnieni rodzice. Najlepiej byłoby, gdyby to właśnie z mamą czy tatą młodzież rozmawiała o seksie i antykoncepcji. Nie tylko przez wzgląd na relacje, ale przede wszystkim ze względu na zaufanie.

Najwyższą efektywność w zapobieganiu ciąży, mierzoną tzw. wskaźnikiem Pearla, zapewniają metody antykoncepcji hormonalnej, takie jak hormonalna wkładka wewnątrzmaciczna, pigułki antykoncepcyjne, pierścień (lub krążek) dopochwowy, plaster hormonalny. Istnieją jednak duże różnice między skutecznością teoretyczną, a praktyczną, wynikające z błędów w zażywaniu kolejnych dawek hormonów.

Trudno jednak we własnym zakresie ustalić, która z tych metod będzie najbardziej skuteczna dla konkretnej osoby. Stąd też potrzeba kontaktu z lekarzem, który pomoże nam wybrać ten najbardziej odpowiedni środek antykoncepcyjny. Przed pierwszą wizytą dobrze jest jednak porozmawiać z kimś, kto już wcześniej ją odbył. Dlatego po raz kolejny istotne okazuje się wsparcie bliskich, a w tym przypadku szczególnie matki.

Zdaniem specjalistów głównym czynnikiem pozwalającym realizować świadome rodzicielstwo jest wiedza. Bez informacji na temat antykoncepcji i swobodnego dostępu do niej nikt nie zrealizuje skutecznie swoich planów, szczególnie w tak delikatnej materii jaką jest sfera intymna. Mając tę wiedzę nie bójmy się jej przekazywać dalej. Lepiej jeżeli dzieci zdobędą informacje o seksie i antykoncepcji od nas, a nie od kogoś przypadkowego czy z internetu.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl

Wpływ rodziców jest kluczowy w zrozumieniu sfery seksualnej, a jednak postawy i przekonania rodziców odnośnie do uczenia dzieci są naznaczone niepewnością. To, jak rodzic dotyka dziecko, jakim językiem mówi o seksualności, jak sam wyraża swoją seksualność i jak radzi sobie z pytaniami dzieci – to wszystko ma wpływ na rozwój seksualny dziecka.

Jako badacze edukacji intymnej niedawno przebadaliśmy studentów i odkryliśmy, że bardzo niewielu dowiedziało się o seksie od rodziców. Jednak ci, których rodzice wprowadzili do tematu, opisywali swoje doświadczenia jako lepsze niż w przypadku innych źródeł wiedzy, jak rówieśnicy, media czy lekcje religii.

Fakty współczesnego życia

Dzieci są wystawione na przekazy reklamowe już w wieku 6 miesięcy i nawet niemowlęta rozpoznają logotypy marek. Badaczka Jean Kilbourne, znana z badań nad wizerunkiem kobiet w reklamie, stwierdziła, że „seks nigdzie nie jest bardziej trywializowany niż w pornografii, mediach i reklamach”. Zniekształcony wizerunek sprawia, że młodzi ludzie mają nierealistyczne oczekiwania wobec relacji intymnych.

Długo przed erą mediów społecznościowych, w roku 2000, badanie wykazało, że nastolatki oglądają 143 zachowania seksualne tygodniowo, jeśli oglądają wieczorami telewizję. Niewiele z tych zachowań dotyczy bezpiecznych i zdrowych relacji seksualnych. Media wywyższają, upadlają i wykorzystują seksualność. Sprawiają także, że rozwiązłość i uprzedmiotowienie kobiet, a także agresywne zachowania seksualne, wydają się młodym ludziom normalne. Przemoc fizyczna i seksualna to przerażający, ale logiczny skutek uprzedmiotowienia.

Chociaż nie ma jednomyślności co do odpowiedniego poziomu komunikacji, wiemy na pewno, że wiarygodne, precyzyjne informacje o seksie zmniejszają ryzyko nieodpowiednich zachowań seksualnych. Jeśli rodzice czują się niekomfortowo w sprawach seksualnych, to właśnie taki przekaz – o dyskomforcie – wysyłają swoim dzieciom. Z kolei ci otwarci na rozmowę o seksie mogą wnieść wiele dobrego w życie seksualne dzieci.

A może ktoś zrobi to za mnie?

Edukacja seksualna w szkołach może dostarczyć dzieciom informacji o seksie, ale opinie rodziców nierzadko różnią się z tym, co prezentują nauczyciele. Niektórzy uczą, że tylko abstynencja ma sens, inni chcą szerokiej edukacji.

