stary zamek
Dagna Starowieyska
24/06/2021

Nieznane Mazury: Zamek krzyżacki w Bezławkach

Wieś Bezławki lokowana była w 1371 r. jako Bauselawke (z jęz. pruskiego „pole Bausego”).

W Bezławkach powstała strażnica krzyżacka, podległa prokuratorom kętrzyńskim. Murowany jednoskrzydłowy zamek otoczony był kamiennym murem z czterema basztami otwartymi do dziedzińca oraz wieżą bramną wybudowano pod koniec XIV wieku.

Przed przybyciem Krzyżaków w Bezławkach znajdował się gród zbudowany przez pruskie plemię Bartów. Na południe od Bezławek znajdował się zalesiony pas pustki osadniczej, za którą zaczynało się terytorium plemienia Galindów.

Pierwsza wzmianka o Bezławkach pochodzi z 1356 r., kiedy to komtur bałgijski Johan Schindekopf nadał Henikinowi z Gierdawy młyn wodny z jednym kołem i sześć morgów ziemi na prawie chełmińskim. Młyn wodny w Bezławkach funkcjonował do 1947 r. Obecnie na miejscu młyna jest elektrownia wodna.

Wieś lokowana była w 1371 r. jako Bauselawke (z jęz. pruskiego „pole Bausego”). W Bezławkach powstała strażnica krzyżacka, podległa prokuratorom kętrzyńskim. Murowany jednoskrzydłowy zamek otoczony był kamiennym murem z czterema basztami otwartymi do dziedzińca oraz wieżą bramną wybudowano pod koniec XIV wieku. Z 1402 pochodzi zapis informujący, że na zamku zatrzymał się powracający z wyprawy na Litwę wielki komtur Wilhelm von Helfenstein, jego wojownicy prowadzili ze sobą ok. 900 jeńców.

W latach 1402–1408 zamek ten Krzyżacy przeznaczyli na rezydencję dla księcia Bolesława Świdrygiełły (najmłodszego brata króla Władysława Jagiełły), który miał być koronowany na króla Litwy. Między Bezławkami a Litwą krążyli wysłannicy Świdrygiełły. Do Bezławek dotarł także goniec z Płocka z korespondencją od księcia Siemowita IV i jego żony księżnej Aleksandry Olgierdównej. W zamku była kaplica, którą obsługiwał wyznaczony dla Świdrygiełły kapelan krzyżacki.

Bezławki w XVI i XVII wieku należały do rodu von der Groeben. Właściciel Bezławek Otto von der Groeben odsprzedał część bezławieckich dóbr Stefanowi Sadorskiemu. Na terenie tym odbudowana została kaplica w Świętej Lipce.

Pierwsza wzmianka o kościele w Bezławkach pochodzi z 1402 r. W roku 1480 kościół w Bezławkach figuruje w spisie parafii biskupstwa warmińskiego, a w ostatnim spisie przed reformacją kościół w Bezławkach był kościołem filialnym parafii w Pilcu. (Parafia w Pilcu zniknęła na początku XVI wieku).

W roku 1513 skrzydło mieszkalne zamku w Bezławkach adaptowano na kościół. Obniżono wówczas mury obronne, a od strony wschodniej przebito drugą bramę pozostawiając m.in. strzelnice. Od 1525 r. kościół ten służył wspólnocie ewangelicko-augsburskiej do końca lat 70. XX wieku, aż do zupełnego braku wiernych tego wyznania.

W latach 1726–1730 na dawnym murze obronnym dobudowano wieżę kościelną z ostrosłupowym hełmem, w tym okresie powstała również zakrystia i kruchta. Dawny dziedziniec zamkowy stał się cmentarzem parafialnym.

Zniszczony kościół, na skutek opuszczenia, przekazany został katolikom i obecnie jest kościołem filialnym parafii katolickiej w Wilkowie. W kościele tym 15 lipca 1999 z okazji 900 rocznicy wyzwolenia Jerozolimy i 589-lecia bitwy pod Grunwaldem spotkali się przedstawiciele polskiego zakonu rycerskiego, kontynuującego tradycję bożogrobców.

Autorka korzystała ze źródeł:

Tomasz Nowakiewicz, Wstępne uwagi na temat pogranicza Galindii i Barcji we wczesnym średniowieczu [dostęp 2019-08-29] (ang.).

Piotr Skurzyński „Warmia, Mazury, Suwalszczyzna” Wyd. Sport i Turystyka – Muza S.A. Warszawa 2004 ​ISBN 83-7200-631-8​ s. 183

Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​, s. 187

stary zamek
stary zamek

Dodaj komentarz

Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.