Dodatkowo, dzieci często otrzymują sprzeczne informacje ze źródeł świeckich i religijnych, przez co nie wiedzą, w co mają wierzyć i mogą mieć jeszcze większy mętlik niż wcześniej. W takiej sytuacji otwarta i szczera rozmowa w domu może znacznie poprawić sytuację i uporządkować chaos informacyjny.

Rodzic jest pierwszym źródłem w rozwoju seksualnym dziecka, na drugim miejscu jest rodzeństwo, a dalej nauczyciele. W późnym dzieciństwie na pierwsze miejsce wychodzi grupa rówieśnicza i wtedy wpływ rodzica jest znacznie zmniejszony, potencjalnie spóźniony.

Nawet jeśli rodzic nie czuje się kompetentny w dostarczaniu wiedzy seksualnej, dzieci przyjmują rady rodziców jako znacznie silniejsze i ważniejsze niż z jakiegokolwiek innego źródła.

Zaangażowanie w trudne rozmowy buduje zaufanie i upewnia dziecko, że może w kłopotliwej sytuacji zwrócić się do rodzica. Nawet zakładając niekoniecznie najlepsze prowadzenie rozmowy, wiedza o seksie najlepiej przyswajana jest od rodzica właśnie. Uczenie o seksie wcześnie i często pozwala dzieciom budować zdrową świadomość seksualną. To rodzic pomaga dziecku utrwalić zdrowy, realistyczny wizerunek relacji intymnych.

Jak zacząć?

No i jak się do tego zabrać? Nie ma idealnego sposobu na rozpoczęcie takiej rozmowy, ale sugerujemy kilka sposobów, które mogą dać rodzicom inspirację do otwarcia tematu. Dalej, metodą prób i błędów warto kontynuować te rozmowy.

• Poszukaj książek dostosowanych do wieku dziecka, które pokażą mu temat reprodukcji, choćby u zwierząt.
• Oglądaj z dziećmi telewizję. Bajki i filmy mogą stanowić dobrą okazję do naturalnego rozpoczęcia rozmowy w kontekście postaci, z którymi dziecko może się utożsamiać.
• Wykaż się otwartością i szczerością w kwestii wartości, zachęcaj dziecko do dociekliwości.
• Nie hamuj rozmów o seksie w domu – o dzieciach innych par, o rozmnażaniu zwierząt czy o częściach ciała.
• Zapoznaj się z dostępnymi materiałami edukacyjnymi z pewnych, bezpiecznych źródeł.

Celem jest wspieranie dzieci w rozwoju zdrowych relacji seksualnych. Jeśli potrzebujesz, nie bój się szukać wsparcia w radzeniu sobie z wątpliwościami w tym zakresie. Przełam krąg milczenia wokół seksualności, który w wielu domach jest normą. Rodzic jest w najlepszej pozycji, by uczyć dziecko bezpieczeństwa seksualnego poprzez rozmowę, wcześnie i często.

Autorzy: prof. Veronica I. Johnson (University of Montana), prof. Guy Ray Backlund (New Mexico State University). Tekst przedrukowany na licencji creative commons, oryginał dostępny na The Conversation.

Przeciwnie, każda kolejna analiza dowodzi, że kobiety szczytują znacznie rzadziej od mężczyzn, różnią się jedynie proporcje. Zależnie od zadanego pytania, analizowanego okresu lub rodzaju grupy badawczej kobiety osiągają orgazm podczas seksu raz lub dwa razy na trzy stosunki (32-64%), podczas gdy u mężczyzn te proporcje wynoszą zwykle od 70 do 90+%.

Jednocześnie, gdy kobiety są pytanie o orgazm podczas samodzielnej masturbacji, osiągnięcie pełni zadowolenia seksualnego okazuje się prawie banalne. W legendarnym wręcz The Hite Report aż 95% kobiet deklaruje szczytowanie, gdy są same. Bardzo szerokie badanie Alfreda Kinseya pokazuje, że kobieta potrzebuje tylko 4 minut, by doprowadzić się do szczytu.

Również w seksie lesbijskim deklarowane zadowolenie kobiet jest nieproporcjonalnie wyższe niż w przypadku stosunków heteroseksualnych. To ważne, ponieważ u mężczyzn takiej różnicy nie widać pomiędzy orientacjami – średnio 85% panów deklaruje orgazm, niezależnie od płci partnera (badanie R. Garcia, 2014). Tymczasem kobiety w tym samym badaniu szczytowały tylko w 64% przypadków w seksie hetero-, a w aż 75% w seksie homoseksualnym. Dlaczego szczytujemy rzadziej? Odpowiedzi udziela prof. Laurie Mintz z University of Florida, która regularnie bada życie seksualne swoich studentów i nie tylko.

Po pierwsze, łechtaczka

Część różnic bierze się z udziału – lub jego braku – łechtaczki w seksie. Gdy kobiety stymulują się samodzielnie lub wzajemnie (w seksie lesbijskim), niemal zawsze dochodzi do stymulacji łechtaczki – zgłasza ją nawet 99% badanych. Tymczasem liczba kobiet, u których szczytowanie zachodzi wskutek samej penetracji, niezależnie od badania nie przekracza 30%, a czasami wynosi zaledwie 4-5%. To wręcz przepaść.

Po drugie, edukacja

Czy jednak można się dziwić, gdy większość nastolatków nie potrafi nawet wskazać łechtaczki? Edukacja skupia się na narządach niezbędnych do rozrodu, a łechtaczka jest pomijana. Czy to ze względów moralno-religijnych, czy z powodu braku czasu lub wiedzy edukatora.

Co gorsza, młodzież coraz częściej wiedzę o seksie czerpie z powszechnie dostępnej pornografii. Tymczasem miażdżąca większość produkcji albo pomija kwestię przyjemności odczuwanej przez kobietę, albo sugeruje wprost, że orgazm u kobiet powinien mieć miejsce wyłącznie dzięki penetracji partnera. Powstają więc poważne luki w wiedzy.

Po trzecie, społeczeństwo

Luki mamy nie tylko w wiedzy. W zdecydowanej większości społeczeństw – polskie nie jest tu wyjątkiem – rozmowy o seksie należą do najtrudniejszych i najchętniej unikanych. W efekcie często temat stymulacji i przyjemności z seksu jest całkowicie pomijany, a rozmowa z rodzicami czy nawet rówieśnikami może sprowadzić się do kwestii technicznych, higienicznych i, rzecz jasna, ciąży.

Co więcej, nie jest wciąż przyjęte, że kobieta zgłasza swoje potrzeby i umie je wyartykułować. O ile w dłuższych związkach rozmowy poprawiają zadowolenie ze stosunków, o tyle w przypadku nowych znajomości miejsca na takie szczegóły nie ma. Poza tym wciąż pokutuje myślenie, że kobieta nie jest równym partnerem dla mężczyzny w seksie. Jego satysfakcja jest wciąż ważniejsza, jej rolą jest jej dostarczenie.

Jak to zmienić?

Receptę do zmian prof. Laurie Mintz widzi w holenderskim podejściu do edukacji seksualnej. Wbrew zapędom kościoła katolickiego jest w niej miejsce nie tylko na uczenie o abstynencji, ale również o przyjemności, podejmowaniu decyzji, rozmowach o seksie i jego bezpieczeństwie. Efekt jest taki, że w porównaniu z USA Holandia ma zdecydowanie mniej nieplanowanych ciąż, mniej chorób przenoszonych drogą płciową, a także aż trzykrotnie niższy odsetek przemocy seksualnej.

Tekst na podstawie „The orgasm gap: Picking up where the sexual revolution left off”.

Dokonano analizy 145 heteroseksualnych mężczyzn, studentów jednej z dużych uczelni na południowym wschodzie USA. Uczestnicy zostali postawieni przed serią hipotetycznych sytuacji związanych z seksem. I większość z nich nie umiała rozróżnić zainteresowania seksualnego kobiety ze zgodą na seks. Różnice w interpretacji zgody zależały bardziej od sytuacji niż od indywidualnych cech uczestników.

– Decydujące znaczenie u mężczyzn ma to, w jaki sposób kobieta komunikowała swoje intencje, tzn. czy mówiła wprost, czy była pasywna wobec zamiarów mężczyzny. Jednocześnie odnotowaliśmy dowody na istnienie „efektu precedensu” – zwraca uwagę prof. psychologii Richard Mattson z Binghamton University.

Efekt precedensu ma miejsce wtedy, kiedy mężczyźni uważają, że wcześniejsze zachowania seksualne kobiety automatycznie oznaczają zgodę na przyszłe, nawet w sytuacji bezpośredniej odmowy ze strony partnerki.

Co więcej, według wyników eksperymentu dwuznaczność reakcji u kobiety (niemówienie „nie” wprost) wywoływała u uczestników badania przeświadczenie, że należy iść dalej. W myśl stereotypu, że kiedy kobieta mówi, że nie chce, to tak naprawdę chce.

– W trakcie prowadzenia badania zauważyliśmy, że niektórzy uczestnicy szczerze próbowali ocenić, czy mają zgodę kobiety, ale w obliczu niepewności odwoływali się do stereotypów seksualnych, by ujednoznacznić sytuację (na swoją korzyść – przyp. red.) – mówi prof. Mattson.

W tym miejscu badacze przypominają, że pewne aspekty studenckiego życia sprzyjają różnym zachowaniom. Nagle młodzi ludzie znajdują się poza nadzorem rodziców, mają styczność z alkoholem i innymi używkami. Rośnie więc ryzyko udziału w wymuszonych zachowaniach seksualnych lub wymuszaniu ich na innych.

Jednocześnie środowisko akademickie oznacza również sferę wpływu na edukację młodych ludzi w chwili, gdy dopiero tworzą się u nich zachowania seksualne. Tym ważniejsze jest, by wprowadzać programy edukacyjne redukujące ryzyko, które wzmacniają pozycję kobiet w komunikowaniu pragnień i intencji seksualnych, a także uczą mężczyzn rozpoznawania granic i intencji.

Źródło: Journal of Interpersonal Violence

Jak zabierać się do seksu w tym wieku?
W wieku dojrzałym potrzebujemy więcej czasu na pobudzenie. To już nie jest pstryczek-elektryczek, trzeba sobie podarować trochę czasu. Jeśli jesteśmy w starszym wieku, jesteśmy ciekawi swojego ciała, a jest to podstawą dobrego seksu w każdym wieku, wsłuchujmy się w to, co ono nam mówi.

I co nam może podpowiedzieć?
Przyjmuje się, że czas na seks jest wieczorem, po dzienniku, kąpieli i rozwieszeniu prania. Nie myślmy w ten sposób, tylko poobserwujmy siebie, kiedy mamy najlepszy nastrój, kiedy rozpiera nas energia? Może się okazać, że najlepszym momentem na seks jest chwila po naszej porannej kawie. Warto za tym podążyć. Kiedy ustalimy najlepszy moment, poświęćmy sobie więcej czasu, pocelebrujmy naszą seksualność. To są bardzo proste rzeczy, o których mało się mówi – włączmy fajną muzyczkę, która nas relaksuje, usiądźmy na miękkich poduszkach, tam, gdzie dobrze się czujemy. Po to, żeby doświadczanie naszego ciała kojarzyło się z relaksem, zabawą. Szukajmy odpowiedzi na pytanie, co sprawi, że poczujemy się dobrze. Wiele pań lubi sobie potańczyć nago, to wyzwala w nich doskonały nastrój. Pamiętajmy do czego służy seks – do tego, żebyśmy czuli się dobrze. Jeśli będziemy o tym pamiętać, to ciało poprowadzi nas w kierunku różnych, przyjemnych doznań.

Często dojrzali partnerzy nie spotykają się w łóżku, bo uważają, że nie wypada tego proponować partnerce, że pewnie ona/on już nie mają na to ochoty.
Na różnych etapach życia jesteśmy zachęcani do tego, żeby wypierać się swojej seksualności. Seks to domena młodych i wolnych, potem jest ślub, dzieci i obowiązki. Wygaszamy naszą seksualność, „bo są teraz poważniejsze sprawy na głowie”. Pozwalamy sobie na lęki i niepokoje, a im rzadziej uprawiamy seks, tym one się pogłębiają. Żyjemy w kulturze, w której seks kojarzy się z grzechem. Są momenty, kiedy to poczucie się potęguje, np. kiedy jesteśmy starsi. Jeśli uprawiamy seks, to wyłamujemy się z tej konwencji, że łóżkowe uniesienia są dla ludzi młodych, pięknych i bogatych, a nam się zachciewa. Tymczasem to absolutna nieprawda.

Jakie jeszcze ograniczenia mogą spotkać starsze pary w łóżku?
Jeżeli nie jesteśmy w dobrej kondycji, nie ruszamy się, to nie ma cudów – nie będziemy mieć ochoty na seks z tej prostej przyczyny, że zaniedbaliśmy ciało. Często zachęcam starsze pary, by przez miesiąc regularnie ćwiczyły. Przychodzą i opowiadają, że w ich sypialni zaszła ogromna zmiana. Te wszystkie proste zasady to bardzo dobry sposób na to, żeby budować i podtrzymywać więź intymną. Jeśli jesteśmy w tej szczęśliwej sytuacji, że mamy partnera, to dbajmy o nią.

Czy zdarza się, że kobieta po latach „uśpienia” odzyskuje ochotę na życie seksualne?
Przychodzi do mnie dużo pań 60 +, które nie mają partnera, bo on odszedł do młodszej albo do wieczności. Te kobiety nagle zostają same i są zaniepokojone, bo nadal czują ochotę na seks. 50. skończona, a im nie przeszło. Mówię im, że trzeba się z tego cieszyć. Jest tyle pięknych, eleganckich gadżetów, że kobieta może cieszyć się seksem sama lub z partnerem i przeżywać wspaniałe orgazmy.

Rozmawiała: Kalina Samek

Rafał Porzeziński, STS: Jestem właśnie na Suwalszczyźnie, gdzie, idąc tropem bohaterki tego serialu, należałoby się spodziewać największej dzietności. Wszystkim polecam to miejsce, nie tylko bociany czują się tu bardzo dobrze. Autorzy serialu „Glee” zapewne użyli tej sceny jako humoru surrealistycznego, a nie analizy wiedzy amerykańskich uczniów hi-school. Niestety, wiedzę o seksie młodzież często czerpie z filmów porno, różowej prasy, seksualnych gadżetów czy wreszcie generujących krociowe zyski internetowych stron porno. Oczywiście, delikatnie mówiąc, te materiały nie zajmują się ani macierzyństwem, ani uświadamianiem. Mimo to, nie podzielam obaw pani redaktor, że polskiej młodzieży brak wiedzy, by odpowiedzieć na pytanie „skąd się borą dzieci?” czy „dlaczego nie jest bezpiecznie iść do łóżka z kimkolwiek”. Jeśli autorzy „Glee” traktowali tę scenę serio, nie najlepiej świadczy to o ich rozeznaniu realiów. Myślę, że nastolatki wiedzą bardzo wiele o seksie i jego konsekwencjach, niestety często jest to wiedza podsuwana im w niezmiernie brutalny sposób.

Żyjemy w czasach kiedy towarzyszy nam coraz więcej chorób cywilizacyjnych, m.in. związanych z postrzeganiem siebie samego, jak anoreksja, bulimia. Czy magazyny, reklamy, przekazy w mediach mają aż tak wielki wpływ na młodych ludzi, że dążą oni do nierealnych ideałów serwowanych im przez media? Jednocześnie, coraz więcej słychać o tym, że modelka, choćby najszczuplejsza, nigdy nie wygląda jak na zdjęciu – dlaczego takie przekazy nie mają dużej siły rażenia?

Stowarzyszenie Twoja Sprawa przygotowując konferencję w Sejmie Rzeczpospolitej pt. „Odebrana niewinność. Seksualizacja kobiet i dziewcząt w mediach i reklamie” przetłumaczyło dwa doskonałe raporty o seksualizacji, powstałe w USA i Wielkiej Brytanii. Oba mówią o alarmujących skutkach seksualizacji młodzieży i dzieci. Niewątpliwie zaburzenia żywieniowe są bardzo częstym objawem u osób dążących za wszelką cenę do akceptacji, zazwyczaj są to młode dziewczęta, ale również coraz częściej chłopcy. Kreowany od końca XX wieku ideał piękna to osoba o wyglądzie mocno niedożywionego elfa, więc i efekty są niestety przerażające. Obok pracy w Stowarzyszeniu Twoja Sprawa prowadzę też warsztaty oparte o program „12 kroków” dla osób, które mają różne trudności w swoim życiu. Ilość osób, która szuka pomocy w związku z kompulsywnym jedzeniem lub niejedzeniem, bulimią lub anoreksją, jest ogromna. Zazwyczaj u źródła nie leży jedynie dążenie do wyidealizowanego piękna, ale po prostu wołanie o miłość, której nie umieli dać rodzice, nie dając dziecku akceptacji, uciekając w pracę przed odpowiedzialnością za wychowanie, czy wręcz rozwodząc się. Zatem temat jest złożony, ale na pewno intensywne kreowanie atrakcyjności człowieka w oparciu o jedną jego cechę, tj. jego atrakcyjność seksualną („ona nie jest sexy więc nie ma co się z nią zadawać!”) zbiera bardzo złe żniwo, co potwierdzają oba raporty, o których mówiłem. Bardzo polecam ich lekturę. Można je znaleźć na stronie www.twojasprawa.org.pl.

Brytyjska telewizja Channel 4 emituje serial edukacyjny „The sex education show”, w którym edukuje się dzieci i nastolatków na temat seksu. Np. chłopcom pokazuje się jak naprawdę wyglądają kobiece piersi, bez silikonów. Dzieci edukuje się angażując w proces rodziców. Czy takie programy są potrzebne i czy to jest właściwa droga?

Uważam, że najlepszym miejscem edukacji seksualnej jest rodzinny dom. I nie ma złego wieku by rozpocząć tę edukację, o ile ona odbywa się ze znajomością osoby, którą edukujemy, biorąc pod uwagę jej wrażliwość oraz przekonania. Niestety szkoła tego nie gwarantuje. Oczywiście, są programy edukacyjne, które mogą przynieść świetne efekty także w szkołach, do takich na pewno należy program „Archipelag skarbów” dr Szymona Grzelaka, ale nie jestem zwolennikiem medialnych programów edukacyjnych. Jako człowiek, który 20 lat życia przepracował w mediach, wiem, że te z konieczności operują skrótem, uogólnieniem, uproszczeniem, a seksualność i edukacja seksualna z całą pewnością nie jest tym obszarem wiedzy, w jakim można dokonywać jakichkolwiek uproszczeń. Często przekaz jest do tego prymitywizowany. Zatem odpowiadając na pani pytanie, zachowałbym bardzo daleko idącą ostrożność dotyczącą seks-edukacji, jeżeli miałaby ona być samoistnym bytem w oderwaniu od edukacji dotyczącej prawdziwych i głębokich relacji między chłopakiem a dziewczyną czy mężczyzną a kobietą. Kurs dotyczący jedynie „instrukcji obsługi” poszczególnych części ciała, naturalnych czy wzmocnionych operacyjnie, nie jest dobrym rozwiązaniem.

Cały materiał dostępny jest w 18. numerze EksMagazynu. W Empikach, salonach Relay i InMedio w całej Polsce.

- Przecież to tylko kwestia czasu kiedy bocian przyniesie do tego gniazda moje dziecko! – krzyczy rozemocjonowana Brittany do swoich kolegów. Przykład mocno przerysowany, ale zwraca uwagę na problem dzisiejszych czasów – jak to możliwe, że w świecie, w którym seks atakuje nas z każdej strony, nastolatki tak mało o nim wiedzą, a jednocześnie wiedza ta jest nacechowana mitami?

Matka – nastolatka
Od kilku lat na antenie MTV można oglądać show pt. „16 and pregnant”, którego bohaterkami są amerykańskie nastolatki, które spodziewają się dziecka. Widzimy dziewczęta, które muszą zmierzyć się z ogromem wyzwań związanych z nową sytuacją: brakiem pieniędzy, często wsparcia ojca dziecka, gniewem rodziców lub ich brakiem zainteresowania, problemami w szkole, itd. Oglądamy dziewczęta: z prowincji, małych miejscowości, które w obliczu rychłego porodu (nastolatki występujące w show widzimy już w zaawansowanej ciąży) często są zmuszone porzucić swoje marzenia i dorosnąć w tempie ekspresowym. Jako, że format reality show w TV rządzi się swoimi prawami, jego bohaterki, jak i sytuacje czy odpowiedni montaż są tak konstruowane, żeby trzymać widza w napięciu.

- Jak widać ty też nie jesteś najlepszą matką skoro ja w wieku 16 lat jestem w ciąży – mówi do swojej mamy Barbara Evans, jedna z uczestniczek „16 and pregnant”.
– To ty rozłożyłaś nogi przed facetem, nie ja! – odpowiada jej troskliwie rodzicielka.

Amber Portwood z pewnością można uznać za jedną z bardziej kontrowersyjnych uczestniczek programu. Nastolatka straciła prawo do opieki nad dzieckiem, a także odpowiadała przed sądem za pobicie partnera.

„16 and pregnant” (do tej pory nakręcono 4 sezony – przyp. red.) okazał się takim hitem, że MTV postanowiła iść za ciosem i zrobić spin off show z co bardziej popularnymi mamami – nastolatkami – „Teen Mum”. Najbardziej zapamiętaną młodą mamą, której „sława” wykroczyła poza granice USA jest Farrah Abraham. Jej historia początkowo wzruszyła widzów – jej córeczka Sophia, nigdy nie pozna swojego ojca, który zginął w wypadku samochodowym, kiedy ta była w ciąży. Cały ciężar opieki i utrzymania rodziny spadły na nastolatkę. Farrah umiała zrobić użytek ze swojej popularności: stała się celebrity, dostała kontrakt na reklamę środka odchudzającego, powiększyła biust z miseczki „A” do „C” i nakręciła seks taśmę z gwiazdą porno Jamesem Deenem. Dość krótko i nieskutecznie próbowała przekonać opinię publiczną, że taśma „wyciekła” do sieci. Na jej konto powędrowało 1,5 mln dolarów. Farrah podąża dość typową ścieżką kariery celebrytki klasy „D”. Zasłynęła prowadzeniem auta pod wpływem alkoholu, była na odwyku i uczęszczała na terapię w celu poprawienia relacji z rodzicami. Niedawno świętowała 22 urodziny.

Dzieci mają dzieci
W roku 2010 w ciążę zaszło 700 tys. nastolatek w USA. To najwyższy wskaźnik nastoletnich ciąż w krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo. To dziesięć razy więcej niż w Japonii i dwa razy więcej niż w Wielkiej Brytanii. Prognozy są takie, że 3 na 10 młodych Amerykanek będzie przynajmniej w jednej ciąży przed 20 rokiem życia, a jedna na 10 będzie nastolatką (dane Center for Disease Control and Prevention, 2011). Z założenia show MTV „16 and pregnant” miał mieć wymiar edukacyjny (uczyć przez rozrywkę – „edutainment” – przyp. red.) – pokazywać jak trudne jest bycie młodziutką mamą, jak wygląda poród, jakie opcje ma w sytuacji ciąży nastolatka (adopcja, aborcja). Szybko jednak pojawiły się głosy, że tak naprawdę program gloryfikuje nastoletnie ciąże, pokazuje je jako coś całkowicie normalnego.

- MTV podjęło niełatwą decyzję. Mamy nadzieję, że dzięki programowi więcej rodziców będzie rozmawiało ze swoimi dziećmi na temat sposobów zapobiegania ciąży i bezpiecznego seksu – napisali w oficjalnym oświadczeniu do mediów przedstawiciele Planned Parenthood
Federation
of
America. Z kolei Penny Willis z Teen Pregnancy Prevention Project powiedziała: „Moje odczucia odnośnie show MTV są sprzeczne. Z jednej strony dowiadujemy się z czym zmaga się młoda mama, z drugiej strony program skupia się na nastoletnich dramatach, randkach, prezentuje negatywny obraz mężczyzny, który zwykle nie interesuje się dzieckiem”.

O ile w wyłącznie edukacyjne cele MTV można wątpić, o tyle nie wiadomo jaki wpływ producenci mają na to, że matki – nastolatki pojawiają się po zakończeniu programu w brukowej prasie, a udział w show traktują jak bilet do sławy. Znawcy mediów podkreślają, że w całej idei „edutainment”, która przyświecała twórcom zatracono balans pomiędzy rozrywką a edukacją właśnie.

W 2011 roku Tiffany Brewer postanowiła zbadać czy nadawany przez MTV program faktycznie przyczynia się do gloryfikowania ciąży nastolatek. Rezultaty badań opublikowała w raporcie „Exploring the Impact of MTV’s 16 and Pregnant on Parents”. Badaczka nie potrafiła dać jednoznacznej odpowiedzi na postawione sobie naukowe pytanie, natomiast przeprowadziła ankietę wśród nastolatków, widzów show, z której wyłania się ogólny obraz wiedzy młodych osób na temat seksu i jego konsekwencji. 80 proc. przebadanych nastolatków amerykańskich przyznało, że byłoby im łatwiej odroczyć decyzję o współżyciu, jeśli mogłyby porozmawiać o tym otwarcie z rodzicami. 78 proc. przyznało, że wiedzą jak zachodzi się w ciążę, jednocześnie 50 proc. nie ma wiedzy na temat kondomów lub jest ona bardzo ograniczona. 34 proc. zgodziło się ze zdaniem: „Nieważne czy używasz zabezpieczenia, jeśli twój czas na ciążę nadjedzie, to po prostu się to stanie”. Na pytanie o choroby przenoszone drogą płciową, jako źródło informacji ankietowani (prawie 90 proc.) podali „Google”. Znamienne jest też wprowadzenie do raportu, w którym autorka cytuje nastolatkę Danielę Escalerę: „Zaszłam w ciążę mając 15 lat. Mam rocznego synka i znów jestem w ciąży z kolejnym chłopakiem, ponieważ kocham go a on chciał mieć syna. On teraz przebywa w Meksyku i ma inną dziewczynę. Chyba na mnie nie zaczeka. Nie wiem, jak poradzę sobie z dwójką dzieci”.

Cały materiał dostępny jest w 18. numerze EksMagazynu. W Empikach, salonach Relay i InMedio w całej Polsce.

Sytuacja ta jest inna wśród nastolatków (15-17 lat), których rodzice i opiekunowie coraz częściej angażują się w edukację seksualną swych dzieci. Im młodszy wiek badanych, tym częściej deklarują oni, że w okresie dorastania rozmawiali ze swoimi rodzicami na tematy związane z seksualnością.

Internet to drugie najpopularniejsze źródło wiedzy o seksualności dla osób w wieku 15-24. Badanie pokazuje, że media elektroniczne oraz zmiany w systemie kształcenia (lekcje wychowania do życia w rodzinie) mają zdecydowanie większe znaczenie wśród osób młodszych.

Przeprowadzone w ramach Ogólnopolskiego Programu Zdrowia Seksualnego badanie pokazuje również, że 45 proc. badanych oglądało magazyny, filmy, materiały erotyczne i pornograficzne. Kobiety treści o takim charakterze najczęściej oglądają w telewizji i na DVD, mężczyźni zaś w internecie.

Od lat w Polsce obserwujemy wysoki wskaźnik przyzwolenia społecznego na realizację tematyki wychowania seksualnego w szkole. Niestety jak dotąd nie doczekaliśmy się urzeczywistnienia tych oczekiwań. Ta sytuacja narusza prawa dziecka i młodzieży do obiektywnej wiedzy o seksualności człowieka. Otaczająca nas złożona rzeczywistość tym bardziej uzasadnia realizację treści tej tematyki. Jeśli my dorośli oczekujemy od młodzieży odpowiedzialnych zachowań, sami najpierw powinniśmy się odpowiedzialnie zachować wobec tej grupy i nie ograniczać jej nieustająco dostępu do tej wiedzy. Nie doczekaliśmy się jak dotąd w polskich szkołach traktowania wiedzy o seksualności człowieka jako ważnego elementu kształcenia, ponieważ tematyka ta traktowana jest bardziej w kategoriach politycznych niż zdrowotnych – komentuje profesor Zbigniew Izdebski, ekspert Ogólnopolskiego Programu Zdrowia Seksualnego i Kliniki Zdrowia Seksualnego Instytutu Psychosomatycznego.

W opinii badanych Polaków najczęstszym źródłem wiedzy o seksualności są rówieśnicy, wskazani przez 71 proc. respondentów.

Podkreśla, że młodzież ma też utrudniony dostęp do antykoncepcji. – Młoda dziewczyna, dopóki nie osiągnie pełnoletniości, praktycznie nie może sama uzyskać recepty na pigułki antykoncepcyjne. Jeśli nastolatki nie chcą, żeby rodzice wiedzieli o tym, że rozpoczęły współżycie, raczej zrobią to bez zabezpieczenia niż poproszą w domu o pomoc w tym zakresie – zaznacza.

Wanda Nowicka z Federacji na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny ocenia, że do prowadzenia zajęć z zakresu edukacji seksualnej nie są przygotowani sami nauczyciele. Jak powiedziała, najczęściej zajęcia te prowadzone są przez osoby związane ze środowiskami konserwatywnymi, przez co wiedza, którą przekazują, jest niewiarygodna, a czasami nawet szkodliwa. – To konieczne, by młoda osoba, która stoi przed problemem związanym ze zdrowiem seksualnym, mogła uzyskać indywidualną poradę, a jeżeli sytuacja będzie tego wymagała – również pomoc, np. socjalną czy medyczną” – zaznacza Nowicka.

Sytuację dodatkowo pogarsza brak dostępu do psychologów w szkołach. – Na pięć milionów uczniów przedszkoli, szkół podstawowych, gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, w poradniach zatrudnionych jest siedem tysięcy specjalistów – alarmuje Jolanta Gałczyńska ze Związku Nauczycielstwa Polskiego. Statystyki są szczególnie niepokojące w przypadku gmin wiejskich i wiejsko-miejskich. Na przykład w Wielkopolsce, na 270 takich gmin działa tylko osiem filii poradni.

Andrzej Depko z Fundacji Promocji Zdrowia Seksualnego ocenia, że polska młodzież wie, jak podejmować kontakty seksualne, ale nie ma pojęcia o emocjonalnych aspektach życia seksualnego. – O tym powinna mówić edukacja seksualna, która – zgodnie z rekomendacjami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), której Polska jest sygnatariuszem – powinna wskazywać nie tylko na elementy biologiczne, ale na wszystkie elementy seksualności – podkreśla.

źródło: PAP